Bilharzia: een korte introductie

Je kunt besmet worden met bilharzia tijdens contact met besmet water. Hierbij kunnen de larven namelijk door de huid dringen, waarna ze zich naar de bloedvaten vervoeren en zich vervolgens bij de darmen of de blaas gaan begeven. In de darmen en/of blaas, ontwikkelen de larven zich vervolgens tot wormen. De wormen zijn ongeveer 1 centimeter groot. Door de ontlasting of de urine, kunnen de eieren van de wormen in het oppervlaktewater terecht komen. Dit betekent dat ze zich weer kunnen ontwikkelen tot larven, die wederom mensen kunnen besmetten. Jaarlijks sterven meer dan 200.000 mensen door bilharzia, maar dit is voornamelijk het geval in Afrika omdat de ziekte hier het meest voorkomt.

In België komt bilharzia niet veel voor. De mensen die hier te maken hebben met deze aandoening, hebben deze infectie opgelopen tijdens een vakantie in een (sub)tropisch oord. De ziekte kan niet ontstaan in België, simpelweg omdat de larven en wormen hier niet leven.

De symptomen van bilharzia

De symptomen die je ervaart als je bilharzia hebt, zijn afhankelijk van het stadium van de infectie. Kort na het binnendringen van de larven in het lichaam via de huid, heb je soms te maken met een rode en jeukende huiduitslag. Deze huiduitslag verdwijnt binnen een paar dagen, omdat de larven zich dan via de bloedbaan door het gehele lichaam verplaatsen. Het verplaatsen van de larven naar de blaas en/of de darmen, duurt enkele weken.

Als de larven naar de blaas en/of darmen zijn verplaatst, groeien ze hier uit tot wormen van ongeveer 1 centimeter groot. Het is niet zo gek dat het lichaam hier allergisch op kan reageren, want het zijn simpelweg lichaamsvreemde stoffen die nu in de blaas en/of darmen zitten. Als je inderdaad allergisch reageert op de wormen in je lichaam, krijg je de allergische reactie vaak vier tot zes weken na het eerste contact met de larven in het besmette water.

Je krijgt last van koorts (soms hoog en langdurig), galbulten, zwelling van de huid, hoesten, kortademigheid en soms diarree. Je hoeft niet alle klachten te krijgen, maar een deel van de klachten komen zeker wel terug als je besmet bent met de larven en deze larven nu uitgegroeid zijn tot wormen. Bij sommige mensen zijn de klachten beperkt tot bloed bij de urine of bloed bij de ontlasting.

In een later stadium van de besmetting, kunnen er ernstige lever-, darm-, blaas- of nierproblemen optreden. Deze klachten komen overigens voornamelijk voor bij mensen die in risicogebieden wonen en niet bij mensen die hier enkel op vakantie zijn geweest en hierdoor besmet zijn geraakt.

Naar de dokter met bilharzia

Heb je een reis gemaakt naar een (sub)tropische bestemming en heb je enkele dagen, enkele weken of enkele maanden plotseling last van onverklaarbare lichamelijke klachten? Dan is het verstandig om naar de dokter te gaan. Let op: de klachten kunnen ook enkele maanden na je verblijf in de tropen optreden, dus wees alert als je ook nog enkele maanden na je reis te maken krijgt met lichamelijke klachten.

Als je naar de dokter gaat, is het belangrijk precies te vertellen waar je bent geweest tijdens je reis. Op deze manier kan de huisarts een risico-inschatting maken van je infectie en een vervolgbeleid uitzetten om je te behandelen. Wordt er gedacht dat je bilharzia hebt, dan wordt er bloederonderzoek gedaan om dit te controleren. Heb je inderdaad te maken met deze infectie, dan krijg je doorgaans Praziquentel voorgeschreven. Na het nemen van dit middel, wordt gecontroleerd of het goed werkt. Is dit niet het geval, dan kan er altijd nog een alternatieve behandeling gestart worden met een ander geneesmiddel.

Wat kun je zelf doen bij bilharzia?

Je kunt zelf niets doen als je bilharzia hebt, maar als je een besmetting verdenkt moet je wel actie ondernemen:

• Ga naar de dokter en vertel over je vakantie en de klachten die je hieraan over hebt gehouden.
• Nog op vakantie? Ga naar de lokale arts en vertel waar je in contact bent gekomen met besmet water en wanneer.
• Niet in contact gekomen met water? Dan heb je geen bilharzia, maar mogelijk een andere aandoening. Ga ook in dit geval naar de dokter voor verder onderzoek.

Het bericht Bilharzia (Schistosomiasis): Symptomen & Behandeling verscheen eerst op Gezond.be.

In dit artikel gaan we uitsluitend kijken naar lintwormen en aarsmaden bij mensen. Daarbij gaan we vooral in op de overeenkomsten en verschillen tussen de twee soorten wormen. Al snel zullen we hierbij zien dat de oorzaken voor het krijgen van één van deze twee parasieten vrijwel hetzelfde zijn, maar dat er wat betreft de symptomen grote differentie is. De behandelmethode, die we tot slot voorstellen aan je, vindt daar dan weer een midden tussen.

Hoe je aan lintwormen en aarsmaden kunt komen

Zoals gezegd, zit er tussen de oorzaken voor het krijgen van aarsmaden en die van lintwormen fundamenteel gezien eigenlijk geen verschil. Het heeft namelijk vooral te maken met een slechte hygiëne.

Dat een slechte hygiëne ervoor zorgt dat je zowel een lintworm als aarsmaden kunt krijgen, heeft er mee te maken dat het vaak van de ene persoon op de andere overgedragen wordt. Het kan overigens ook zo zijn dat het van een dier op een mens overgedragen wordt. Hoe dan ook, er is dus sprake van een besmetting. Dit kan bijvoorbeeld voor komen als jij of degene die je besmet de handen niet goed gewassen hebt, waarna je met je handen je mond aanraakt. Dit gebeurt vooral veel bij kleine kinderen. Op die manier zorgen ze ervoor dat de eitjes van de wormen hun weg naar binnen vinden, waarna ze in je lichaam (en meer specifiek in je darmen) verder groeien. Eerst naar larven en tot slot tot echte wormen.

De genoemde oorzaak voor wormen vinden we vooral terug bij een besmetting met aarsmaden, bij lintwormen is er nog een tweede oorzaak die veelvuldig voorkomt. Lintwormen kunnen namelijk ook veroorzaakt worden, wanneer er vlees gegeten wordt dat onvoldoende verhit is. Op die manier kan er een darmontsteking ontstaan die gepaard gaat met de komst van een lintworm.

Symptomen van Lintwormen

De manier waarop het fenomeen lintwormen zich onderscheid van het verschijnsel aarsmaden is wat betreft de oorzaken dus minimaal. Meestal worden ze immers op dezelfde manier veroorzaakt, slechts in sommige gevallen komen lintwormen op een andere wijze tot stand. Wat wel bijzonder typerend  is aan lintwormen, is de fysieke aard van deze parasieten. Lintwormen kunnen, in tegenstelling tot aarsmaden, namelijk bijzonder lang worden. De lengte kan zelfs wel een maximum van tien (!) meter bereiken. De andere, echte symptomen zijn daarnaast ook behoorlijk verschillend met die van het hebben van aarsmaden. Laten we eerst eens kijken naar de symptomen die gepaard gaan met het hebben van een lintworm.

Het eerste wat opvalt wanneer je last hebt van een lintworm in je darmen, is dat je eetlust vaak aanzienlijk afneemt. Een gevolg van deze daling van de eetlust, is dat je mogelijkerwijs ook behoorlijk af kunt gaan vallen. Dit hoeft echter niet altijd het geval te zijn. Sterker nog, in de meeste gevallen komt gewichtsverlies helemaal niet voor. Wat wel veel voorkomt zijn allerlei soorten buikklachten. Dat hoeft niet direct ernstige buikpijn te zijn, maar kan ook andere vormen aannemen. Als er wel sprake is van (ernstige) buikpijn, wat overigens wel iets is wat veel voorkomt bij het hebben van een lintworm, dan is dat doorgaans vaak buikpijn in het bovenste gedeelte van de buik. Het laatste symptoom is, tot slot, te vinden in de ontlasting. Hier zitten namelijk vaak kleine, witgele stukjes in.

Hieronder hebben we, voor het overzicht, de symptomen die gepaard kunnen gaan met het hebben van een lintworm nog eens netjes op een rijtje gezet:

• Pijn in de bovenbuik
• Verschillende soorten buikklachten
• Verminderde eetlust
• Eventueel gewichtsverlies
• Kleine, witgele stukjes in de ontlasting

Vaak kan de patiënt aan de hand van deze symptomen zelf al een diagnose stellen. Vooral het laatstgenoemde symptoom, de kleine, witgele stukjes in de ontlasting, is daar handig bij, daar dit natuurlijk behoorlijk opvallend is. Een huisarts kan eventueel helpen bij het stellen van een diagnose door nog eens grondig de symptomen te bestuderen. Lukt het niet om aan de hand hiervan een diagnose te stellen, dan kan er ook nog altijd een ontlastingsonderzoek in een laboratorium gedaan worden. Doe je dat, dan kan een lintworm met zekerheid vastgesteld worden.

Symptomen van aarsmaden

Aarsmaden brengen dan weer tal van andere symptomen voort. Eén van deze symptomen zorgt ervoor dat aarsmaden gemakkelijk te diagnosticeren zijn en dat daar eigenlijk nooit een arts of laboratoriumtest bij aan te pas hoeft te komen. Dit betreft opnieuw een symptoom dat te maken heeft met de ontlasting. Als je last hebt van aarsmaden, zullen deze aarsmaden namelijk te zien zijn in je ontlasting. Deze aarsmaden zijn wit, enkele millimeters lang en erg beweeglijk.

Daarnaast is het bij aarsmaden vaak ook zo dat je last hebt van jeuk rond de anus. Dit komt voor ’s nachts voor, wanneer de aarsmaden actief zijn. Tot slot is het ook nog mogelijk dat je vage buikklachten hebt, die ook tot een lichte misselijkheid kunnen leiden. Tezamen zijn dit dus alle symptomen waaraan je aarsmaden kunt herkennen:

• Kleine, bewegende, witte wormpjes in de ontlasting.
• (Vooral ’s nachts) jeuk rond de anus.
• Vage buikklachten.
• Lichte misselijkheidsklachten.

Behandelen van zowel Lintwormen als Aarsmaden

Wat de fysieke aard van de parasieten betreft en de symptomen die ze veroorzaken, is er dus een groot verschil tussen lintwormen en aarsmaden. De behandelmethode van beide aandoeningen is echter weer vrijwel gelijk. In beide gevallen wordt er namelijk een anti-wormenkuur voorgeschreven.  Dit middel zorgt ervoor dat de eieren, larven en wormen gedood worden en moet iedere twee weken ingenomen worden, tot de klachten volledig over zijn. Bij lintwormen is het wel zo dat er soms een hogere dosis nodig is, daar deze parasiet natuurlijk ook wat groter en sterker is.

Nog belangrijker dan het innemen van een antiwormenmiddel is de preventie. Door je te houden aan bepaalde hygiëne voorschriften, kun je een nieuwe besmetting namelijk gemakkelijk voorkomen. Zo helpt het als je regelmatig je handen wast, elke dag schoon ondergoed aantrekt en je nagels kort houdt.

Het bericht Aarswormen, Lintwormen of Aarsmaden: Symptomen & Behandeling verscheen eerst op Gezond.be.