Hoofdletsel

Je hersenen worden tegen verwondingen onder andere goed beschermd door de dikke, stevige botten van je schedel. Ook je hersenvliezen (meningen) met ertussen hersenvloeistof, die je hersenen omgeven, beschermen je hersenen tegen schokken. Kortom: je hersenen zullen door veel klappen of stoten op je hoofd geen schade oplopen en is het hoofdletsel dus niet ernstig.

Wat is hoofdletsel?

Onder een hoofdletsel wordt verstaan:

  • een uitwendige beschadiging van je hoofdhuid,
  • een schedelbreuk,
  • een hersenschudding,
  • een hersenkneuzing (hersencontusie of contusio cerebri),
  • een hersenscheuring (laceratie),
  • een bloedophoping in je hersenen,
  • een bloedophoping tussen je hersenen en je schedel (intracraniaal hematoom).

Je hersenen kunnen zelfs schade oplopen zonder dat er sprake is van een schedelbreuk. In de regel zal de ernst van de hersenbeschadiging niet direct samenhangen met de ernst van de externe verwondingen.

Ernstig hoofdletsel

Ernstige hoofdletsels zijn echter, bij personen jonger dan 50 jaar, in een behoorlijk aantal gevallen de oorzaak van invaliditeit of overlijden. Ongeveer de helft van de mensen met ernstig hoofdletsel zal hieraan uiteindelijk komen te overlijden. Circa de helft van alle hoofdletsels worden veroorzaakt door een ongeval met een motorvoertuig. Andere oorzaken van ernstig hoofdletsel die vaak worden aangetroffen zijn:

  • een val in huis,
  • fysiek geweld,
  • een ongelluk tijdens sport, recreatie of werk (zoals bij de bediening van een machine).

Vooruitzichten bij hoofdletsel

In de meeste gevallen zul je, als er na gering hoofdletsel symptomen ontstaan, binnen een paar dagen volledig herstellen. Bij een volwassene die ernstig hoofdletsel heeft gehad, zal het herstel voor een groot deel binnen de eerste zes maanden optreden. Toch kunnen er tot twee jaar, na het ontstaan van het letsel, verbeteringen optreden. Een kind herstelt echter vaak in ruimere mate en blijf je gedurende een langere periode verbeteringen zien. Dit ongeacht de ernst van het opgelopen letsel. Hoe sneller je, na hoofdletsel, weer bij bewustzijn bent, hoe groter is de kans op herstel zal zijn.

Gevolgen van hoofdletsel

Een ernstig hoofdletsel kan uiteindelijke uiteenlopende gevolgen hebben. Dit kan variëren van een volledig herstel tot diverse mate van blijvende invaliditeit tot zelfs het overlijden van de persoon in kwestie. De aard en de ernst van de invaliditeit hangen af van de locatie en de ernst van de hersenschade. Gebieden in je hersenen die niet beschadigd zijn geraakt nemen in sommige gevallen de functies van een beschadigd hersendeel over zodat je gedeeltelijk herstelt Naarmate je ouder wordt, zal het alsmaar moeilijker worden om een bepaalde hersenfunctie door een ander deel over te laten nemen.

Bepaalde hersenfuncties, zoals het gezichtsvermogen en het aansturen van de bewegingen van ledenmaten, worden door unieke gebieden in één hersenhelft gestuurd. Schade van een dergelijk hersengebied veroorzaakt vaak blijvende invaliditeit. Door middel van revalidatie kun je echter het effect van de beperking op het functioneren zo gering mogelijk maken.

Hoofdletsel bij kinderen

Het gros van de gevallen van hoofdletsel bij kinderen zijn gering en zal het herstel vaak volledig zijn. Toch moet er regelmatig een kind met hoofdletsel in een ziekenhuis op worden genomen. Van deze kinderen komt circa 1 op de 20 te overlijden als gevolg van het hoofdletsel. Daarnaast heeft 1 op de 10 van deze kinderen op de lagere termijn te maken met matige tot ernstige complicaties.

Het meest vaak wordt hoofdletsel gezien bij kinderen die jonger zijn dan 1 jaar en bij tieners boven de 15. Daarnaast lopen jongens twee keer vaker hoofdletsel op als meisjes. Ernstig hoofdletsel wordt in de regel door een auto- of fietsongeluk veroorzaakt. Licht hoofdletsel is daarentegen vaak het gevolg van een val in en rond het huis. Een val van grote hoogte kan daarbij als meest voorkomende doodsoorzaak van kinderen, die woonachtig zijn in een flatgebouw, worden aangemerkt. In veel gevallen zijn dergelijke ongevallen echter goed te voorkomen. Bij kleine kinderen is in bijna tweederde van alle gevallen van hoofdletsel mishandeling aan de orde.

Symptomen van hoofdletsel bij kinderen

Vaak heeft een kind last van hoofdpijn na hoofdletsel, zelfs als de verwonding gering is. Alleen wanneer de symptomen duiden op een verslechtering van de hersenwerking, dien je met spoed medische hulp in te schakelen.

Bij een baby met een schedelbreuk kunnen de hersenvliezen soms naar buiten steken en zo bekneld komen te zitten in de breuk. Er zal dan een met vocht gevulde zak ontstaan die zich in de loop van 3 tot 6 weken ontwikkelt. Vaak is dit het eerste teken van een schedelbreuk.

De nog ontwikkelende hersenen kunnen door ernstig hoofdletsel ernstig beschadigd raken. Het gevolg van deze schade kan zich uiten in een verstoring van de:

  • lichamelijke ontwikkeling
  • intellectuele ontwikkeling
  • emotionele ontwikkeling.

Complicaties kunnen onder andere bestaan uit:

  • geheugenverlies voor gebeurtenissen direct voorafgaand aan het trauma,
  • veranderingen in het gedrag,
  • emotionele instabiliteit,
  • slaapproblemen,
  • afgenomen intellectueel vermogen.
  • ernstige handicaps.
  • overlijden.