‘Er zijn vier belangrijke factoren die een impact hebben op je seksueel functioneren’, legt Ulrike De Taeye uit. ‘De eerste is je relatie. Wanneer je je partner leert kennen, ben je verliefd en zorgen je hormonen ervoor dat je spontaan zin hebt om te vrijen. In de volgende fase van je relatie neemt die spontane zin af en maakt ze plaats voor responsieve zin. Dat betekent dat zin in seks wordt uitgelokt door iets wat de ander doet. Je knuffelen of kussen, bijvoorbeeld. De kwaliteit van je relatie speelt een belangrijke rol. Zit het goed tussen jou en je partner? Dan is er meer ruimte voor intimiteit en dus ook voor opwinding. Ook de levensfase waarin jullie zich bevinden speelt mee. Hebben jullie kleine kinderen? Dan staat seksualiteit vaak op een lager pitje.’

Beginnen bij het begin

‘De tweede factor? Cultuur. Wat we meekrijgen over seksualiteit en hoe we erover praten, bepaalt ook hoe we er zelf mee omgaan. Heb jij als kind geleerd om over seksualiteit te zwijgen? Dan is het niet verwonderlijk dat je het later moeilijk vindt om over problemen rond seks te praten. Maar helaas kunnen die problemen daardoor ook sneller escaleren. Daarnaast is er een groot verschil tussen mannen en vrouwen. Zowel op fysiek vlak, als op vlak van opvoeding. Jongens leren van kleins af aan hun penis vast te houden om te plassen. Zo raken ze ook sneller vertrouwd met hun geslachtsdeel. Vagina’s zitten wat meer verstopt. Daardoor blijven ze een beetje in de taboesfeer hangen én herkennen vrouwen een gevoel van opwinding vaak niet.’

Gezonde goesting

De derde factor die een grote impact heeft op ons libido, is onze biologie. Een gezond lichaam is een must, legt De Taeye uit: ‘Word je geconfronteerd met een ziekte? Dan interfereert dat op alle domeinen van je leven. Ook op je seksualiteit. Er wordt soms gezegd dat sporten je libido een boost kan geven. Het klopt inderdaad dat je kort na het sporten een toename van testosteron krijgt, en dus ook meer zin in seks. Bovendien geeft regelmatig sporten je zelfbeeld een duwtje in de rug, wat dan weer helpt om de zin in seks op psychisch vlak aan te wakkeren. Let wel op met overmatig sporten. Uit onderzoek blijkt dat de zin in seks daardoor op langere termijn afneemt. Zoek dus de juiste balans.’

Het mentale aspect

‘Ten slotte speelt ook onze mentale gezondheid een belangrijke rol. Wanneer je lichamelijk een erotische prikkel krijgt, wordt die opgepikt door je zenuwstelsel. Je zenuwstelsel stuurt de prikkel door naar je hersenen, waar hij verwerkt wordt. Onze hersenen kunnen die erotische prikkel versterken, maar ook afremmen. Hoe we denken, ons lichaamsbeeld, onze verwachtingen en angsten … hebben allemaal een invloed op dat proces.’

t Zijn de hormonen

Dat je niet altijd even veel zin hebt in seks, is niet meer dan normaal. Bij vrouwen speelt onder andere de menstruatiecyclus een belangrijke rol. ‘Als we naar een cyclus kijken zonder anticonceptiemiddelen zijn er een aantal hormonen die fluctueren. De eerste twee weken van onze cyclus, in de aanloop naar de ovulatie, nemen de oestrogenen sterk toe. Op het moment van de eisprong pieken ze zelfs. Dat is ook vaak het moment waarop vrouwen veel meer spontane zin hebben. De natuur heeft het dus slim geregeld, want zo ben je tijdens je meest vruchtbare momenten ook het meest opgewonden. Na de eisprong daalt het oestrogeen en vlakt de seksuele zin weer af. Heel kort voor de menstruatie nemen de oestrogenen opnieuw toe. Bij mannen is de testosteronproductie er altijd, we zien enkel dat die vanaf de leeftijd van 60 jaar wat sneller afneemt. Zij zijn dus niet onderhevig aan een cyclus, wat niet wilt zeggen dat hun zin altijd dezelfde is. Stress op het werk, hun zelfbeeld of problemen met hun partner spelen ook bij hen een hele grote rol.’

Hoe zit het met de pil?

‘Er is tegenwoordig ook veel te doen rond de invloed van de pil op ons libido. De resultaten van studies verschillen sterk, maar wat ik wel consistent terugvind is dat de natuurlijke afwisseling van hormonen voor een stuk wegvalt wanneer je de pil neemt. De pil regelt onze menstruatie en heeft dus een invloed op onze hormonale schommelingen. Dat kan verklaren waarom vrouwen die de pil nemen een lager libido hebben.’

Feiten en fabels

‘Je vindt gigantische lijsten met voedingsmiddelen die je meer zin zouden doen krijgen om te vrijen. Ga daar altijd nuchter mee om. Oesters zouden je libido verhogen omdat ze veel zink bevatten. Zink verhoogt inderdaad de hoeveelheid testosteron, wat een positief effect heeft op je libido, maar het is zéker niet de enige factor. Ik relativeer die voedingsmiddelen dus altijd. Kan het kwaad om oesters, chocolade of kaviaar te eten? Nee. Maar ze gaan het verschil ook niet maken.’

En wat dan met een glaasje wijn? ‘Alcohol neemt onze remmingen weg. Vrouwen die seksuele pijn ervaren, geven soms aan dat het met een glas wijn makkelijker gaat. Dat betekent echter niet dat je na één of meerdere glazen wijn een kwalitatieve vrijpartij zult hebben. Te veel alcohol zorgt voor erectiestoornissen en werkt seks dus net tegen. Ik zou nooit aanraden om wijn te drinken om je seksuele remmingen weg te nemen. Na verloop van tijd kom je toch bedrogen uit.’

Communicatie is key

Ook als de frequentie van seks onder druk komt te staan, hoef je niet per se te panikeren, sust De Taeye. ‘Een goed koppel zou twee tot drie keer per week moeten vrijen. Enkele jaren geleden werd dat onderzocht en bleek die frequentie toch niet helemaal te kloppen. Een sekspauze in een relatie is normaal en je moet je niet onmiddellijk zorgen maken als je een periode minder vaak vrijt. Het is wél belangrijk om in dat geval te kijken of de connectie tussen jou en je partner nog goed zit. Koop je als jong koppel een huis, krijg je een baby of heb je een drukke agenda? Dan is het logisch dat seks wat lager op de prioriteitenlijst komt te staan. Zo lang jij en je partner tevreden zijn en op dezelfde golflengte zitten, is er niet echt een probleem.’

‘Vraag jullie samen af of er nog ruimte is voor responsieve zin. Kunnen jullie seks terug op de agenda zetten? En wat heb je nodig om zin te krijgen in intimiteit? Vinden jullie elkaar nog aantrekkelijk? Is er nog ruimte voor vernieuwing? Wat zijn jullie fantasieën? Door daarover na te denken en te praten, vertalen jullie seks naar iets wat voor beiden oké is. Als een van beide partners aangeeft dat seks niet meer hoeft, moet je samen bekijken hoe dat komt. Heeft het te maken met zijn of haar zelfbeeld? Zijn er relatieproblemen? Wordt de partner in kwestie in beslag genomen door andere zaken? Het is belangrijk om dat goed te begrijpen.’

Professionele hulp

‘We zijn tegenwoordig meer open over seks en stellen gemakkelijker vragen. De stap naar een seksuoloog blijft echter een drempel. Ga op zoek naar informatie. Er circuleert heel veel op het internet, maar weet dat die info niet altijd klopt. Zit je met vragen of twijfels over seksualiteit? Of maak je je zorgen over te veel of te weinig zin in seks? Dan is het een goed idee om een seksuoloog te contacteren. Je moet daarvoor nog niet in een problematische situatie zitten. Seks lijkt iets heel eenvoudig, maar dat is het niet altijd.’

Wat te doen bij een te hoog libido?

Ook een te hoog libido kan voor problemen zorgen in een relatie. ‘Bij te veel zin vind ik het altijd belangrijk om goed uit te klaren wat dat precies betekent’, aldus De Taeye. ‘Vaak is het de andere partner die aangeeft dat het te veel is. Maar gaat het misschien eerder over een verschil tussen beiden? Te veel zin wil voor mij zeggen dat iemand het gevoel heeft niet meer te kunnen functioneren zonder seks of porno. Dan krijgt seks een heel dwingend karakter en verdwijnt het plezierige aspect voor een stuk. In dat geval kijken we eerst of er een medische context is.’

‘Bij de ziekte van Parkinson kan hyperseksualiteit voorkomen en is het belangrijk om met de behandelende arts te kijken wat het aandeel van de medicatie is en hoe we het probleem kunnen oplossen. Daarnaast kunnen we bij een te hoog libido ook kijken of er een onderliggende psychische component is. Waar komt dat hoge libido vandaan? En hoe kunnen we het begrijpen? Het kan geen kwaad om naast een seksuoloog ook een psycholoog te raadplegen.’

Het bericht Ooooooh ja! Boost je libido met deze tips van de seksuloog verscheen eerst op Gezond.be.

20’ers

Chloé De Bie: ‘We worden geboren als seksuele wezens. Zo zien we dat foetussen meer dan gewoon door toeval hun geslachtsdelen aanraken. Echt masturberen kun je dat niet noemen, maar het bewijst wél dat we van bij onze geboorte tot aan onze dood seksuele wezens zijn. Het is tijdens de pubertijd dat we ons losmaken van onze ouders en nadenken over wat we juist willen op vlak van seksualiteit. In deze periode ontstaan de eerste grote problemen, denk aan pijn bij het vrijen en vroegtijdig klaarkomen. Rond de leeftijd van 24 jaar zien we dat slechts één op tien nog geen ervaring heeft met geslachtsgemeenschap. Dat wil dus zeggen dat de meerderheid van de twintigers seksueel actief is. We gaan de seksualiteit die tijdens de pubertijd ontstond, in onze twintiger jaren verder ontwikkelen.’

‘De grootste moeilijkheid voor deze leeftijdsgroep? Het gevoel van onzekerheid. We krijgen volgens mij nog altijd te weinig seksuele opvoeding op school. Daardoor heerst er in deze leeftijdsgroep nog heel veel onwetendheid. Ik hoor bijvoorbeeld veel jonge vrouwen zeggen dat ze niet kunnen klaarkomen door penetratie, terwijl dat heel normaal is. Inwendig hebben vrouwen namelijk geen genotsreceptoren. Door die onwetendheid blijven jonge mensen heel lang met hun problemen rondlopen. Heel veel vrouwen faken ook hun orgasme, omdat ze denken: er moet wel iets mis zijn met mij. Partners hebben niet altijd door wat er anders moet en het wordt alleen maar moeilijker om het er op een bepaald moment toch over te hebben. Maar liefst 42% van alle Belgische vrouwen geeft aan een seksueel probleem te hebben. We kunnen dus concluderen dat bijna één op twee (!) klachten ervaart op seksueel vlak. Meestal gaat het om orgasmeproblemen of pijn bij het vrijen. Bij mannen zien we vroegtijdig klaarkomen als voornaamste zorg.’

Tips

‘Jonge vrouwen kennen hun eigen lichaam niet goed. Daarom is mijn tip voor alle twintigers: bekijk en ontdek je eigen geslachtsdeel. Informeer je daarnaast ook op goede websites zoals allesoverseks.be en beschouw porno niet als de norm. Blijf niet rondlopen met je problemen en durf erover te praten. We weten uit onderzoek dat het gemiddeld zeven jaar duurt voor iemand met een probleem op seksueel vlak hulp vraagt. Zeven jaar! Ervaar jij op je twintigste pijn bij het vrijen en durf je daarvoor pas na zeven jaar stappen te ondernemen? Dat is énorm jammer! Dus voor alle vrouwen die twijfelen: er is niets mis met je. Wat je probleem ook is, je kunt er altijd iets aan doen, maar dan moet je wel eerst actie ondernemen.’

30 tot 45

‘Bij vrouwen in deze leeftijdscategorie zien we een groter seksueel zelfvertrouwen. 30-plussers beseffen: ik ben wie ik ben. De puberale onzekerheid verdwijnt en we hebben eindelijk door dat iedereen anders is. Dat je buikje niet meer zo strak is, je rimpels krijgt en cellulitis hebt, is nu eenmaal een feit. Door die zelfzekerheid zitten vrouwen in hun dertiger jaren op hun seksueel hoogtepunt.’

‘Die seksuele piek kan echter snel een dieptepunt worden door externe factoren. Bij dertigers en veertigers zien we vooral langdurige relaties en het is ook de periode waarin een meerderheid van de vrouwen nadenkt over hun kinderwens en een eventuele zwangerschap. Ook het niet lukken van kinderen krijgen is een heel groot thema in deze leeftijdsgroep. Seksualiteit krijgt dus een extra doel, namelijk voortplanting. We zien daardoor een verhoging van seksuele verlangens. Maar hoe langer het duurt voor je zwangerschapswens vervuld raakt, hoe meer problemen er ontstaan. Seksualiteit wordt op termijn louter doel- en prestatiegericht en draait niet meer om genieten. Dat legt een enorme druk op je relatie en je seksueel leven.’

‘Eens je zwanger bent, gebeurt er weer vanalles met je lichaam waardoor je seksualiteit verandert. Tijdens een zwangerschap nemen de fysieke klachten toe, waardoor de zin in seks afneemt. Zo kan er een breuk ontstaan tussen de zwangere vrouw en haar partner. Nadien komt het seksleven opnieuw onder grote druk te staan wanneer je voor kleine kinderen moet zorgen. Na een zwangerschap ziet je lichaam er anders uit én voelt het ook anders aan. Bovendien ben je doodop en krijg je soms te maken met rolverwarring: je bent een moeder, maar tegelijkertijd ook een seksueel wezen. Dat is voor veel jonge moeders een moeilijk punt.’

Tips

‘Blijf absoluut met je partner praten over seksualiteit. Ik merk bij veel koppels in mijn praktijk dat ze niet op de hoogte zijn van wat de ander leuk vindt. Durf jezelf ook in vraag te stellen en heruit te vinden. Je hoeft daarom niet de meest experimentele persoon te worden, maar leg je er niet bij neer dat het altijd hetzelfde standje moet zijn. Er bestaan in deze groep ook heel wat misconcepties over verlangen. In de vorige leeftijdsfase ging de verliefdheid nog vanzelf, maar in een langdurige relatie moet je verlangen ook écht zelf creëren, anders gaat het weg. Seks komt nu niet meer vanzelf, je moet er tijd voor nemen en moeite in steken. Dit is ook de leeftijd waarop we ambitieus zijn en inzetten op onze job en carrière. Als je geen tijd maakt voor je relatie en seks, wordt het zeer moeilijk.’

45 tot 50

‘Rond hun vijftigste belanden heel wat vrouwen in de menopauze. Het gevolg? Je lichaam verandert opnieuw. Je vagina wordt veel droger en brozer en seks kan pijn doen. Ook de zin in seks vermindert en er is veel meer nodig om verlangen op te wekken. Dat heeft een grote impact op je seksleven. We zien vooral dat naarmate mensen ouder worden, penetratie minder belangrijk wordt. We kijken in deze leeftijdsgroep dus meer naar het sensuele aspect en de connectie tijdens seks. Ongeveer 83% van de mannen en 44% van de vrouwen hebben tussen hun 41ste en 55ste wekelijks zin in seks. Dat zijn dus dubbel zoveel mannen als vrouwen. De verklaring? Die hormonale veranderingen waar ik het net al over had. Anderzijds zorgt de menopauze ervoor dat je niet meer zwanger kunt raken. Daardoor kunnen vrouwen zich net vrijer voelen om seks te hebben.’

‘In deze leeftijdsperiode – ook wel de midlife genoemd – zien we ook de meeste echtscheidingen. Na een scheiding word je plots geconfronteerd met heel wat vragen. Logisch, als je twintig jaar met dezelfde partner hebt gevreeën en nu nieuwe mensen moet leren kennen. Er heerst dus heel wat onzekerheid als het gaat over nieuwe relaties. Op seksueel vlak zijn de meeste vijftigers gelukkig wél zelfzekerder. Je weet steeds beter wat je fijn vindt en wat niet. Je hebt al een heel lang seksueel leven achter de rug en kent jezelf door en door. Zelfzekerheid hangt bij mensen uit deze leeftijdscategorie niet meer zozeer samen met het uiterlijk.’

Tips

‘Ook hier is mijn voornaamste tip: blijf jezelf herontdekken. Je lichaam verandert en je moet terug contact maken. Als je op dit moment in deze leeftijdscategorie zit, wil dat zeggen dat je nóg minder seksuele opvoeding hebt gehad dan de huidige generatie schoolgaande jongeren. Ik raad iedereen dus aan om zichzelf goed te informeren. Je hoeft echt niet te denken: dat is niet meer voor mijn leeftijd. Probeer nieuwe dingen uit en ga op ontdekking! Bij fysieke klachten als gevolg van de menopauze zijn er wel degelijk middelen die kunnen helpen, zoals zalfjes en glijmiddel. Vraag indien nodig zeker advies aan je huisarts of gynaecoloog. Zie die hulpmiddelen niet als een obstakel, maar wél als een kans om seks nog fijner en intenser te maken. We worden overigens niet alleen ouder, maar ook vermoeider. Vermoeidheid is één van de grootste libido-killers, dus zorg er ook voor dat je voldoende slaapt.’

60+

‘Er bestaan heel wat mythes rond deze leeftijdsgroep en seks. Voor alle duidelijkheid: ouderen vrijen nog steeds, maar seks wordt wél minder belangrijk. Tussen 55 en 70 jaar geeft nog 90% van de mannen aan seksueel actief te zijn. Bij vrouwen is dat 85%. We zien vanaf 70 jaar een daling in penetratieseks, maar ook een stijging in ander seksueel gedrag. 50% van de ouderen geeft aan seks belangrijk te vinden én goed nieuws: 75% is tevreden met zijn of haar seksleven. Veel mensen van deze leeftijd hebben al heel lang dezelfde partner. Ze hebben samen ervaring opgedaan, waardoor de seks alleen maar beter wordt.’ 

‘Uiteraard zetten de hormonale veranderingen zich verder. Je vagina wordt minder vochtig en bij mannen wordt de penis minder gevoelig. De kans op erectieproblemen stijgt met de leeftijd, omdat het lichaam nu eenmaal minder vitaal wordt. Ook de meerderheid van (chronische) ziektes – denk aan diabetes, kankers, enzovoort – ontstaan in deze leeftijdscategorie. Elke ziekte heeft een gigantische impact op je seksleven. Hetzelfde geldt voor medicatie.’

Tips

‘Ik heb maar één heel belangrijke tip voor mensen uit deze leeftijdscategorie: geniet! Ik kan aan 60-plussers eigenlijk niet meer zo veel raad geven, omdat ze alles al weten. Toch ga ik het nog eens herhalen: blijf jezelf herontdekken. In elke leeftijdsfase moet je op zoek gaan naar hoe het met je lichaam gaat en hoe je tegenover seks staat. Bij vrouwen in deze leeftijdscategorie is opgewonden raken het grootste probleem. Mannen gebruiken daarvoor vaak Viagra, voor vrouwen bestaat er nog steeds geen ‘opwindingspil’. Durf ook zeker je arts aan te spreken als je bijwerkingen ondervindt van eventuele medicatie. En vergeet niet: het is niet omdat je ouder bent dat je geen seks meer kan, wil of mag hebben!’

Meer lezen? En ze leefden nog lang en gelukkig van Chloé de Bie (Pelckmans Uitgevers, € 22,50)

Het bericht Komt goed! Heerlijke seks op elke leeftijd verscheen eerst op Gezond.be.

Wat is aseksualiteit precies?

‘Mensen die aseksueel zijn, ervaren geen seksuele aantrekking. Dat wil echter niet zeggen dat ze niet seksueel actief zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld wel genieten van aanrakingen én een orgasme bereiken. Het zijn dus wel seksuele wezens, om het zo te zeggen. Bovendien kunnen ze ook pérfect verliefd worden op iemand. Heel veel aseksuelen hebben effectief een romantische relatie. Ze kunnen zich dus aangetrokken voelen tot een partner, maar dat zal zich niet vertalen in seksuele gevoelens.’

Is aseksualiteit aangeboren of zijn er bepaalde triggers die het kunnen uitlokken?

‘Hoogstwaarschijnlijk is aseksualiteit aangeboren. Er is heel weinig onderzoek naar gedaan, omdat er ook maar weinig mensen zijn die aseksueel zijn, of die ervoor uit durven te komen. Er wordt geschat dat slechts één procent van de bevolking aseksueel is. Er zijn niet echt triggers die aseksualiteit uitlokken. Als er een diepgeworteld trauma zit of mensen hebben iets ergs meegemaakt, dan hebben ze vaak wel gevoelens van seksualiteit, maar die zullen dan eerder negatief geladen zijn. Zo kan het zijn dat iemand na seksueel misbruik walgt van seks. Terwijl het bij iemand die aseksueel is gewoon uit zichzelf komt.’

Zijn er verschillende vormen van aseksualiteit?

‘Zoals ik al zei is er maar onderzoek gedaan naar aseksualiteit. Je vindt er dus ook niet héél veel informatie over. Naast aseksualiteit wordt er wél gesproken over demiseksualiteit. Dat wil zeggen dat je je slechts aangetrokken voelt tot één bepaalde persoon en ook pas als er een diepe emotionele band is.’

Hebben aseksuelen niet gewoon een laag libido en dus weinig zin in seks?

‘Heel vaak komen er mensen bij me langs die al een tijdje minder gevreeën hebben of bij wie de seksuele responsiviteit – mijn term voor libido – op een lager pitje staat. Ze vragen zich dan af of ze aseksueel zijn. Ze kennen de term met andere woorden, maar gebruiken hem verkeerd. Want neen, je bent niet aseksueel wanneer er door omstandigheden wat minder seksualiteit in je leven is. Seksualiteit laat een aseksuele persoon gewoon koud. Die gevoelens worden gewoon niet opgeroepen. Ze genieten daardoor ook anders van seks. De intieme band die ze hebben met hun partner is voor hen belangrijker. Dat is dus helemaal anders dan wanneer je door een geboorte, een ruzie of bij verbouwingen een tijdje minder zin in seks hebt.’

Hoe gaan we als omgeving het beste om met aseksualiteit?

‘Het is voor aseksuelen waarschijnlijk heel moeilijk om in onze geseksualiseerde samenleving toe te geven dat het hen niets doet. Ga daar dus ook altijd op een respectvolle manier mee om. Als partner is het belangrijk dat je erover kan en durft te praten. Zo kan er eventueel een gulden middenweg gevonden worden, waar beide partners zich goed bij voelen. Het is natuurlijk nooit de bedoeling om iemand te forceren. Seks moet aangenaam zijn voor beide partijen en iedereen moet zich nog steeds veilig voelen. De eerste stap is nagaan wat seks betekent voor beide partners. Sommigen zeggen dat ze niet zonder kunnen, aseksuelen kunnen wél zonder en hebben het vaak zelfs liever zo. Het is ook een soort coming-out naar de partner toe en dat gebeurt meestal pas wanneer je al iets verder zit in het daten of de relatie.’

Is aseksualiteit iets nieuws of bestaat het al langer?

‘Aseksualiteit is een relatief nieuwe term. Onze maatschappij verandert en we worden opener over seks. We zijn ons ook veel meer bewust van wie we zijn én wie we kunnen en mogen zijn. De druk van de katholieke kerk hebben we gelukkig al een aantal decennia achter ons gelaten. Heel lang bepaalde de kerk onze normen en waarden en dus ook onze seksualiteit. Zo was homoseksualiteit nog strafbaar tot de jaren tachtig, in sommige landen is dat zelfs nog steeds het geval. Onze maatschappij is dus wel aan het evolueren, maar die verschillende seksuele invullingen – waaronder dus ook aseksualiteit – zijn er altijd al geweest. Het is nu pas dat we daar kunnen en mogen voor uitkomen en dat iedereen zijn plaatsje in de maatschappij krijgt.’

Waar kunnen mensen terecht met hun vragen over aseksualiteit?

‘Er bestaan ondertussen verschillende online platformen en fora waar mensen hun vragen kunnen stellen. Zo kunnen aseksuelen een gelijkgestemde vinden en hun ervaringen delen. Als aseksuele persoon wijkt jouw ‘normaal’ misschien wat af van de meeste mensen, maar dat wil zeker niet zeggen dat je abnormaal bent.’

Meer te weten komen over aseksualiteit? Dat kan via aseksueel.be of allesoverseks.be.

Het bericht ‘Seks? Nee, bedankt’: de seksuoloog beantwoordt 7 vragen over aseksualiteit verscheen eerst op Gezond.be.