Naast slechte bloedvaten kan sporten in koude tempraturen al snel bijdragen aan vriesletsels. Een harde wind snijd al snel onze handen open tijdens het sporten. Dit maakt het dragen van handschoenen zo ontzettend belangrijk. Maar het is vooral belangrijk dat je bij de eerste symptomen van vriesletsel direct de warmte opzoekt en warm stromend water over de ledenmaten laat lopen. In theorie kunnen alle ledematen bevriezen en dit maakt het nog lastiger om jezelf goed in te pakken. Goede sportkleding en advies over het weer draagt dan ook bij aan het voorkomen van vriesletsels.

Symptomen bevroren huid

• Huid voelt koud aan
• Wit van kleur
• Dood gevoel in huid
• Zwelling
• Pijn
• Brandend gevoel
• Op ten duur is er geen gevoel meer in de huid.

Iedereen herkend misschien wel de symptomen van een bevroren huid. Vooral als je binnenkomt in een warme ruimte begint de huid rood/paarsachtig te worden en zeer pijnlijk. In een begin stadium kan de huid gewoon ontdooien in een warme ruimte. Het kan wat versnellen door de huid onder een lauwe kraan te houden of een warm bad te nemen. Maar als het verder gaat dan heb je op ten duur geen gevoel meer in de huid. Uiteindelijk kan de huid zelfs afsterven en diep zwart van kleur worden. Het is belangrijk om bij deze symptomen snel naar binnen te gaan en je handen te “ontdooien”. Zo voorkom je vriesletsel en eventuele verdere schade aan de handen.

De stadiums van bevriezingen

Het is voor jezelf belangrijk om te weten in welk stadium of het stadium van een slachtoffer zich bevind bij een bevriezing. Door het stadium te achterhalen weet je precies of je de hulp van een deskundige arts moet inschakelen. In een begin stadium is het niet nodig om een arts erbij te halen. Een warme ruimte en wat warm stromend water is voldoende om je lichaam weer voldoende op te warmen. De verschillende stadiums staan hier op een rijtje.

Symptomen eerste graad vriesletsel

• De huid is rood.
• Zwelling 
• Bij aanraking is de huid ongevoelig.
• De huid doet pijn.
• Na opwarmen kan de huid soms schilferen.

De eerste graad van vriesletsel is niet ernstig mits je de symptomen snel ontdekt en behandeld. Warm de huid op in een warme omgeving en verwarm ze eventueel met wat warm stromend water. 

Symptomen tweede graad vriesletsel

• De huid is rood paars van kleur.
• Er hoopt zich vocht op onder de huid.
• Bij aanraking is de huid ongevoelig.
• De huid kan soms ook pijn doen of een brandend gevoel hebben.
• Blaarvorming met helder vocht.

Bij de tweede graad van vriesletsel kan je gewoon volledig herstellen zonder arts mits je er op tijd bij bent. Het verlies van gevoel in de huid kan nog wel regelmatig stoornissen opleveren. Je kan dus af en toe ineens last krijgen van gevoelloosheid in de huid.

Symptomen derde graad vriesletsel

• De huid is ernstig gezwollen.
• Geen gevoel meer en ook geen pijn meer.
• De huid lijkt zichzelf af te stoten.
• Het ontstaan van grote brandblaren met bloed.
• De huid kan soms lijken als of deze gemummificeerd is. 

Het is belangrijk om EHBO toe te passen en direct een arts in te schakelen. Vaak hou je littekens over, maar je lichaamsdeel hoeft niet geamputeerd te worden.

Symptomen vierde graad vriesletsel

• Spieren, pezen en zelfs het bot is nu bevroren.
• Het is onmogelijk om het lichaamsdeel nog te bewegen.
• Geen gevoel meer in het lichaamsdeel.
• Overal zijn duidelijke brandblaren aanwezig.
• De huid van het lichaamsdeel is helemaal zwart van kleur.

Genezing is niet meer mogelijk en het lichaamsdeel moet geamputeerd worden. 

Het bericht De eerste Symptomen van Vriesletsels verscheen eerst op Gezond.be.

Warme locatie zoeken

Het is belangrijk om als eerste een warme locatie te zoeken. Het liefste een locatie waar ook een kraan aanwezig is met warm water. Het mooiste zou zijn als je tijdens het sporten nog dichtbij huis bent. Je kan dan direct terug naar huis waar je bij de verwarming kan zitten. Maar helaas is bij vriesletsel alleen verwarming niet voldoende. Het is belangrijk dat je bij thuiskomst direct een aantal kledingstukken aantrekt. Vouw eventueel warme doeken of handdoeken om de handen of plekken heen waar je last hebt van vriesletsel.

Warm stromend water

Het is nu belangrijk dat het slachtoffer toegang krijgt tot warm stromend water. Ga absoluut geen water koken want dit brengt juist meer schade toe. Een tempratuur van 40 graden dus iets warmer dan de eigen huidtempratuur is voldoende. Hele hete tempraturen kan er juist voor zorgen dat het lichaam in een shock beland. Ga de huid overigens niet warm wrijven met sneeuw. Dit is al jaren helaas een fabeltje dat opgaat en zorgt juist voor meer schade in plaats van herstel van de bevriezing.

Het water mag je net zo lang op de lichaamsdelen laten lopen tot er weer gevoel is in de handen. Mits dit voorhanden is kan je eventueel een warm bad laten vollopen. Er moet alleen wel constant iemand bij het slachtoffer blijven. In een hele erge situatie kan het slachtoffer bewusteloos raken. Naast het verlies van bewustzijn kan het slachtoffer ook verdrinken doordat er geen gevoel meer is in ledematen.

Brandblaren en wonden

Door de kou en de bevriezing kunnen er brandblaren en/of wonden ontstaan. Soms gaat dit zelfs zo erg dat het derdegraads brandwonden zijn en de huid zelfs afsterft. Het is belangrijk dat je eventuele brandblaren niet gaat doorprikken. Een brandblaar mag je als één van de weinige blaren nooit behandelen door deze door te prikken. Het is wel belangrijk om de brandwond af te dekken en eventueel voorzichtig te ontsmetten. Leg uiteraard een verband aan dat niet aan de brandwond gaat plakken. Het kan namelijk erg pijnlijk zijn om op een later moment het verband af te halen.

Een arts inschakelen

In sommige situaties is het gelukkig niet nodig om een arts in te schakelen. In andere situaties is het helaas wel nodig en kan je niet zonder een arts verder. Het is belangrijk om op tijd in te schatten wanneer een arts nodig is. Zo is een arts nodig als ondanks het warme water en de warme omgeving het gevoel in de handen niet terugkeert. Een arts is ook altijd nodig bij brandblaren en vooral als het om een derdegraads verbranding door bevriezing is. Eventueel bij een dreigende shock kan je 112 bellen om vriesletsel te melden.

Stappenplan EHBO bij vriesletsel

• Zoek een warme ruimte op.
• Bedek de bevroren lichaamsdelen met dekens.
• Laat warm water stromen op ongeveer 40 graden en laat dit over de bevroren delen gieten.
• Vul eventueel indien mogelijk ondertussen een warm bad.
• Blijf altijd bij het slachtoffer tot er weer gevoel is in de ledematen of huid.
• Bel een arts als het gevoel niet terugkeert.
• Behandel eventueel na afloop de brandblaren met een verband.
• Prik een eventuele blaar niet door.

Het bericht Hoe kan ik Vriesletsels Snel Behandelen? verscheen eerst op Gezond.be.

Ga gewoon niet buiten sporten als de temperaturen te laag zakken. Een speciaal schema laat je weten wanneer je het beste wel of niet kan sporten. Soms is het wel mogelijk om buiten te sporten, maar wordt het aangeraden om je training wat korter te houden. Alle tips om vriesletsels te voorkomen hebben we voor je op een rijtje gezet.

Trainen op basis van gevoelstemperatuur

Vaak wordt er gedacht dat je alleen vriesletsel kan krijgen door de buitentemperatuur. Maar ook de gevoelstemperaturen spelen zeker mee. Als het -10 is en de gevoelstemperatuur -20 dan heeft je lichaam nog sneller last van bevriezingsverschijnselen. Laat je dus goed informeren over de temperatuur en gevoelstemperatuur. Als het heel koud is buiten dan heb je na 30 minuten sporten last van bevriezingsverschijnselen. We raden dan ook aan om het op maximaal 25 minuten te houden of gewoon een keertje over te slaan tot de temperaturen wat beter zijn.

Laagjes kleding

• Laag 1 bestaat uit de binnenste laag van je sportoutfit. Draag als eerste laag licht gewicht polyester. Het vocht van zweten kan dan goed afgevoerd worden.
• Laag 2 bestaat uit polyester fleece of wol. Dit zorgt voor de isolatie tussen laag 1 en laag 3.
• Laag 3 de buitenste laag moet ervoor zorgen dat wind en regen worden tegengehouden. Het is dus belangrijk om voor bijvoorbeeld een vochtwerende jas te kiezen. Aan de andere kant moet het vocht zoals zweet wel weer naar buiten kunnen. Een speciale sportjas is hiervoor perfect gemaakt.

Laagjes kleding houden je lichaam beter warm dan één warme trui. Bij de opbouw van laagjes kan je lichaam beschermen tegen de kou. Maar zorg je er tegelijkertijd voor dat je het niet te warm krijgt en je last krijgt van oververhitting. Het is wel een kwestie van het kiezen van de juiste materialen en durven te investeren in een goede sportuitrusting.

Het kleden van lichaamsuiteinden

Lichaamsuiteinden hebben het tijdens het sporten vaak het zwaarst. Denk hierbij aan de oren, neus, handen en wangen. Je voelt deze lichaamsdelen altijd als eerste branden als je bij een koude dag buiten loopt of aan het sporten bent. Schenk tijdens het samenstellen van je outfit hier aandacht aan om je lichaam goed te kleden. Trek wanten aan en draag een muts en/of oorbeschermers om je oren en gezicht te beschermen tegen de kou. Een handige tip is dat wanten je vingers beter beschermen dan handschoenen. De warmte van je eigen lichaam hoeft zich zo niet over al je vingers te verspreiden.

Laatste tips

Er zijn nog een aantal handige tips waarmee je bevriezing of vriesletsel kan voorkomen. Als eerste is het belangrijk dat je altijd in beweging blijft. Ga dus niet even stoppen om een praatje te maken, maar blijf stevig door bewegen om bevriezing te voorkomen. Gebruik geen huid crèmes of vaseline want dit soort crèmes zorgen ervoor dat de huid sneller bevriest. Drink geen alcohol want dit koelt je lichaam sneller af zonder dat je het zelf doorhebt. Dit maakt vriesletsel nog gevaarlijker dan het al was.

Raak verder absoluut geen bevroren materialen aan met je blote handen of vooral met natte handen door zweet. Er bestaat een kans dat je huid vastvriest aan de materialen. Vooral met metalen zoals een ijzeren hek loop je een groot risico om last te krijgen van vriesletsels.

Het bericht Hoe kun je vriesletsels voorkomen? verscheen eerst op Gezond.be.