‘De gedachte achter barefoot walking is een stukje evolutietheorie’, legt Lissens ons uit. ‘Bedenk even hoe we zijn geboren, dat was zeker niet met schoenen aan onze voeten. We zijn gemaakt om op onze blote voeten te lopen en daar zijn steeds meer mensen zich van bewust. De eerste schoenen – gewoon een lapje leer – werden gemaakt om te voorkomen dat we onze voeten zouden bezeren aan scherpe objecten. Doorheen de jaren evolueerden schoenen naar een soort van blok aan ons been. In onze voeten zitten enorm veel spieren en motorieken, maar wij sluiten ze altijd op in schoenen, waardoor heel wat functies verloren gaan. Met andere woorden: hoe steviger onze schoenen zijn en hoe meer bescherming ze bieden, hoe zwakker onze voeten worden.’

Vier kenmerken, vier gevolgen

Barefoots zijn schoenen die naar de vorm van je voet zijn gemaakt. Je kunt ze vergelijken met een moderne versie van het lapje leer waar we het eerder in dit artikel over hadden. Ze bootsen zo veel mogelijk de ervaring na van op blote voeten wandelen, maar beschermen je toch tegen een scherpe ondergrond. Een goede barefoot schoen herken je aan vier belangrijke aspecten. Joselien Lissens vertelt: ‘Ten eerste is de zool bij minimalistische schoenen veel dunner, wat de voet toelaat om te voelen wat er aan de onderkant gebeurt. Onze voeten hebben heel wat zenuwuiteinden en die sturen de juiste informatie door naar onze hersenen. Zo weten die wat er juist moet gebeuren. Bij hedendaagse schoenen is de zool heel dik, waardoor er bijna geen informatie kan worden doorgestuurd naar ons brein. De zool bij barefoots is daarnaast ook heel flexibel, je kunt ze zelfs bijna volledig oprollen, zoals een sok. Probeer dat maar eens bij andere schoenen te doen, die kun je amper in twee plooien. Door die stijfheid wordt er veel meer gevraagd van de enkel en veel te weinig van alle ander gewrichtjes in je voet. Hedendaagse schoenen zorgen er dus voor dat bepaalde regio’s veel meer belast worden dan nodig en andere dan weer hun functie verliezen.’

‘Vervolgens heb je de bovenkant van de schoen, die is doorgaans dunner dan bij gewone schoenen. Het is belangrijk dat de bovenkant van een schoen dicht is en dat je niet – zoals bij teenslippers – het gevoel hebt dat je schoenen ieder moment kunnen uitvallen. Je bent dan onbewust bezig met je tenen te krommen zodat je schoenen niet wegglijden, waardoor je problemen creëert zoals hamertenen (teenkootjes die krom groeien, nvdr.). Een derde onderdeel is de towbox, of de plaats waar de tenen zich bevinden in de schoen. Dat is ook het meest opvallende bij minimalistische schoenen, die is namelijk veel breder dan we gewoon zijn. Kijk je naar de voeten van een baby – die nog niet gevormd zijn door schoenen -, dan zie je dat de tenen het wijdste deel zijn van de voeten. Onze tenen zijn dus gemaakt om goed te kunnen spreiden, maar bij de meeste hedendaagse schoenen is de towbox veel te smal en worden onze tenen daardoor samengedrukt. Ook dat kan zorgen voor verschillende klachten, zoals hamertenen of je dikke teen die naar binnen groeit.’

‘Het laatste en grootste verschil met hedendaagse schoenen is de hiel. Barefoots hebben geen hiel en zijn dus volledig plat. Waarom? Zet je iets onder je hiel, dan verandert de statiek of het evenwicht van je lichaam. Denk maar aan een toren, als daar aan één kant een meter stenen bij wordt gezet, dan staat de toren scheef. Dat is ook het geval bij ons lichaam. Vaak is de hiel van een schoen wat hoger, waardoor ons gewicht naar voren wordt verplaatst. Daardoor gaan we meer op onze tenen steunen, maar die zijn daar niet voor gemaakt. Omdat het lichaam wilt voorkomen dat je naar voren valt, gaan alle andere gewrichten (denk aan je enkels, knieën, heupen en rug) zich aanpassen. Je voeten zijn dus je fundament, als daar iets niet goed zit kan dat een impact hebben op de rest van je lichaam.’

Stap voor stap

Wil je na het lezen van dit artikel graag starten met barefoots? Joselien Lissens geeft nog enkele tips: ‘Net zoals bij iedere andere sport, moet je op blote voeten of met barefoots wandelen voorzichtig opbouwen. Onze voeten zijn de belasting niet gewoon en je mag er dus ook niet zomaar invliegen. Mijn eerste tip is daarom altijd: begin met thuis wat vaker op je blote voeten te lopen. Zo kunnen je voeten er aan wennen en wordt je sensoriek meer geprikkeld. Sommige mensen ondervinden meer pijn wanneer ze net beginnen. Dat komt omdat je voeten redelijk zwak zijn en daar nog niet klaar voor zijn. Je kunt trouwens ook beginnen met schoenen te kopen die zo veel mogelijk rekening houden met de vier kenmerken waarover ik het eerder had. Let dus bij hedendaagse schoenen op volgende zaken: vermijd een te dikke zool, ga voor zo plat mogelijke schoenen en zorg dat je tenen plaats hebben.’

‘Veel mensen hebben baat bij barefoots. Er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. Mensen met structurele problemen aan hun voeten hebben soms wel écht extra steun nodig. Maar dan spreken we van een kleine minderheid van de bevolking. Vooral voor de jongere generatie en kinderen is het zeer belangrijk dat ze zo veel mogelijk zonder schoenen lopen. Zo kunnen hun voeten en spieren zich optimaal ontwikkelen. Hoe jonger je ermee start, hoe beter.’

REVIEW Merrell Wrapt Mid Waterproof

De Gezond-redactie mocht een paar nieuwe barefoots van Merrell uittesten. Redactrice Nona besloot om haar sportschoenen te laten staan voor haar wekelijks wandel- en loopuurtje en ging op stap met deze barefoots. Haar ervaring:

‘Als je de schoenen aantrekt, voel je meteen het verschil met gewone schoenen, zoals kinesiste Lissens hierboven heeft uitgelegd. Je tenen hebben veel meer plaats, de zool is zo plat als een pannenkoek en je voelt bijna ieder steentje onder je voet. Dat je de ondergrond voelt, is in het begin een beetje eng. Ik merk dan ook dat ik de eerste minuten heel voorzichtig probeer te wandelen. Ik ben het duidelijk niet meer gewoon om er zonder stevige zool op uit te trekken. En toch moet ik toegeven dat de schoenen heel comfortabel zitten, een beetje alsof je op pantoffels door het huis wandelt. En eigenlijk zijn ze dat ook een beetje, want eens thuis merk ik dat de schoenen niet helemaal waterdicht zijn. Best wel een nadeel vind ik, aangezien we niet echt in het droogste land ter wereld wonen.’

‘Zoals je hierboven al kon lezen zijn onze voeten en enkels vaak te zwak om voltijds op blote voeten te wandelen. Na een halfuurtje afwisselend lopen en stappen kan ik dat alleen maar beamen. Mijn enkels voelen al snel overbelast aan en ik voel spieren in mijn voet die ik nog nooit gevoeld heb. Vooral tijdens het lopen (en zeker als het wat bergop gaat) wordt het verschil met klassieke loopschoenen duidelijk. Hier wordt je niet geholpen door een verende zool. Iedere beweging komt voort uit je eigen lichaamskracht. Dat maakt mijn tocht een pak vermoeiender en ik ben veel sneller uitgeput dan bij andere loopsessies. Maar dat vind ik meteen ook het grootste voordeel van de schoenen. Ik ben een uur lang veel bewuster met mijn lichaam bezig dan de vorige weken. Gaan wandelen met barefoots heeft écht een filosofisch en rustgevend effect. Mijn nieuwe Merrells staan dus al klaar voor volgende week. Al wordt het dan wel uitsluitend wandelen. Een half uurtje lopen levert mij namelijk meteen twee blauwe teennagels op. No worries, de foto’s bespaar ik jullie. Tip: wandel je schoenen dus eerst goed in en bouw barefoot wandelen rustig op!’

Dames Vapor Glove 3 Luna Leather, € 120 te koop via merrell.com.

Het bericht Barefoot walking: wat is het en waarvoor is het goed + wij testten barefoot schoenen van Merrell verscheen eerst op Gezond.be.

Wat is een klompvoet?

Veel mensen zien bij het woord klompvoet een voetje voor zich dat misvormt is of een stompje vormt. Niet is echter minder waar. Een klompvoetje is een voetje dat alle onderdelen heeft die een normale voet ook heeft, zoals tenen en een hak. Wat is er dan wel aan de hand? De afwijking bestaat uit drie verschillende onderdelen:

• Equinus- of spitsstand: de voet staat naar beneden gekanteld, met de bovenkant van de voet in meer of mindere mate naar beneden wijzend
• Varusstand: de voet kantelt naar binnen
• Adductiestand: de voorvoet buigt ook nog eens naar binnen, waardoor een soort kommavorm ontstaat

De afwijking bevindt zich in het voetje zelf, doordat verschillende onderdelen zijn verdikt, maar deze begint ook al hoger. Onder de knie zijn de spieren en pezen in de kuit al onderontwikkeld en verkort.

Je zult je vast afvragen waar de naam klompvoetje vandaan komt, aangezien het voetje geen klompje vormt, maar een doodnormale voet is die vooral qua stand afwijkt. De naam is eigenlijk een verbastering van het Engelse ‘clubfoot’, wat is afgeleid van een golfclub. Dat lijkt erg op hoe de stand van het voetje ten opzichte van het been eruitziet. 

Is het te zien op een echo?

Als een klompvoet al zo vroeg in de zwangerschap ontstaat, zou het toch mogelijk moeten zijn om deze ruim voor de geboorte op de echo al te kunnen zien, zou je zeggen. Dat kan inderdaad het geval zijn. Meestal is dat voor het eerst bij de 20-weken echo. Dat komt doordat op dat moment alles aan de baby in je buik extra goed wordt nagekeken op eventuele afwijkingen. Alle organen worden dan extra goed bekeken en de vingertjes en teentjes worden geteld. Het kan zijn dat het dan ook al opvalt dat de stand van de voet niet klopt. Het kan ook zijn dat je verloskundige toevallig een afwijking ziet tijdens een echo. In dit geval zal deze je doorsturen voor een extra controle-echo om dit definitief te kunnen vaststellen.

Ernst van het klompvoetje

Er zijn gradaties in de ernst van de klompvoet; het ene voetje is soepeler en makkelijker te behandelen dan het andere. Daarom wordt elke voet nauwkeurig onderzocht om de juiste behandeling te bepalen. De ernst van de aandoening kan ook medebepalen hoe goed het klompvoetje te zien is op de echo en of deze dus wordt herkend. Als een voetje nog enigszins soepel is, kan het zijn dat de stand van de voet niet heel erg afwijkt van normaal. Dit terwijl een klompvoetje natuurlijk gemakkelijker te zien is wanneer de voet ernstig gekanteld is.

Andere factoren die herkenning vanaf een echo kunnen beïnvloeden

Er zijn nog een aantal andere factoren die herkenning van een klompvoetje tijdens een echo kunnen beïnvloeden. Zo is de ligging van het kind belangrijk, want dit bepaalt hoe de echoscopiste op de voet kijkt. Van de ene kant is een afwijking als deze duidelijker te zien dan van een andere kant. Het kan ook zijn dat je kindje net zo ligt, dat het voetje überhaupt niet helemaal goed te zien is.

De echoscopiste zal altijd proberen alle belangrijke onderdelen van het lichaam goed in beeld te krijgen voordat je naar huis gaat, maar een baby wil helaas niet altijd even goed meewerken. Als alles er goed uit lijkt te zien, en het voetje is maar even in beeld geweest, kan een echoscopiste hiermee akkoord gaan. Vooral omdat een klompvoet alle onderdelen heeft die een normale voet ook heeft.

Verder kan de kwaliteit van het echoapparaat meetellen. De ene instelling heeft een beter echoapparaat dan de andere. Met het apparaat van een gespecialiseerd ziekenhuis kunnen bijvoorbeeld veel scherpere en duidelijkere echo’s worden gemaakt dan in een geboortecentrum. Daarom wordt je ook altijd naar het juiste ziekenhuis gestuurd als in een echocentrum een mogelijke afwijking wordt gezien bij het baby’tje.

Ook kan de ervaring van de echoscopiste van belang zijn. Een echoscopiste die al vaker een klompvoetje heeft gezien, zal deze eerder herkennen dan een echoscopiste die hier nog nooit mee te maken heeft gehad.

Wat als een klompvoet wordt geconstateerd?

Wanneer al voor de geboorte van je kind duidelijk is dat het een klompvoetje heeft, dan wordt je meteen doorgestuurd naar een kinderorthopedische chirurg. Als de afwijking op de echo te zien is, heb je deze orthopedisch chirurg dus meestal al gesproken voordat je kind geboren wordt. Na de geboorte ga je dan een traject in voor nader onderzoek en behandeling. Wanneer pas bij de geboorte wordt vastgesteld dat je kind een klompvoetje heeft, wordt je na de geboorte meteen doorgestuurd naar de kinderorthopedische chirurg. Ook dan wordt er nader onderzoek gedaan en zo nodig een behandeling aangeboden.

Het bericht Alles wat je moet weten over Klompvoet verscheen eerst op Gezond.be.

Een klompvoet is een aangeboren afwijking die bij ongeveer een op de achthonderd tot duizend pasgeboren kindjes voorkomt. Doordat de spieren en pezen in het onderbeen anders zijn gegroeid, is er een vervorming van de voet ontstaan. Een kindje kan twee klompvoetjes hebben, maar kan ook een eenzijdige klompvoet hebben. Hierbij is de ene voet normaal en de andere een klompvoet. Klompvoetjes komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes.

Vier afwijkingen

Een klompvoet kent in principe vier afwijkingen. Deze zijn de cavus (holvoet), de adductus (banaanvorm), varus (kanteling) en equinus (spits). Het zijn verschillende afwijkingen die zo goed mogelijk verholpen worden. Echter zit er ook altijd verschil in de soorten klompvoetjes. De gradatie van de ernst kan verschillen. Sommige klompvoetjes zijn soepeler en daardoor beter te behandelen dan andere.

Waar komt de naam vandaan?

De naam klompvoet geeft nog weleens verwarring. Met name mensen die er nog niet eerder mee te maken hebben gehad, stellen zich bijvoorbeeld een vormloos klompje voet voor. Eigenlijk betekent de benaming dat de voet verkeerd is gegroeid. De naam komt van het Engelse woord ‘clubfoot’, oftewel de vorm van een golfclub. Een klompvoetje ziet er namelijk, qua stand van de voet, een beetje uit als de vorm van een golfclub. Vroeger werd het ook wel ‘paardenvoet’ of ‘horrelvoet’ genoemd.

Oorzaak van een klompvoet?

De precieze oorzaak van klompvoeten is niet (altijd) bekend. Erfelijke factoren kunnen bij deze aandoening een rol spelen. Het kan ook komen doordat de baby een rare houding heeft gehad in de buik, doordat het klem heeft gezeten. Ook een stuitligging of bij twee- of drielingen kan een baby, tevens door te weinig ruimte, een klompvoet krijgen. In dit geval zijn ze vaak gemakkelijk recht te zetten. Als jouw baby een klompvoet heeft, is er slechts vijf procent kans dat je volgende kindje deze aandoening ook zal hebben. In de meeste gevallen is bij de twintig weken echo al te zien als een voet of beide voetjes een afwijking hebben.

Behandeling voor een klompvoet

Een klompvoet is niet te genezen, maar wordt zodanig behandeld dat de voet zo goed mogelijk in de juiste stand staat, zodat een kind zo goed en normaal mogelijk kan functioneren. Het behandelen van een klompvoetje moet dan ook zo snel mogelijk beginnen. Het beste is om binnen vierentwintig uur tot een week na de geboorte met de behandeling te beginnen. Om ervoor te zorgen dat de voet in de juiste stand komt, wordt het voetje de eerste maanden met de hand soepel en los gemaakt. Dit is voor je kindje pijnloos. Vervolgens wordt de voet in gips, tape of soepel kunststof materiaal (softcast) gezet, zodat de stand van de voet goed komt te staan.

Verdere behandeling

Door meerdere malen de voet te masseren en vast te zetten komt de voet langzamerhand in de juiste stand. Na drie tot vier maanden wordt er een röntgenfoto gemaakt om te kijken hoe de stand van de voet precies is. Bij ongeveer een derde van de kinderen is de stand van de voet in dit stadium goed. Om de voetjes goed te houden, krijgt de voet vervolgens een spalkje ter extra ondersteuning. Indien de voet nog niet goed staat, moet er een operatie plaatsvinden. Na de operatie is er nog weer gips of spalkjes nodig. Spalkjes moeten de hele dag gedragen worden tot ongeveer het vierde of vijfde levensjaar. Wanneer een kind goed kan staan en lopen, kunnen de spalkjes alleen ’s nachts gedragen worden. Eventueel zijn er nog wel aangepaste schoenen nodig.

Altijd een lichte afwijking

De voet zal altijd iets afwijken. Als iemand een klompvoet heeft gehad is dit met name te zien aan de voeten en de onderbenen. Het kan zijn dat deze kleiner en korter en dunner zijn dan normaal, omdat de kuitspieren klein zijn. Dit is een gevolg van de klompvoetafwijking. Daarnaast kan er sprake zijn van plompe hielen en is de enkel niet zo soepel als bij een normale voet. Met de juiste behandeling kunnen de meeste kinderen zich goed ontwikkelen en deelnemen aan verschillende activiteiten, zoals sporten.

Omgaan met een klompvoetje

Een kind blijft onder controle tot het voetskelet volledig is uitgegroeid. Dit is ongeveer rond het veertiende levensjaar. Indien de stand van de voet goed is, hoeft er geen speciale schoen gedragen te worden. Wel is het raadzaam om schoenen met een stevige hiel aan te schaffen. Staan de voorvoeten naar binnen? Dan kan je kind anti-adductieschoenen krijgen. Dit zijn speciale schoenen waarbij de neuzen naar buiten toe wijzen. Deze worden tot ongeveer drie tot vier jaar gedragen. Het kan zijn dat een klompvoetje op latere leeftijd weer terugkomt en de voet weer verkeerd gaat staan. In dat geval is er nieuwe behandeling nodig.

Het bericht Wat houdt een Klompvoet in? verscheen eerst op Gezond.be.