Matige wijnconsumptie is al eerder in verband gebracht met een lager risico op het ontwikkelen van dementie, een algemene term die wordt gebruikt om geheugenverlies te beschrijven, en dat wordt bevestigd door een grootschalige studie van onderzoekers van de Duitse Universiteit van Giessen en de Universiteit van Leipzig.

De studie, gepubliceerd in Brain Sciences, verzamelde gegevens van 350.000 deelnemers uit een biomedische database met gezondheidsinformatie van meer dan een half miljoen inwoners van het Verenigd Koninkrijk in de leeftijd van 38 tot 73 jaar. De onderzoekers identificeerden 4.270 gevallen van dementie binnen de ondervraagde groep.

De deelnemers hadden vragenlijsten over voedingsgewoonten beantwoord. De consumptie van rode wijn, witte wijn en champagne werd gegroepeerd onder ‘wijn’, terwijl bier, sterke drank en versterkte wijn het label ‘niet-wijn’ kregen. Een portie wijn werd gedefinieerd als 10 gram alcohol. De wijnconsumptie werd gegroepeerd in vier categorieën: geen, licht (minder dan of gelijk aan 12 gram alcohol per dag), matig (meer dan 12 tot 24 gram per dag) en zwaar (meer dan 24 gram per dag).

Koffie- en theeconsumptie werden gedocumenteerd in kopjes per dag. Matige koffieconsumptie werd gedefinieerd als drie tot vier kopjes per dag, terwijl thee werd gegroepeerd in vier categorieën, zoals wijn: geen, licht (nul tot twee kopjes per dag), matig (drie tot vier kopjes per dag) en zwaar (meer dan vijf kopjes per dag).

Vrouwen kwetsbaarder

Uit de resultaten bleek dat van alle deelnemers matige wijndrinkers 19 procent minder kans hadden op dementie dan niet-wijndrinkers. Daarbij wel een grote ‘maar’: wanneer de gegevens werden uitgesplitst naar geslacht, vertoonden wijndrinkende mannen een 17 procent lager risico, maar wijndrinkende vrouwen vertoonden geen statistisch significant verschil in vergelijking met niet-wijndrinkers.

De onderzoekers waren verrast dat de positieve effecten van wijnconsumptie statistisch significant waren bij mannen, maar niet bij vrouwen. Maar de bevindingen worden echter ondersteund door een andere studie die ook een vermindering van de ziekte van Alzheimer en Parkinson vond na inname van rode wijn, die suggereert dat vrouwen mogelijk kwetsbaarder zijn voor het schadelijke effect van alcohol. Vrouwen zijn ook vatbaarder voor dementie vanwege hun hogere levensverwachting.

Ook thee drinken is goed

Er was geen statistisch significant verschil in risico op basis van koffieconsumptie, wat de onderzoekers toeschrijven aan de mogelijkheid dat de positieve en negatieve effecten van koffie en cafeïne elkaar opheffen. Maar thee vertoonde een soortgelijk effect als wijn: mensen die drie tot zes kopjes per dag dronken, hadden een 31 procent lager risico op dementie. Wat heeft thee dat koffie niet heeft? Net als wijn bevat het grote hoeveelheden flavonoïden – polyfenolische verbindingen die worden aangetroffen in plantaardig voedsel.

‘Het potentiële neuroprotectieve effect van wijn kan worden veroorzaakt door natuurlijke ingrediënten van wijn die niet aanwezig zijn in niet-wijndranken, zoals de fenolische stof resveratrol die wordt aangetroffen in de opperhuid van rode druiven’, schrijven de auteurs.

Het bericht Wijn drinken gekoppeld aan lager risico op dementie – als je een man bent tenminste verscheen eerst op Gezond.be.

Hoewel er momenteel geen behandeling voor dementie bestaat, wordt er nog steeds aan gewerkt om er een te vinden. Tot zover geldt de regel dat, hoe vroeger dementie wordt opgespoord, hoe meer verschil dat maakt voor de getroffen mensen en hun omgeving. Zo kunnen ze zich beter voorbereiden op o.a. geheugenverlies, lang voordat de symptomen beginnen.

‘We hebben tests nodig die idealiter reageren vóór het begin van dementie en die een betrouwbare schatting geven van het risico op latere ziekte’, zegt neuroloog André Fischer van het DZNE (het Deutsches Zentrum für Neurodegenerative Erkrankungen, of het Duitse Centrum voor Neurodegeneratieve Ziekten).

‘Met andere woorden, tests die een vroegtijdige waarschuwing geven. We zijn ervan overtuigd dat onze huidige studieresultaten de weg vrijmaken voor dergelijke tests.’

Zeer nuttige bevindingen 

Wetenschappers konden na een reeks experimenten drie microRNAs identificeren die mentale prestaties beïnvloeden. Als die in hogere niveaus werden gevonden in muizen, worstelden die vaak ook met mentale achteruitgang. 

Uit de studies bij muizen en celculturen bleek dat dezelfde drie microRNA’s geassocieerd waren met ontstekingsprocessen in de hersenen en neuroplasticiteit, of hoe goed neuronen verbindingen kunnen vormen.

‘We zien inderdaad bij muizen dat het leervermogen verbetert als deze microRNA’s geblokkeerd worden met medicijnen. We hebben dit waargenomen bij muizen met leeftijdsgebonden mentale tekortkomingen, maar ook bij muizen met hersenbeschadigingen die vergelijkbaar zijn de ziekte van Alzheimer.’

Met andere woorden, de onderzoekers denken dat de microRNA-handtekeningen die ze hebben gevonden ook kunnen aangeven hoe dementie de hersenen in zijn greep krijgt en een schatting kunnen maken van het toekomstige risico. Dat kan zeer nuttig zijn voor de ontwikkeling van behandelingen. Wanneer bijvoorbeeld de microRNA’s bij muizen werden geblokkeerd, verbeterde hun leervermogen.

Tijd winnen is cruciaal

Tot dusver is er nog geen bloedtest waarmee naar deze microRNA-biomarkers in een monster kan worden gezocht. De volgende stap voor onderzoekers is een eenvoudige, niet-invasieve screeningprocedure, zoals een bloedtest, die relatief gemakkelijk is in te stellen en bij regelmatige controles kan worden gebruikt.

Meer tijd om te waarschuwen voor dementie bereidt niet alleen de mensen voor die erdoor worden getroffen, maar geeft wetenschappers ook meer tijd om te experimenteren met behandelingen voordat de ziekte om zich heen grijpt en om te zien hoe effectief verschillende benaderingen in de vroegste stadia zouden kunnen zijn.

‘Wanneer de symptomen van dementie zich openbaren, zijn de hersenen al zwaar beschadigd’, zegt Fischer. ‘Op dit moment komt de diagnose veel te laat om nog een kans te maken op een effectieve behandeling. Als dementie in een vroeg stadium wordt ontdekt, neemt de kans toe dat het verloop van de ziekte positief wordt beïnvloed.’

Het bericht Bloed kan misschien vroegtijdige waarschuwingssignalen van dementie blootleggen verscheen eerst op Gezond.be.

Onderzoekers van de Universiteit van Washington (UW) hebben een verband ontdekt tussen luchtverontreiniging en dementie aan de hand van gegevens van twee grote studies in een regio in de staat Washington. Bij eerste onderzoek, dat eind jaren 70 van start ging, werd de luchtverontreiniging gemeten. Die vergeleken ze met andere studie, dat in de jaren 90 begon en de risicofactoren voor dementie onderzocht.

Daaruit bleek dat er een verband is tussen een kleine toename van fijne PM2.5-deeltjes (zwevende deeltjes van 2,5 micrometer of kleiner) over een periode van tien jaar en een groter risico op dementie in specifieke gebieden rond de stad Seattle. De resultaten verschenen in het vaktijdschrift Environmental Health Perspectives.

‘We ontdekten dat een toename van 1 microgram per kubieke meter blootstelling overeenkwam met 16 procent meer risico op dementie’, zegt hoofdauteur Rachel Shaffer (UW), die eraan toevoegde dat er ook een vergelijkbaar verband was met de ziekte van Alzheimer.

De onderzoekers analyseerden de gegevens van meer dan 4.000 inwoners van het gebied rond Seattle die deelnamen aan de zogenoemde Adult Changes in Thought (ACT) Study die in de jaren 70 werd gelanceerd. Van deze bewoners waren er meer dan 1.000 mensen bij wie er op een bepaald moment dementie werd vastgesteld, sinds de tweede studie in 1994 van start ging.

Lange periode

Zodra een patiënt met dementie was geïdentificeerd, vergeleken de onderzoekers de gemiddelde blootstelling aan fijne deeltjes van elke deelnemer in de periode tot de leeftijd waarop de patiënt werd gediagnosticeerd. Wanneer bijvoorbeeld bij een persoon op 72-jarige leeftijd dementie werd vastgesteld, vergeleken de onderzoekers de blootstelling aan luchtverontreiniging van andere deelnemers gedurende het decennium dat voorafging aan het moment waarop elk van hen 72 jaar oud werd. 

‘We weten dat dementie zich over een lange periode ontwikkelt. Het duurt jaren – zelfs decennia – voordat deze pathologieën zich in de hersenen ontwikkelen en dus moesten we kijken naar blootstellingen die die lange periode bestreken’, legt Shaffer uit, ‘en nu hadden we de mogelijkheid om de blootstelling voor 40 jaar in deze regio te schatten. Dat is ongekend in dit onderzoeksgebied en een uniek aspect van onze studie.’

Het bericht Nieuw onderzoek: luchtverontreiniging verhoogt risico op dementie met 16% verscheen eerst op Gezond.be.

Een combinatie van cognitieve en bewegingstraining kan de werking van de hersenen, de mobiliteit en symptomen van depressie verbeteren bij mensen met dementie. Dat concludeert een internationale studie die werd uitgevoerd in woonzorgcentra De Wingerd en het Universitair Psychiatrisch Centrum Z.org KU Leuven. Dit is de eerste keer dat een dergelijke studie werd uitgevoerd.

Bij dementie neemt de hersenfunctie gradueel af, waardoor mensen moeilijker dingen onthouden en hun vaardigheden achteruitgaan. In ons land zijn er naar schatting 194.100 mensen met dementie en worden er jaarlijks worden er 52.100 nieuwe gevallen vastgesteld. Er bestaat momenteel geen medicatie om deze ziekte te genezen.

Maar klinisch onderzoek van wetenschappers van onder andere de KU Leuven en ETH Zürich, suggereert voor het eerst dat een combinatie van cognitieve en motorische training de cognitieve en fysieke vaardigheden van mensen die ernstig beperkt zijn door dementie kan verbeteren.

‘Eerder onderzoek had al aangetoond dat lichaamsbeweging de symptomen van dementie kan vertragen’, zegt professor Davy Vancampfort van de KU Leuven. ‘Deze studie suggereert voor het eerst dat actieve videogames de symptomen van dementie niet alleen kunnen vertragen, maar ook kunnen verlichten.’

‘Exergames’

Om dit te meten, gebruikten de onderzoekers een zogenaamd ‘exergame’: een videospel waarbij ook beweging aan te pas komt. Ze rekruteerden 45 bewoners van de twee woonzorgcentra met een gemiddelde leeftijd van 85 jaar. Alle deelnemers hadden symptomen van ernstige dementie.

De actieve videogame bestaat uit een scherm en een paneel op de grond met vier vakken op. Het toestel meet de stappen, gewichtsverplaatsing en balans van de speler. Stippen op het scherm geven aan op welk vak de speler moet stappen. Zo kunnen ze tegelijkertijd hun fysieke en cognitieve vaardigheden trainen. Als de spelers snel en correct reageren, wordt het spel moeilijker.

De deelnemers werden willekeurig over twee groepen verdeeld. De deelnemers van de eerste groep trainden drie keer per week 15 minuten lang en dit gedurende acht weken. Deelnemers in de controlegroep keken naar muziekvideo’s van hun keuze. Na afloop vergeleken de onderzoekers de motorische, cognitieve en mentale vaardigheden van de deelnemers met dezelfde metingen aan het begin van de studie.

Significante verbetering

Wat bleek? De training verbeterde de cognitieve vaardigheden van de deelnemers, zoals hun aandacht, concentratie, geheugen en oriëntatie. Ze ervoeren ook significant minder symptomen van depressie. Bovendien hadden de actieve games ook een positief effect op de fysieke vaardigheden, zoals de reactietijd. 

‘Dit is bemoedigend, omdat de snelheid waarmee ouderen reageren op impulsen belangrijk is om een val te vermijden’, zegt Nathalie Swinnen van de Onderzoeksgroep Aangepaste Bewegingsactiviteiten en Psychomotorische Revalidatie aan de KU Leuven.

Opmerkelijk: de tweede controlegroep ging verder achteruit tijdens de periode van acht weken. ‘We hadden inderdaad verwacht dat de deelnemers die niet trainden met dementie meer kans zouden hebben om achteruit te gaan’, zegt Swinnen.

Het bericht Bewezen: actieve videogames verlichten symptomen van mensen met dementie verscheen eerst op Gezond.be.

Reminiscentie

Reminiscentie, het doelbewust en gestructureerd oproepen van herinneringen, kan je helpen om opnieuw op een kwaliteitsvolle manier om te gaan met de persoon met dementie. Je geliefde mag dan wel niet meer weten wat de dag voordien op het menu stond, het zal je verbazen hoe haarscherp en gepassioneerd hij of zij bepaalde gebeurtenissen uit het verleden kan vertellen.

4 tips om samen te genieten van mooie momenten uit het verleden

Maar hoe begin daar nu aan? De onderstaande creatieve doe-tips helpen je op weg.

1.      Maak een levensboek

Een levensboek is een handige manier om terug te blikken op het leven door zowel de gelukkige als droevige momenten aan te halen. Verzamel alle mooie herinneringen uit het leven van je naaste in een boek. Praat met vrienden uit het verleden, roep de hulp van voormalige buren in en betrek zoveel mogelijk familieleden in het proces. Hoe concreter het levensboek is, hoe beter. Verzamel foto’s van jeugdvrienden, vakanties, de woonplaats waar de persoon is opgegroeid en andere dierbare momenten. Plak alle foto’s gestructureerd in een boek en laat je naaste vertellen.

2.      Vul een herinneringskoffer

Ga op zoek naar voorwerpen, kleuren, geuren, smaken die herinneringen zullen losmaken bij je geliefde. Zoek het niet te ver. In welke tijd groeide hij of zij op? Welke muziek was toen populair? Waren er bepaalde zoetigheden waar de persoon met dementie verzot op was?

Betrek opnieuw andere personen bij het maken van de koffer. Zo kom je zelf ook misschien meer te weten over het verleden, wat het gesprek alleen maar ten goede komt. Kies bij voorkeur voor een oude koffer zodat de totale ervaring klopt.

TIP: Verblijft je geliefde in een woonzorgcentrum waardoor het moeilijk is om voldoende spulletjes uit het verleden samen te rapen? Kringloopwinkels verkopen vaak oude voorwerpen voor een appel en een ei.

3.      Bezoek plekken uit het verleden

Ga na of het mogelijk is om een bezoekje te brengen aan de lagere school, de straat waar hij of zij opgroeide, de camping aan zee waar ze met het hele gezin op vakantie ging of de sporthal waar veel feestjes plaatsvonden. Maak er een gezellige middag van, inclusief een stukje van zijn of haar favoriete taart.

4.      Lees voor uit boeken die verwijzen naar vroeger

Las je geliefde in zijn jeugd graag strips of thrillers? Neem er dan een strip of boek bij en lees een fragmentje voor. Loop niet meteen te hard van stapel, geef de persoon met dementie ook de tijd om die nieuwe prikkels even te laten bezinken. Maak er een vast ritueel van om bijvoorbeeld op zaterdagochtend een stukje voor te lezen.

Q10 en dementie

Uit een Japanse studie blijkt dat mensen met een laag Q10-gehalte, een groter risico lopen op dementie. Een voedingssupplement rijk aan Ubiquinol kan helpen bij de preventie van dementie.Overweeg je om voedingssupplementen of capsules met Ubiquinol te beginnen innemen? Ga op de verpakking van de supplementen dan zeker op zoek naar de vermelding ‘KANEKA’. Het Japanse bedrijf Kaneka is namelijk gespecialiseerd in het produceren van bio-identiek Ubiquinol. Aangezien de productie hiervan vrij complex is, worden er ook heel wat kwalitatief minderwaardige producten verkocht. Het gaat hierbij vaak om namaakproducten die afkomstig zijn uit China. Met een ‘KANEKA’-seal ben je dus zeker dat je goed zit. Farmaceutische bedrijven die Kaneka-Ubiquinol verwerken in hun voedingssupplementen zijn onder andere Pharma Nord, Trenker, Nutrisan, Therasience, WHC Labs en Pileje. 

Het bericht Dementie: advies om herinneringen op te halen verscheen eerst op Gezond.be.

• aantasting van het geheugen (amnesie),
• aantasting van je taalgevoel en -beheersing (afasie),
• het vermogen om je te je oriënteren in tijd, persoon of plaats,
• je gevoel van eigenwaarde,
• het beheersen van je emoties,
• je vermogen om probleemoplossend te denken,
• je vermogen om dingen te plannen.

Amnesie als gevolg van dementie

Amnesie is een symptoom dat vaker het gevolg is van hersenletsel. Je kunt je dan gebeurtenissen kort voor, en soms zelfs na, het letsel niet meer herinneren. Je hebt dus als het ware een gat in je geheugen.

Afasie als gevolg van dementie

Afasie, is ook een symptoom dat kenmerkend is voor dementie. Hierbij betreft het echter een taalstoornis en kun je zowel moeite hebben met de uitspraak woorden als met het herkennen van tekst of van gesproken taal.

Verschillende fasen bij dementie

Dementie is, onder andere door de vergrijzing, steeds meer in de schijnwerpers is komen te staan. Het is een erg lastige ziekte die een aantal opeenvolgende fasen kan worden onderverdeeld. In het begin zul je bijvoorbeeld beseffen dat er iets met je aan de hand is en dat je er niets aan kunt doen.

De fasen van dementie

Dementie kan worden onderverdeeld in vier opeenvolgende fasen:

1. de bedreigde ik

Je zult bij jezelf ontdekken dat je misschien lijdt aan dementie, je voelt je dikwijls bedreigd en probeert de ziekte voor zowel jezelf als de buitenwereld te verdoezelen. Je zult vergeetachtig worden maar nog wel goed georiënteerd zijn. Plotseling kan er echter sprake zijn van een gat in je geheugen. Door de vergeetachtigheid (en het verbergen ervan) wordt je doorgaans erg gespannen waardoor je ook eerder verdrietig of boos wordt zonder dat daar een echte reden voor is. Om je eigenwaarde te behouden is het goed als je niet te vaak door je omgeving wordt gecorrigeerd.

2. de verdwaalde ik

De mate van vergeetachtigheid zal toenemen naarmate de dementie erger wordt. Je kunt bijvoorbeeld bepaalde woorden niet meer vinden of bepaalde woorden op een onjuiste manier toepassen. Daarnaast kunnen zaken zoals je leeftijd, sommige personen of de plaatsen vergeten worden. Doordat je ook geen klok meer kunt lezen, heb je geen tijdsbesef meer. Je raakt dus verdwaald in het leven en kunt onder andere doelloos ergens naartoe gaan, je meer en meer van de buitenwereld afsluiten en je concentratievermogen zal achteruitgaan. Je komt wel steeds meer ontspannen over.

3. de verborgen ik

Door de verergerde dementie zul je je nog verder terug gaan trekken en in een eigen wereld leven. In een groot aantal gevallen zul je ook voortdurend een zelfde beweging blijven maken of dezelfde handeling uit blijven voeren. Er kan door de buitenwereld moeilijk contact met je worden gemaakt. Zelf wil je in deze fase van dementie je nog steeds nuttig voelen en hebt je een vaak een sterke behoefte aan lichamelijk contact. In deze fase ben je meestal incontinent en kun je dus de lozing van urine en ontlasting niet meer onder controle houden.

4. de verzonken ik

Je reageert bijna niet meer op de prikkels om je heen. Het gros van de tijd zijn je ogen echter gesloten en vind je het prettig om gewaardeerd te worden. Je kunt bijvoorbeeld nog genieten van je favoriete muziek of een verwennerijtje. Door allee je fysieke aanwezigheid (mentaal ben je afwezig) is contact maken door je omgeving erg lastig.

Herkenning van de symptomen van dementie

Wanneer je in je omgeving te maken krijgt met dementie dan kun je dit doorgaans merken aan een aantal stoornissen dat te maken hebben met onder andere het korte termijngeheugen. Denk maar eens aan:

• een activiteit die is gedaan wordt al snel weer vergeten,
• beginnende dementie kan er sprake zijn van depressiviteit en stemmingswisselingen,
• keer op keer dezelfde vragen herhalen,
• het tijd- en plaatsgevoel neemt af,
• herkenning van personen wordt steeds moeilijker,
• het gebruik en het vinden van woorden of zinnen wordt alsmaar moeilijker,
• de dagelijkse verzorging wordt vergeten waardoor hulp nodig is bij bijvoorbeeld aankleden, wassen en eten.

De informatie die in het lange termijn geheugen ligt opgeslagen zal het langst bewaard blijven maar uiteindelijk ook vervagen en zelfs volledig verdwijnen. De gebeurtenissen van een dag eerder zal vaak niet meer worden herinnerd terwijl jeugdherinneringen nog wel (deels) opgehaald kunnen worden.

Het bericht Dementie Symptomen verscheen eerst op Gezond.be.