Onderkoeling

onderkoeling.jpg

In normale omstandigheden is het menselijk lichaam in staat om de juiste lichaamstemperatuur te bewaren. Echter, door slechte omstandigheden voor het lichaam, zoals lage temperaturen, een koude omgeving en vochtige, natte kleding, kan het lichaam problemen krijgen bij het op peil houden van de juiste lichaamswarmte. Hierdoor kan er onderkoeling van het lichaam ontstaan.

Er is sprake van onderkoeling als de lichaamstemperatuur lager is dan 35 graden Celcius. Hierbij is het mogelijk om in enkele uren of dagen onderkoeld te raken of om binnen enkele minuten of zelfs seconden onderkoeld te raken. Raak je binnen enkele uren of dagen onderkoeld, dan is er sprake van chronische onderkoeling. Raak je binnen enkele minuten of seconden onderkoeld, dan is er sprake van acute onderkoeling. Acute onderkoeling kan bijvoorbeeld ontstaan als je plotseling in ijskoud water valt, terwijl chronische onderkoeling vaker voorkomt als je in een te koude ruimte verblijft voor een lange tijd. Zo ontstaat onderkoeling altijd door een langdurige blootstelling aan lage temperaturen of aan kortstondige blootstelling aan extreem lage temperaturen.

De oorzaken van onderkoeling

Onderkoeling kan veroorzaakt worden door enkele factoren. Ten eerste spelen weersomstandigheden een belangrijke rol bij onderkoeling. Zo zijn er enkele weersomstandigheden die de kans op onderkoeling vergroten, zoals koude temperaturen, hevige wind, regen en koud water. Daarnaast zijn er enkele personen die meer risico lopen op onderkoeling. Dit betreft de volgende risicogroepen:

  1. Ouderen: ouderen zijn gevoeliger voor onderkoeling omdat zij moeite hebben met het behouden van de juiste lichaamstemperatuur bij lage temperaturen in de omgeving. Daarnaast hebben zij een verminderd koudegevoel, een verminderde mobiliteit en een grotere kans om te vallen, waarbij men lang op de grond kan blijven liggen en onderkoeld kan raken.
  2. Baby’s: baby’s zijn een risicogroep omdat zij sneller warmte verliezen en hun mechanisme om de lichaamstemperatuur te gehouden nog niet helemaal hebben ontwikkeld.
  3. Daklozen: voornamelijk tijdens de wintermaanden hebben daklozen een grotere kans om onderkoeld te raken. Dit komt omdat zij buiten in de kou slapen, in veel te lage temperaturen. Het gebruik van alcohol en drugs kan het risico op onderkoeling nog meer vergroten, omdat men dan een verminderd koudegevoel heeft.

Daarnaast hebben personen die zich regelmatig en langdurig blootstellen aan koude temperaturen ook meer kans op onderkoeling. Hierbij kun je denken aan wandelaars, watersporters, wintersporters en bergbeklimmers.

De symptomen van onderkoeling

Welke symptomen er optreden bij onderkoeling, verschilt per lichaamstemperatuur. Omdat de symptomen van onderkoeling per lichaamstemperatuur verschillen, worden in onderstaande tekst de symptomen van onderkoeling per stadium van onderkoeling beschreven.

Stadium 1, beginnende onderkoeling: als er sprake is van beginnende onderkoeling, heeft men een lichaamstemperatuur van 34 graden Celcius. Op dit moment is men hevig aan het rillen, heeft men een koude en bleke huid en heeft men een versneld hartritme en een versnelde ademhaling. Ook kan men vermoeid zijn en klagen over kou. Men is op dit moment nog wel bij bewustzijn.

Stadium 2, gevorderde onderkoeling: als er sprake is van gevorderde onderkoeling, heeft men een lichaamstemperatuur van 31 tot 33 graden Celcius. Op dit moment wordt het rillen steeds minder, maar worden spieren en gewrichten steeds stijver. Ook kan de huid van de handen, voeten en lippen blauw verkleuren en kan de hartslag en ademhaling vertragen. Daarnaast neemt het bewustzijn steeds verder af, waarbij men te maken heeft met extreme vermoeidheid, vertraagde reagties, trage, onhandige bewegingen, sufheid, verwardheid, ijlen en uiteindelijk het verlies van het bewustzijn. Omdat de handen, voeten en lippen blauw kleuren, is dit stadium van onderkoeling gemakkelijk te herkennen.

Stadium 3, kritieke onderkoeling: bij kritieke onderkoeling is de lichaamstemperatuur lager dan 31 graden Celcius. Omdat de hartslag en ademhaling extreem dalen, lijkt het net of de betreffende persoon dood is. Er wordt in dit geval gesproken van een schijndood. Uiteindelijk raakt men in een coma en kan men overlijden aan de onderkoeling.