Wat zijn nierstenen – en wanneer krijg je ze?

Nierstenen zijn een veel voorkomend euvel dat ontstaat op het moment dat er mineralen en zouten in het lichaam ophopen. De nieren filteren die stoffen uit het lichaam, waardoor er soms kleine, harde steentjes kunnen ontstaan die het lichaam vervolgens weer moeten verlaten. Dat gebeurt via de urine. Bij het passeren door de urineleider kan dat veel pijn opleveren. Er zijn verschillende soorten nierstenen. Meestal bestaan de stenen uit calcium, dat veel in voeding zit. Door foutjes in het lichaam kan dit calcium omgezet worden in nierstenen. Maar er zijn ook nierstenen van urinezuur, of struviet-stenen, die het gevolg zijn van een infectie.

Nierstenen ontwikkelen zich vaak vanzelf, zonder dat we daar enige controle over hebben. Hoewel bepaalde diëten wel als oorzaak worden aangewezen, wijst onderzoek er op dat de meest belangrijke redenen te maken hebben met leeftijd (nierstenen ontstaan vaak bij mensen ouder dan 40 jaar), geslacht (mannen lopen meer risico dan vrouwen), en erfelijke aanleg. Zitten er nierstenen in je familie, dan heb je dus enige kans dat je hier zelf ook last van zult krijgen.

Veel water drinken: helpt het echt?

Het goede nieuws is dat de meest voorkomende nierstenen relatief klein zijn. Het ongemak dat deze kleinere nierstenen opleveren, kun je op een aantal manieren oplossen. Manieren om dat te doen zijn onder andere:

• Pijnstillers. Door pijnstillers te gebruiken kan het passeren van nierstenen dragelijk gemaakt worden. Denk hierbij aan ibuprofen of paracetamol, die gewoon gekocht kunnen worden bij de drogist. Deze middelen zijn effectief genoeg om de ergste pijn te verlichten.
• Therapie. Als je een arts bezoekt, kan hij enkele middeltjes voorschrijven die de spieren in de plasbuis doen ontspannen. Deze zogenaamde alfablokkers verzachten de pijn van nierstenen daardoor vrij effectief: voor kleine nierstenen kan dat genoeg zijn.
• Veel water drinken. Jawel, simpelweg voldoende water drinken is een van de gemakkelijkste manieren om problemen met nierstenen op te lossen. Door regelmatig te drinken, houd je de urinewegen goed schoon. Dat komt de problemen die ontstaan rondom nierstenen ten goede.

Hoeveel water moet je drinken?

Genoeg water drinken is belangrijk voor ieder mens. Door voldoende gehydrateerd te blijven, leven we gezonder. Heb je last van nierstenen, dan geldt dat dubbel. Voldoende water drinken is namelijk een goede manier om de urineleiders goed schoon te houden. Aangezien nierstenen ontstaan als kleine, harde ophopingen van calcium of andere mineralen in de nieren, is het regelmatig legen van de blaas een goede manier om nierstenen tegen te gaan. Artsen raden aan om ongeveer 2 liter water per dag te drinken. Hiermee kun je milde nierstenen onder controle houden.

Een goede graadmeter om te kijken of je voldoende water drinkt, is om te kijken naar de kleur van de urine. Zolang die helder is (en dus niet geel of donkergeel) heb je voldoende vocht in het lichaam. Méér water drinken dan nodig is, heeft dan overigens geen extra effect. Overigens zijn er dranken die de vochtopname van het lichaam bemoeilijken: koffie, alcohol en dranken met veel suiker en zoetmakers. Als je nierstenen hebt en die hoopt op te lossen door veel water tot je te nemen, kun je deze dan ook beter niet drinken. Vruchtensap of groene thee kunnen wel (even)veel effect teweeg brengen als water.

Water drinken is bovendien geen oplossing voor alle soorten nierstenen. Afhankelijk van de reden waarom de nierstenen ontstaan, maar vooral ook de ernst en grootte van de nierstenen zelf, kan water wel of niet effectief zijn. Overleg daarom altijd met de arts of het drinken van water een goede zet is. Hoewel het in de meeste gevallen geen kwaad kan om water te drinken, kan het in speciale gevallen zo zijn dat de arts het drinken van water zal ontraden – bijvoorbeeld als dat extra risico’s met zich meebrengt in het geval van infecties.

Het bericht Helpt veel drinken voor het voorkomen van nierstenen? verscheen eerst op Gezond.be.

Hoewel velen denken dat de klachten die nierstenen met zich meebrengen afhankelijk zijn van de grootte van de nierstenen, is dit niet waar. De klachten van nierstenen worden namelijk bepaald door de ligging van de nierstenen. Heb je een niersteen in de nieren, dan heb je hier vaak geen last van en weet je niet eens dat je een niersteen hebt. Schiet deze niersteen echter los en komt de niersteen in de urineleider of blaas vast te zitten, dan kunnen er plotseling heftige klachten ontstaan. Deze klachten worden dus veroorzaakt door de ligging van de nierstenen en niet door de grootte van de nierstenen.

Waar komen de klachten van nierstenen vandaan?

De reden dat nierstenen geen pijn of andere klachten veroorzaken in de nieren, is omdat de nierstenen hier niet in de weg liggen of verstoppingen veroorzaken. Zo beïnvloeden de nierstenen de nieren niet in het dagelijks functioneren en heb je nergens last van als de nierstenen in de nieren zitten. Schieten de nierstenen los en komen deze in de urineleider of blaas terecht, dan kan er een verstopping ontstaan. Terwijl de nieren steeds meer urine blijven produceren, kan de urine niet weggevoerd worden omdat de niersteen de doorgang belemmert. Hierdoor kan de nier uiteindelijk gaan opzwellen, waardoor er verschillende klachten ontstaan. Welke klachten dit zijn, lees je in onderstaande tekst. 

Het eerste stadium van nierstenen: de symptomen

Als de niersteen of nierstenen net in de urineleider of blaas gekomen zijn, heb je nog niet meteen last van hevige klachten. Zo heb je in het eerste stadium van de verstopping van nierstenen vaak te maken met een onopvallende, vage pijn in de omgeving van de nieren (de rug). Deze pijn kan als vervelend worden ervaren, maar beïnvloedt het dagelijks functioneren niet. 

Het tweede stadium van nierstenen: de symptomen

Als de nierstenen voor langere tijd vastzitten en de druk achter de nierstenen steeds hoger wordt, kunnen er andere symptomen ontstaan. Deze symptomen zijn heftiger dan de symptomen van het eerste stadium en bestaan voornamelijk uit een scherpe pijn aan de zijkant van de buik, uitstralende pijn in de lies, het bovenbeen of de geslachtsorganen, misselijkheid, braken, buikpijn, zweten en duizeligheid. De pijn die je in het tweede stadium van de nierstenen voelt, kan zo heftig zijn dat je over de grond kruipt van de pijn. Daarnaast hebben veel patiënten met symptomen van nierstenen behoefte om steeds te bewegen en de pijn op deze manier te verdrijven. Zo lopen patiënten vaak rusteloos rond of gaan de patiënten ijsberen. Daarnaast moeten patiënten met nierstenen minder vaak plassen en komt er maar weinig urine vrij bij het plassen, omdat de urine niet naar buiten gevoerd kan worden door de verstopping van de nierstenen. 

Hoe hoger de druk in de nieren, hoe heftiger de symptomen van nierstenen. In sommige gevallen zorgt de verhoogde druk ervoor dat de niersteen losschiet en vanzelf uitgeplast kan worden, maar als dit niet het geval is en de symptomen verergeren, is er een behandeling nodig om de nierstenen direct te verwijderen.

Het bericht symptomen van nierstenen verscheen eerst op Gezond.be.