Dyslexie

Dyslexie is een leerstoornis waarbij moeilijkheden bij het lezen en/of schrijven opduiken.  Zo’n 5 tot 10 procent van de schoolgaande kinderen heeft last van dyslexie, voornamelijk jongens. Dyslexie is voor een groot stuk genetisch bepaald en kan al vanop jonge leeftijd vastgesteld worden. In tegenstelling tot wat velen denken, heeft dyslexie niets met intelligentie te maken. Dyslectici zijn niet minder begaafd dan anderen maar hebben het wel moeilijk met informatie verwerken. Je leest er meer over op: gezond.be/dyslexie-feiten-fabels/.

Dyscalculie

Kinderen met dyscalculie hebben moeite met verschillende onderdelen van rekenen en wiskunde. Dyscalculie is erg verschillend van persoon tot persoon en er bestaan dan ook verschillende vormen van. Dyscalculie hangt vaak samen met andere leerstoornissen zoals dyslexie of ADHD. Net zoals dyslexie heeft dyscalculie niets met intelligentie te maken en is een het grotendeels erfelijk bepaald.

Dysgrafie

Dysgrafie is een leerstoornis waarbij iemand het moeilijk heeft met schrijven. Meestal uit zich dat in een bijna onleesbaar handschrift en/of een heel traag tempo van schrijven. Bij dysgrafie treedt er een probleem op bij de coördinatie tussen de zintuigen en de motoriek, mogelijk zijn er dus ook andere motorische problemen bij het kind. Om het kinderen met dysgrafie makkelijker te maken kan je best de vormen van de letters duidelijk uitleggen en voordoen, ze in blokletters laten schrijven of ze vaker op de computer laten werken.

Dyspraxie

Dyspraxie is een coördinatie-ontwikkelingsstoornis. Vaak wordt er ook gesproken over Developmental Coordination Disorder, of kortweg DCD. Voor kinderen met dyspraxie is het moeilijk om zich bepaalde motorische vaardigheden eigen te maken, denk aan fietsen, schrijven, balsporten of veters knopen. Terwijl andere kinderen zich deze bewegingen aanleren en later automatiseren, gaat dat bij kinderen met dyspraxie moeilijker. DCD kan je herkennen aan het onhandige gedrag, slecht evenwicht of late reacties. Ook concentratie- en aandachtsproblemen, moeilijkheden met taal en slaapproblemen kunnen te maken hebben met dyspraxie.

Dysfasie

Dysfasie is een neurologische spraaktaalstoornis en niet zozeer een leerstoornis. Toch hebben kinderen met dysfasie het niet altijd gemakkelijk op school. Dysfasie is aangeboren en komt in verschillende vormen voor. Kinderen met dysfasie hebben moeite met de gesproken taal, zoals woorden vinden en zinnen vormen. Een intensieve begeleiding bij logopedisten is bij deze stoornis dan ook noodzakelijk.

NLD

NLD is de afkorting van Non-verbal Learning Disabilities, of in het Nederlands: non-verbale leerstoornissen. Het is een stoornis waarbij kinderen moeilijk non-verbale, of visuele, informatie kunnen verwerken. Kinderen met NLD zijn meestal juist sterk in verbale communicatie en hebben een uitgebreide woordenschat maar ze hebben minder ruimtelijke inzichten. Daarom is bijvoorbeeld begrijpend lezen, omgaan met andere kinderen en ook een fijne motoriek moeilijk voor kinderen met NLD. Deze stoornis is moeilijk op te sporen bij kinderen en wordt vaak verward met ADHD.

Vermoed je dat je kind een leer- of ontwikkelingsstoornis heeft? Neem dan zeker contact op met de zorgleerkracht op school of met het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (clb) https://www.onderwijs.vlaanderen.be/nl/clb.

Het bericht De zes leerstoornissen en hoe je ze herkent verscheen eerst op Gezond.be.

1. Dyslexie is genetisch bepaald

Feit. Dyslexie is inderdaad voor een groot stuk genetisch bepaald. Als een van de ouders dyslectisch is, dan is de kans tien keer groter dat ook het kind dyslexie zal hebben dan bij kinderen zonder dyslectische ouders. De leerstoornis komt ook vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. De kans dat een jongen dyslexie heeft, loopt zelfs op tot 50% wanneer de vader dat ook heeft.

2. Dyslexie kan getest worden

Fabel. Er bestaat geen echte dyslexie-test. Op school worden meestal wel verschillende tests uitgevoerd zoals een spellings- en leestest om kinderen te evalueren. Kinderen die hier zwak op scoren, behoren dan tot de risicogroep en worden verder onderzocht en begeleid. Als er na observaties en verdere tests dyslexie wordt vastgesteld, dan krijgt de persoon hiervan een attest.

3. Dyslexie kan je al van jonge leeftijd waarnemen

Feit. Dyslexie kan al vanaf jonge leeftijd opgespoord worden. Enkele aandachtspunten bij kleuters zijn bijvoorbeeld weinig woorden kennen, moeilijk namen onthouden of moeite hebben met kleuren te benoemen. Kleuters kunnen hierbij extra ondersteund worden maar er kan wel pas over dyslexie gesproken worden vanaf het 1^e leerjaar.

4. Dyslexie beïnvloedt je IQ

Fabel. Dyslexie en intelligentie hebben niets met elkaar te maken. Dyslectici hebben geen lager IQ dan anderen, ze hebben wel leerproblemen waardoor ook hun schoolloopbaan vaak moeizamer loopt. Ze scoren lager op toetsen en examens omdat ze de vragen fout lezen en dus ook verkeerd antwoorden. Dyslexie hangt vaak ook samen met andere leerproblemen zoals dyscalculie, aandachtsstoornissen, gedragsproblemen, en andere. Dit alles leidt vaak tot faalangst en minder zelfvertrouwen.

5. Personen met dyslexie blinken uit in andere vaardigheden

Feit. Personen met dyslexie zijn net goed in andere vaardigheden die weinig met taal te maken hebben. Meestal denken personen met dyslexie op een sterk visuele manier. Ze zijn daarom enorm goed in driedimensionaal denken en kunnen in hun hoofd een voorwerp langs alle kanten bekijken. Ook het langetermijngeheugen, sociale vaardigheden, en creatieve oplossingen zijn enkele mogelijke vaardigheden waar dyslectici in uitblinken.

Voor meer informatie en vragen kun je terecht op de www.dyslexie.be of op www.sprankel.be/leerproblemen/dyslexie.

Het bericht Dyslexie: feiten & fabels verscheen eerst op Gezond.be.

Kinderen waarbij dyslexie is geconstateerd hebben met name moeite met de normale lees- en spellingsvaardigheden die men op basis van hun leeftijd mag verwachten. Deze kinderen lezen vaak trager dan hun leeftijdsgenootjes en maken vaker fouten bij het lezen en/of spellen in vergelijking met hun klasgenootjes.

Kinderen die met dyslexie zijn gediagnosticeerd ondervinden met name hinder, wanneer:

1. er een betere taalvaardigheid wordt verwacht (met name het spellen van onbekende en lange woorden)
2. er sprake is van een bepaalde tijdsdruk (proefwerken en tijdsgebonden opdrachten)
3. er sprake is van het zogenaamde "multitasken", bijvoorbeeld gelijktijdig luisteren en schrijven

Hoe wordt de Diagnose voor Dyslexie gemaakt?

Voor een correcte diagnose indien er dyslexie wordt vermoed, is uitgebreid onderzoek noodzakelijk. Pas dan kan er met zekerheid worden gesproken over dyslexie. Er is immers pas sprake van dyslexie als er niet voldoende resultaat wordt bereikt op het gebied van de taalvaardigheid van het kind. Als ondanks de aangeboden extra hulp, bijvoorbeeld door extra aandacht van een leerkracht of remedial teacher er over een van te voren afgesproken periode geen vooruitgang wordt geboekt op het gebied van taalvaardigheid, kan de diagnose woordblindheid worden gesteld.

Onder kinderen in de basisschoolleeftijd komt dyslexie geregeld voor. Slechts 5% van de kinderen in die leeftijdscategorie heeft dyslexie. Vaak wordt gedacht dat deze kinderen minder intelligent zijn doordat zij trager overkomen door hun ontwikkeling op taalgebied. Er is echter geen wetenschappelijk draagvlak voor een verband tussen dyslexie en intelligentie. Onafhankelijk onderzoek heeft aangetoond dat kinderen met dyslexie lager zouden scoren op het gebied van intelligentie.

Symptomen van dyslexie tijdens de kleuterleeftijd

Het is niet geheel ongebruikelijk dat er tijdens de kleuterperiode al aanwijzingen zijn dat een kind dyslectisch is. Dyslexie bij deze jonge kinderen is bijvoorbeeld te herkennen aan een van de volgende symptomen:

• moeite hebben met het onthouden van liedjes
• het zelfstandig maken van rijmpjes is een lastige opgave
• het onthouden van namen is lastig, bijvoorbeeld namen van vriendjes op school, sommige straatnamen, moeilijke en nieuwe woorden

Deze situaties betekenen niet dat het kind per definitie dyslectisch is, alleen een arts kan die diagnose na onderzoek stellen.

Hoe ontstaat dyslexie bij kinderen?

Bij het leren lezen worden letters en combinaties van letters omgezet in klanken, en worden de hersens van het kind gestimuleerd om de klank te verbinden aan een klank-specifieke betekenis. Kinderen met dyslexie hebben moeite om het verband tussen de klank aan de ene kant en de betekenis aan de andere kant te "zien". Met name het onthouden en het eigen maken van de klan-betekenis combinatie verloopt problematisch. Er wordt dan gezegd dat de automatisering van het lezen niet goed functioneert.

Waarschijnlijk wordt dat veroorzaakt doordat een specifiek gedeelte van de hersenen niet functioneert zoals het zou moeten. Het kind moet erg veel moeite doen om de klank te verbinden aan de betekenis. Daarnaast dienen de hersenen ook getraind worden in het onthouden en reproduceren van de klank (het multi-tasken). Dit proces verloopt bij kinderen met dyslexie dus niet automatisch zoals dit bij kinderen zonder dyslexie wel het geval is. Vergelijk het met het leveren van een inspanning die een grote mate van concentratie vergt in een vermoeide toestand.

Het begrijpen van taal is voor een kind met dyslexie geen probleem. Echter, het verwerken van de klankinformatie gaat trager en heeft daardoor dus wel invloed op de wijze waarop het kind de taal machtig wordt. Het werkt net even wat anders bij kinderen met dyslexie. Hierdoor blijkt het voor deze kinderen vaak moeilijker te zijn om in een relatief korte periode voldoende taalinformatie te kunnen onthouden en te reproduceren.

Een ogenschijnlijk eenvoudige taalopdracht blijkt dan een hele opgave te zijn waardoor het beeld ontstaat dat het kind over minder capaciteit beschikt om te leren. De toegespeelde informatie is dan teveel voor het verwerkingsproces.

Wanneer naar de huisarts voor dyslexie?

Dyslexie wordt vaak bij kinderen pas op school gesignaleerd, juist omdat er dan een leerinspanning geleverd moet worden. Indien u zelf vermoedt dat er wellicht sprake zou kunnen zijn van dyslexie bij uw kind dan is een bezoek aan de huisarts niet direct noodzakelijk.

Het doen van navraag bij de school en bij de leerkrachten van uw kind is in veel gevallen zinvoller omdat ze vaker te maken hebben met kinderen die ogenschijnlijk wat moeilijker leren. Niet elk geval van "traag" leren hoeft te wijzen op dyslexie. Als de school of de leerkracht vermoed dat er sprake zou kunnen zijn van dyslexie kan onderzocht worden in hoeverre eventuele leer en/of concentratie problemen binnen het spectrum van dyslexie vallen.

Mocht het nodig zijn, dan kan er eventueel extra leerondersteuning worden gegeven aan uw kind om hem of haar te ondersteunen bij het ontwikkelen van de juiste lees- en schrijfvaardigheden. Eventueel kunt u uiteraard zelf contact zoeken met een psycholoog of orthopedagoog met het verzoek om een onderzoek te doen en dyslexie als oorzaak uit te sluiten.

Het bericht Dyslexie bij kinderen: Hoe herkennen? (Woordblindheid) verscheen eerst op Gezond.be.