‘Men schat dat 30 procent van de Belgische bevolking tinnitus heeft’, legt Bart Vinck uit. ‘Dat zijn bijna drie miljoen mensen. Ongeveer 80 procent van die mensen geeft aan er geen last van te hebben. Bij 20 procent van die groep heeft het ernstige impact, dat zijn zo’n 600.000 mensen. Bij 1 tot 5 procent is de tinnitus zelfs zo storend dat men soms euthanasie of zelfmoord overweegt.’

‘Je merkt een duidelijk verschil in de patiëntenpopulatie ten opzichte van 1998, toen ik mijn eerste patiënt zag. Nu bestaan 30 à 40 procent van de patiënten die bij mij op consultatie komen uit jonge mensen. Het zijn vaak jongeren van 14 tot 30 jaar, dus niet alleen een oudere populatie waarbij de oorzaak van tinnitus vaak gehoorverlies is ten gevolge van de leeftijd.’

Piepen, sissen en rinkelen

‘Globaal kun je twee soorten tinnitus onderscheiden. Vroeger sprak men van objectieve en subjectieve tinnitus. Maar tinnitus is altijd subjectief, want het wordt nooit door iemand anders gehoord. Dat onderscheid bestaat nu niet meer. We spreken wel nog over mechanische tinnitus of het horen van eigen lichaamsgeluiden. Dat komt voor bij mensen die bijvoorbeeld een kaakgewricht- of nekprobleem hebben of een bloedvatvernauwing in de grote halsvaten. Dan kan het oor ook geluiden oppikken waardoor die patiënten voortdurend een krakend geluid of hun eigen hartslag horen. Dat komt maar bij 5 procent voor. De andere 95 procent van de patiënten die bij ons op consultatie komt, kreeg tinnitus door een beschadiging aan het gehoororgaan en hoort een piep, sissend of rinkelend geluid. Deze patiënten horen met andere woorden scherpe geluiden die constant zijn, dag en nacht.’

‘Heel vaak gaat tinnitus ook gepaard met overgevoeligheid voor geluiden in de omgeving. Bijvoorbeeld mensen die niet kunnen verdragen dat je de vaatwasser leegmaakt. Als ze lawaai horen, verdragen ze dat niet. Maar stilte verdragen ze ook niet, omdat ze dan de tinnitus waarnemen.’

Tinnitus is geen ziekte

‘Er bestaat een misvatting in de maatschappij dat tinnitus een ziekte is en dat het niet overgaat. Tinnitus is eigenlijk een symptoom van je lichaam, dat je probeert te waarschuwen dat er iets fout gaat. Net zoals pijn, dus. Meestal wordt tinnitus veroorzaakt door beschadiging van de haarcellen in het binnenoor. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door een festival te bezoeken of vaak naar concerten te gaan zonder aangepaste gehoorbescherming. Als je op dat moment te veel haarcellen beschadigt of het te frequent doet, dan reageert je oor. De zenuwbaan die geluid naar onze hersenen moet brengen, detecteert dat er minder geluid binnenkomt en versterkt geluidssignalen, een beetje zoals een radio luider zetten. Het aantal prikkels op de zenuwbaan wordt verhoogd en gaat naar de hersenen, waar het klinkt als gepiep, gesis of geruis. Jij beschadigt je oor en je lichaam probeert dat te corrigeren door de geluidsignalen luider te zetten in de hersenen. Vandaar dat de naam ‘oorsuizen’ niet correct is. Je zou moeten spreken over hersensuizen of hersenpiepen.

Van een tarantula naar een spinnetje

‘Nog zo’n misvatting is dat tinnitus na verloop van tijd sterker wordt. Dat is niet het geval. De sterkte van het geluid bij tinnitus ligt tussen de twee en vijf decibel. Dat is alsof een klein spinnetje op de grond zou piepen. Het geluid in je slaapkamer is ongeveer 30 decibel. Alleen klinkt die tinnitus in je hoofd veel sterker, omdat het bedreigend is. Als ik stil piano speel terwijl mijn buurman probeert te slapen, klinkt het voor hem ook heel luid. Hoewel dat objectief stil is, zal de subjectieve irritatie groot zijn. Daarom is het belangrijk dat mensen zich realiseren dat tinnitus nooit sterker wordt. Alleen nemen de irritatie en angst toe, waardoor het subjectief luider klinkt. Als je je brein goed kunt trainen, dan wordt die grote tarantula weer een klein spinnetje.’

Angst is een slechte raadgever

‘Doemdenken is voor patiënten dus de ergste vijand. Ze denken dat tinnitus voor altijd is en lezen online dat er mensen zelfmoord door plegen. Maar het brein is ook perfect in staat om symptomen te vergeten. Ik draag bijvoorbeeld een bril, maar als ik daar niet aan denk voel ik hem niet. Ons brein is dus perfect in staat om symptomen die geen belang hebben of als neutraal worden gepercipieerd, te vergeten. Angst is een slechte raadgever.’

‘Vaak hebben mensen die bij ons op consultatie komen al verschillende artsen en centra bezocht, in de hoop dat iemand het knopje kan omdraaien waardoor de tinnitus stopt. Ze worden vaak niet begrepen. Men zegt tegen patiënten dat ze schoenen moeten kopen die te klein zijn, zodat ze daarop focussen en het oorsuizen niet meer horen. Dat soort uitspraken leidt tot wanhoop. Want je kunt wel iets doen aan tinnitus. We hebben net een evaluatie gedaan bij 300 patiënten van de laatste drie jaar en we zien een enorme en blijvende verbetering van hun klachten sinds de behandeling.’

Leren vergeten

‘Het is belangrijk om er zo vroeg mogelijk bij te zijn en meteen correcte informatie in te winnen. Patiënten die geen angstreflex ontwikkelen, hebben vaak geen behandeling nodig. Correcte informatie en geruststelling in de beginfase is cruciaal.’

‘Bij een behandeling kijken we welke gehoorproblematiek of welke stressfactoren een rol spelen bij de patiënt. Dan zorgen we ervoor dat de patiënt de controle krijgt om het symptoom te vergeten. Dat gebeurt tijdens een intensieve, multidisciplinaire behandeling van een week, waarbij we zorgen voor een lichamelijke relaxatie van de nek en de regio rond het oor, in samenwerking met een osteopaat, kinesist en relaxatietherapeut. Daarnaast geven we cognitieve therapie om het brein te leren om het symptoom te vergeten. Het is zoals keizer Hadrianus zei: ‘Ik ben het vergeten.’ Vergelijk het met een muggenbeet die jeukt. Zodra je hem vergeet, stopt de jeuk. Je kunt je brein trainen om dat te doen, maar je moet ook aandacht besteden aan de onderliggende stressfactoren. Je lost tinnitus niet op door met een toverstaf op het hoofd te slaan of door hypnose of allerlei experimentele technieken die vandaag de dag worden toegepast. Vermijdingsgedrag of de tinnitus proberen te overstemmen met ruis, is een zeer slecht idee. Mensen proberen dan te slapen met het geluid van een ventilator of ruis van bepaalde apps. Hoe meer je het symptoom probeert te vermijden of te overstemmen, hoe luider het uiteindelijk zal klinken in je brein.’

Tijdelijke tinnitus is normaal

‘De meeste patiënten hebben tinnitus als gevolg van gehoorschade, vandaar dat preventie zo belangrijk is. Als je je oren goed beschermt, dan bescherm je jezelf tegen de ontwikkeling van oorsuizen. De gouden regel is: bescherm je oren als je op één meter afstand van iemand staat en het gevoel hebt dat je moet roepen om elkaar te verstaan. Dat is bijvoorbeeld bij concerten en festivals. Daar zie je dat mensen soms uren of zelfs dagenlang aan zulke luide muziek worden blootgesteld.’

‘De dosis geluid die je op een week binnenkrijgt, bepaalt het risico op schade. Als je maandag naar de bioscoop gaat, dinsdag naar een fuif, woensdag naar een concert en in het weekend naar een festival, dan loopt die geluidsdosis hoog op. Dan raden we je aan om je oren 24 tot 72 uur rust te gunnen. Dat betekent niet dat je je in stilte moet terugtrekken, maar dat je wat voorzichtiger moet zijn. Als je dan na een festival een pieptoon hoort, is dat een waarschuwingssignaal dat er iets fout is gelopen en je je oren niet correct beschermd hebt. Maar het wordt pas echt tinnitus genoemd als de pieptoon minstens drie maanden aanhoudt. Een paar dagen tinnitus hebben, is nog geen probleem, tenzij je daarbij het gevoel krijgt dat je niet meer goed hoort. Dan ga je beter zo snel mogelijk naar je huisarts op controle.’

Gehoorbescherming is te duur

‘Jonge mensen zouden zich beter moeten beschermen tegen overmatige blootstelling aan geluid. Uit een bevraging die we deden in het secundair onderwijs blijkt dat er twee reden en zijn waarom jongeren geen gehoorbescherming dragen. Enerzijds is het niet hip genoeg. Fabrikanten van gehoorbescherming zouden wat creatiever moeten zijn en bedenken hoe zij hun product hipper kunnen maken. Anderzijds is het duur. Een set gehoorbeschermers op maat kost al snel 150 euro. Ze gaan dan wel vele jaren mee, maar dat is voor jongeren toch echt veel geld. Die mousse oordopjes vallen na een tijdje uit en de demping van geluid is beperkt.’

‘Ik denk dat er vanuit de overheid duidelijker advies moet komen, maar ik vind ook dat jongeren vanaf een bepaalde leeftijd een terugbetaling zouden moeten krijgen voor een set gehoorbeschermers. We moeten niet alleen sensibiliseren voor alchohol of nicotine, maar ook voor lawaai.’

Meer informatie vind je op on-gehoord.com

Het bericht Altijd lawaai: de expert legt uit wat tinnitus is en of je er iets aan kunt doen verscheen eerst op Gezond.be.

Functies oorsmeer

Oorsmeer op zich is geen enkel probleem. Sterker nog, het oorsmeer heeft het zelfs verschillende cruciale functies:

• Het reinigt de oren, doordat het met zijn kleverigheid dode cellen, vuiltjes die van buitenaf naar binnenkomen en andere micro-organismen naar buiten meesleept.
• Door de zuurheid beschermt oorsmeer je oren tegen schimmels en bacteriën die ontstekingen kunnen veroorzaken.
• Verder is oorsmeer ook vettig, waardoor het je trommelvlies en gehoorgang beschermt tegen beschadiging en uitdroging.
• Tot slot beschermt oorsmeer je oren ook tegen inkomend vocht.

Oorsmeer wordt aangemaakt door kliertjes die zich tussen de huidcellen in je gehoorgang bevinden. Vaak is het geelbruin van kleur, maar als het begint uit te drogen wordt het steeds donkerder. Als er veel vuiltjes en stofjes in terechtkomen, kan oorsmeer zelfs zwart van kleur worden.

Symptomen van een oorprop

Oorproppen kunnen geluiden van buitenaf dempen, of zelfs volledig tegenhouden. Je zal dus minder goed horen.

Ook is het mogelijk dat je last krijgt van:

• Een verstopt gevoel
• Druk of pijn in je oor (een gevolg van druk op de wanden van je gehoorgang)
• Oorsuizen (je hoort een geluid dat binnen je gehoorgang ontstaat en voor anderen niet waarneembaar is)

Hetzelfde geldt voor het horen weerklinken van je eigen stem als je praat.

De klachten kunnen heviger worden als er, bijvoorbeeld tijdens het zwemmen of douchen, water in je oor komt. Het water laat de prop namelijk opzwellen.

Mogelijke oorzaken van oorproppen

Voor het ontstaan van een oorprop kunnen diverse aanleidingen zijn:

• De gehoorgang is te smal
• Er wordt te veel oorsmeer aangemaakt
• Buitensporige haargroei aan de ingang van de gehoorgang
• Op oudere leeftijd kan oorsmeer brokkelig worden
• Een gehoorapparaat
• Eczeem in de gehoorgang

In de meeste gevallen ontstaat een oorprop echter door eigen handeling, bijvoorbeeld te vaak of onjuist gebruikmaken van een wattenstaafje. Ook al gebruiken de meeste mensen een wattenstaafje om de gehoorgang te verschonen, kan zo’n staafje het smeer ook dieper in het oor duwen (in plaats van naar buiten te krijgen).

Een wattenstaafje kan het smeer namelijk dieper het oor in duwen, in plaats van het smeer daadwerkelijk naar buiten te krijgen. Verder kan een staafje ook voor beschadiging aan huidcellen en haartjes zorgen, waardoor het smeer niet meer naar buiten gevoerd kan worden. Tot slot kan het inbrengen van een wattenstaafje juist de productie van oorsmeer verder laten toenemen op de langere termijn.

Het vaak dragen van bijvoorbeeld oordopjes om muziek mee te luisteren kan dezelfde genoemde effecten hebben als een wattenstaafje.

Wat te doen met een oorprop?

Wanneer je last hebt van een oorprop, is het aan te raden om een huisarts te bezoeken. De huisarts kan dan je oor uitspuiten.

Het uitspuiten wordt gedaan met lauw water vanuit een waterspuit. Met een bakje wordt het water dat terug uit het oor komt, en daarmee ook het smeer, opgevangen.

Vrijwel altijd gaat de handeling in één keer goed, maar in sommige gevallen moet er nog een tweede keer uitgespoten worden. Dat is nagenoeg pijnloos.

Ook kan de huisarts je adviseren om slaolie, babyolie of oorsmeerprobleemoplossers te gebruiken. Door die middelen zal het oorsmeer zich losmaken van de huid, waardoor het makkelijker weg te halen is of zelfs vanzelf naar buiten komt.

nko-arts

Echter, als het oor op regelmatige basis uitgespoten moet worden, kan dat gehoorbeschadiging opleveren. In dat geval is het aan te raden de handeling voortaan door een nko-arts te laten doen.

Zij hebben namelijk speciale apparatuur, zoals een ‘oortoilet’, die geen gehoorschade kunnen veroorzaken. Het is ook mogelijk dat de huisarts je zelf al naar een nko-arts stuurt voor het uitspuiten.

Dat is het geval als je ook last hebt van een loopoor (er komt dan pus uit het oor), de gehoorgang ontstoken is of wanneer je al eens eerder een operatie aan je oor hebt ondergaan.

Voorkom een oorprop

Maar het beste is natuurlijk om een oorprop simpelweg te vermijden. Daar bestaan enkele goede tips voor:

• Niet te ver in je oor gaan met een wattenstaafje. Sterker nog: haal alleen zichtbaar smeer, dus rond het uiteinde van je oor en in je oorschelp, weg. Hier kan een papieren zakdoekje al voor volstaan.
• Als je je oren gaat wassen, gebruik dan geen zeep en zorg dat het water lauw is (zeep kan de zuurtegraad aantasten, waardoor het risico op uitdroging of eczeem in de gehoorgang toeneemt).
• Extra kauwbewegingen maken bevordert de afvoer van oorsmeer.
• Het kan helpen om dagelijks één of twee druppels van bijvoorbeeld waterolie of slaolie in je oor te druppelen. Dit verzacht je oorsmeer, waardoor het makkelijker het oor uit kan komen. Voor optimaal effect dien je je hoofd tijdens en kort na het druppelen schuin te houden.

Het bericht Oorsmeer is nodig, maar voorkom een oorprop verscheen eerst op Gezond.be.