Dementie

Dementie is geen ziekte op zich maar een verzamelnaam voor een aantal aandoeningen dat zich kenmerken door uiteenlopende combinaties van meervoudige stoornissen met betrekking tot het verstandelijke vermogen, de stemming en het gedrag. Dementie kan worden waargenomen bij klinische syndromen die het gevolg zijn van uiteenlopende hersenziekten. De specifieke kenmerken van de uiteenlopende combinaties zijn afhankelijk van:

  • het karakter, 
  • de locatie,
  • de ernst van de afwijkingen in de hersenen.

Bij dementie zullen vooral je vermogen om je te oriënteren in tijd, persoon of plaats, je geheugen, je taalgevoel en -beheersing, je gevoelsleven, je probleemoplossend denken, je eigenwaarde, het plannen en aanverwante vermogens aangetast.

Hoe uit zich dementie?

De meest frequent voorkomende vorm van dementie, de ziekte van Alzheimer, laat dit zien door op de eerste plaats een minder goed werkend korte termijn geheugen. Dit terwijl het lange termijn geheugen vrijwel helemaal behouden wordt. Herinneringen uit een ver verleden zullen dus wel aanwezig blijven, maar de meer recente gebeurtenissen worden niet meer in je geheugen opgeslagen. Als gevolg daarvan keer je, als je lijdt aan deze vorm van demente, in zekere zin terug naar je jeugd.

Zo kun je bijvoorbeeld wel de naam van iemand noemen die al jaren eerder is gestorven, of kun je denken dat je nog een tiener bent (terwijl je inmiddels al een hoge leeftijd hebt bereikt). Daarnaast kun je andere mensen niet meer herkennen, zelfs je eigen kind niet (doordat je korte termijn geheugen is aangetast).

Wie wordt er dement?

Dementie is een aandoening die zich vooral manifesteert bij personen op leeftijd. Naarmate je ouder wordt, zal dus de kans op dementie toenemen. Doordat er, vooral in westerse landen, steeds meer mensen een hoge leeftijd bereiken, krijgen steeds meer personen met dementie te maken. Bij vrouwen komt de ziekte overigens vaker voor dan bij mannen. Dit is vooral toe te schrijven aan het feit dat vrouwen gemiddeld ouder worden dan mannen.

Bovendien is uit wetenschappelijk onderzoek vast komen te staan dat hoogopgeleide mensen niet alleen ouder worden, in vergelijking tot lagergeschoolden, maar ook dat dementie gemiddeld op een hogere leeftijd zich zal manifesteren. De hersenen van hoger opgeleide mensen zijn namelijk meer actief en daardoor zal het afstervingsproces van de hersencellen worden afgeremd.

Oorzaken van dementie

Er zijn een aantal verschillende soorten dementie bekend waarbij bij een aantal duidelijke oorzaken aan te wijzen zijn zoals bij vasculaire dementie, veroorzaakt door één of meerdere herseninfarcten. Maar eveneens bij de ziekte van Pick kan een oorzaak aan worden gewezen, namelijk een aantasting van de frontale cortex met als gevolg een snelle aftakeling van de hersencellen. Bij Normal Pressure Hydrocephalus is de productie en de afvoer van hersenvocht niet meer in balans.

Overige oorzaken van dementie zijn onder andere:

  • het gebruik van alcohol, 
  • syfilis, 
  • hoofdletsel, 
  • een tumor,
  • aids.

In het gros van alle dementiegevallen is een juiste diagnose pas na je overlijden te stellen. Bij het onderzoek van mensen, die zijn gestorven terwijl ze leden aan dementie, wordt dikwijls een combinatie gevonden van oorzaken, zoals een mengeling van vasculaire dementie en de ziekte van Alzheimer, of Lewy body-dementie in combinatie met de ziekte van Alzheimer eventueel ook nog gepaard gaand met vasculaire dementie.

Secundaire dementie

Er kan worden gesproken van secundaire dementie als er een omkeerbare achteruitgang van de verstandelijke vermogens is waar te nemen die het gevolg is van een te behandelen factor.

Behandelen van dementie

Bij dementie kunnen uiteenlopende behandel- en begeleidingsvormen worden aangewend. Er zijn onder andere verschillende therapieën beschikbaar die helpen om met de aandoening om te gaan. Een aantal therapieën dat ingezet kunnen worden bij dementie zijn:

  • gedragstherapie, 
  • psychotherapie,
  • muziektherapie, 
  • realiteitsorientatietraining, 
  • het maken van levensboeken,
  • het maken van een life review. 
  • lichamelijke stimulering, 
  • geïntegreerde belevingsgerichte benadering,
  • deelname aan een ondersteuningsgroep met lotgenoten.​