Heb jij regelmatig last van buikpijn, een opgeblazen gevoel, krampen en/of problemen met je stoelgang? Misschien lijd je wel aan het prikkelbaredarmsyndroom. ‘Officieel lijdt 4,5% van onze landgenoten aan de ziekte’, aldus prof. dr. Jan Tack, gastro-enteroloog en diensthoofd maag-, darm- en leverziekten bij UZ Leuven. ‘Maar persoonlijk denk ik dat dat aantal hoger ligt en dat 10 tot 15% van de Belgen het syndroom heeft.’ 

Buikgriep 

‘Het prikkelbaredarmsyndroom is een overgevoeligheid van de darmen die pijn veroorzaakt en gepaard gaat met een verandering in de stoelgang’, gaat prof. dr. Tack verder. ‘Toch is er niets of niet veel afwijkends te zien als we naar de darmen kijken. Waarom ze zich dan toch abnormaal gedragen? Dat weten we nog altijd niet met 100% zekerheid. Wél kennen we enkele risicofactoren. Zo zijn vrouwen – spijtig genoeg – veel vatbaarder voor PDS dan mannen en speelt ook erfelijkheid hoogstwaarschijnlijk een rol. De laatste jaren verschoof de focus in het onderzoek naar PDS naar twee zaken: buikgriep en voeding. Ten eerste zien we dat buikgriep de belangrijkste uitlokker is van het syndroom. Vooral jonge vrouwen die een zware infectie oplopen, hebben meer kans om PDS te ontwikkelen. Ook wanneer de buikgriep plaatsvindt tijdens een stresserende periode, kan dat PDS veroorzaken. Wanneer je gestresseerd bent, reageert je immuunsysteem immers heftiger op infecties, waardoor er ook een zwaardere ontstekingsreactie ontstaat. En doordat je harder reageert op de darminfectie, kun je een overgevoeligheid ontwikkelen voor bepaalde voedingsmiddelen. Het is dus een combinatie van het vrouwelijke geslacht, het stresssysteem en de ernst van de infectie die een prikkelbare darm uitlokt.’ 

Weet wat je eet 

‘De tweede oorzaak die we in het UZ Leuven uitgebreid onderzoeken is voeding. Bepaalde voedingsstoffen lijken de buikpijn en diarree die gepaard gaan met PDS immers uit te lokken. Wanneer je aan patiënten met een prikkelbare darm vraagt wat er bij hen zorgt voor een toename van de klachten, zal maar liefst 60% zeggen dat het afhangt van wat hij of zij eet. De overige 40% noemt stress als de voornaamste oorzaak. Patiënten vroegen al een tijd welk dieet ze moesten volgen om geen klachten meer te ondervinden. Aanvankelijk antwoordden dokters dat een dieet hun problemen niet zou oplossen, maar op dat vlak zijn we de voorbije tien jaar 180° gedraaid. We doen meer onderzoek dan ooit tevoren en de resultaten zijn veelbelovend. Er bestaat ondertussen zelfs een eerste dieet waarvan de werkzaamheid al in meerdere studies werd aangetoond.’ 

Domino to the rescue

‘Het dieet dat het beste werkt bij het prikkelbaredarmsyndroom is het laag FODMAP-dieet’, aldus prof. dr. Tack. ‘Het principe? Je elimineert alle voedingsstoffen die de darmen moeilijk kunnen verteren of opnemen. Dat zijn in totaal zo’n zes groepen van koolhydraten. Stap voor stap voeg je elke voedingsgroep opnieuw toe in poedervorm om zo te herkennen welke groepen klachten uitlokken. Bij een studie zagen we dat gemiddeld twee van de zes voedingsgroepen klachten uitlokken bij mensen die lijden aan PDS.’ Het laag FODMAP-dieet mag dan wel de meest doeltreffende manier zijn om klachten tegen te gaan, eenvoudig is het niet. Integendeel zelfs. ‘Het dieet is zeer effectief, maar ook complex. Je hebt dus een diëtist nodig die bij elke voedingsgroep uitleg geeft, ze uit het voedingspatroon haalt en ze nadien terug invoert. Als je in je achterhoofd houdt dat ongeveer 5% van de bevolking aan PDS lijdt, kom je al snel tot de conclusie dat we onmogelijk iedereen naar een diëtist kunnen sturen. Daarom ontwikkelden we in UZ Leuven een vereenvoudigde versie van het dieet en goten we die in een app: de Domino-app.’ 

Let op!  

‘Domino lijst een hele resem voedingsmiddelen op die je moet vermijden’, klinkt het. ‘Daarnaast bevat de app ook recepten voor het ontbijt, de lunch, het diner en tussendoortjes. Dankzij de app kunnen patiënten dus aan de slag op zelfstandige basis, zonder tussenkomt van een diëtist. Het positieve effect van de app werd duidelijk na een studie die we uitvoerden bij 470 patiënten. De helft daarvan nam acht weken lang de standaardmedicatie, de andere helft gebruikte de app. Na die acht weken was er een goede respons op de medicijnen, maar een significant betere respons op de app. Domino is sinds juli 2021 beschikbaar in ons land, maar je kunt de app enkel downloaden na een doorverwijzing van je arts. Zo willen we vermijden dat patiënten de app op eigen houtje uittesten. Er zijn namelijk enorm veel mensen met darmklachten, maar niet elk van die patiënten lijdt aan het prikkelbaredarmsyndroom. We zouden bijvoorbeeld absoluut niet willen dat iemand met een darmtumor of de ziekte van Crohn de app gebruikt, want dat zou niet werken. Conclusie: Domino werkt zéér goed, maar enkel als de juiste diagnose gesteld werd.’ 

Angst en depressie 

‘In de jaren ‘80 werd het prikkelbaredarmsyndroom nog beschouwd als een ingebeelde ziekte’, vervolgt prof. dr. Tack. ‘Patiënten werden toen gezien als mensen die weinig draagkracht hadden, gestresseerd waren of niet stevig in hun schoenen stonden. Ze werden doorverwezen naar een psycholoog of psychiater. Om eerlijk te zijn had men niet volledig ongelijk. De scores van angst en depressie liggen immers veel hoger bij de mensen met PDS – en darmklachten in het algemeen – dan bij de rest van de bevolking. Ondertussen weten we dat een aantal fenomenen in de darmen, onder andere reacties op bepaalde voeding, een impact kunnen hebben op ons mentale welzijn. Dat angst, depressie en darmklachten op hetzelfde ogenblik voorkomen, is dus geen toeval. Of de darmklachten ontstaan door angst of depressie of net omgekeerd, wordt nog bediscussieerd en onderzocht. Volgens mij beïnvloeden de twee elkaar.’ 

Boeiende tijden  

‘Doordat we nog steeds niet helemaal zeker zijn wat PDS éxact veroorzaakt, kunnen we de ziekte nog niet helemaal genezen’, besluit prof. dr. Tack. ‘Anderzijds: als je weet welke voeding je moet vermijden, leunt dat dicht tegen een genezing aan. Helemaal hetzelfde is het uiteraard niet, want zodra je bepaalde voedingsmiddelen toch weer opneemt in je dieet, keren de klachten terug. Toch hoef je op die manier geen medicatie te nemen en loop je niet dagelijks rond met buikpijn. Maar het zijn in elk geval boeiende tijden voor het prikkelbaredarmsyndroom en ik verwacht grote doorbraken in de nabije toekomst.’ Wij houden je op de hoogte!

Het bericht Het prikkelbaredarmsyndroom uitgedokterd: de expert legt uit wat het precies is en hoe je klachten kunt verminderen verscheen eerst op Gezond.be.

Tijdens het verteren wordt het voedsel in kleinere stukjes afgebroken, waaruit vervolgens de belangrijkste voedingsstoffen worden opgenomen in het bloed. Zo heb je voldoende energie om de dag door te komen. Wanneer de spijsvertering niet goed verloopt kunnen de overgebleven voedingsstoffen gaan gisten. Dit zorgt ervoor dat er buikkrampen ontstaan of dat je last krijgt van winderigheid. Er kunnen hier verschillende oorzaken zijn, waardoor het niet altijd mogelijk is om een eenduidige oplossing te geven voor buikkrampen. Wij geven je alvast enkele tips om buikkrampen te voorkomen:

1. Zorg voor meer enzymen

Een grote groep mensen heeft een tekort aan digestieve enzymen in zijn lichaam. Dit betekent dat het voor je lichaam niet mogelijk is om al het voedsel af te breken en te verteren, waardoor het overgebleven voedsel zal gaan gisten. Door extra enzymen in de vorm van supplementen in te nemen voorkom je een dergelijke situatie. De extra enzymen bevorderen de spijsvertering, waardoor buikkrampen voortaan weg zullen blijven. Mocht je na het innemen van extra enzymen last blijft hebben van buikkrampen, dan is het raadzaam om een huisarts te bezoeken.

2. Gezonde levensstijl

Buikkrampen verhelpen kan door het aanpassen van je eet-en leefstijl. Veranderingen in de leefstijl kunnen brandend maagzuur en indigestie voorkomen en verhelpen. Enkele veranderingen in je leefstijl die je kunt aanbrengen zijn:

• Matige alcohol en cafeïne
• Vermijd vet en pittig voedsel
• Eet langzaam en niet vlak voordat je naar bed gaat
• Eet liever 6 kleine maaltijden in plaats van 3 grote
• Vermijd stress
• Rook niet
• Zorg voor voldoende lichaamsbeweging
• Let op je gewicht

3. Kruiden en thee

Thee en kruiden zijn alternatieve middelen om van je buikkrampen af te geraken. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

1. Pepermunt: Een tas met warme melk en een pepermuntje of anijsblokje erin helpt heel goed tegen buikpijn.
2. Kamille: Er is bewijs dat kamille in combinatie met andere kruiden goed helpt tegen een maag die van streek is.
3. Thee gemaakt van kruiden zoals heemst, natuurlijke pepermunt, gember, citroenmelisse, venkel.

4. Buikkrampen verhelpen – Overige tips:

• Drink een paar glazen lauwwarm water. Dit werkt laxerend. (Van toepassing op buikpijn naar aanleiding van obstipatie.)
• Rooibosthee werkt ontspannend, wat een direct effect heeft op je spieren. Ontspannen spieren zorgen voor minder krampen.
• Neem een lange douche met heel warm water.
• Hou een warme kruik tegen je buik.
• Neem een eetlepel lijnzaad. De buikkrampen zakken dan vrij snel weg, daarnaast heeft het ook een laxerende werking.

Verhelpen van buikkrampen kan dus op erg verschillende manieren. Het hangt meestal af wat aan de oorzaak van de krampen ligt. Vervolgens moet je voor jou uitzoeken wat het meeste effect heeft. Heb je blijvende buikkrampen, dan is het uiteraard raadzaam een huisarts te raadplegen.

Het bericht Zo verhelp je buikkrampen! verscheen eerst op Gezond.be.

Op deze pagina lees je meer over darmkrampjes bij baby’s. Zo lees je niet alleen hoe de krampen ontstaan, maar ook wat de symptomen zijn van darmkrampen, hoe lang de krampjes kunnen duren en wat je zelf kunt doen om de klachten bij jouw baby te verminderen. Heeft jouw kind last van krampjes, dan is het lezen van dit uitgebreide artikel zeker een aanrader. 

Darmkrampjes bij baby’s: een korte introductie

Buik- of darmkrampen worden ook wel kolieken genoemd en betreffen vervelende krampen in de buikstreek van een kind. De krampen worden veroorzaakt door het samentrekken van de spieren in de wanden van de nieren, de galblaas, de afvoerbuizen of de darmen. Het is niet wetenschappelijk bewezen, maar veel mensen denken dat baby’s regelmatig te maken hebben met darmkrampjes omdat de darmen nog niet helemaal ontwikkeld zijn. Daarnaast zeggen veel mensen dat baby’s zo veel moeten huilen door de krampjes, maar ook dit is niet bewezen. 

De symptomen van darmkrampjes bij baby’s

Darmkrampjes beginnen altijd tijdens en na de voeding en worden in de loop van de dag vaak erger. Heeft jouw baby last van darmkrampjes, dan begint je kindje vaak te huilen. Dit huilen kan enkele minuten duren, maar sommige kinderen kunnen ook gemakkelijk enkele uren van de dag vullen met wenen. Als je kind last heeft van krampjes, voelt de buik gespannen aan en is de baby erg onrustig. Verder kunnen de volgende symptomen optreden:

• Winderigheid
• Het optrekken van de benen
• Het verkrampen van het hele lichaam

Vaak gebeuren krampjes redelijk plots, hoewel de krampen wel altijd tijdens en na het voeden beginnen. Heeft jouw kind een andere piek als het op darmkrampjes aankomt? Dan is er mogelijk iets anders aan de hand en wordt aangeraden om met jouw kind naar de dokter te gaan. 

De duur van darmkrampjes

Darmkrampjes beginnen vaak twee weken na de geboorte van het kind en worden in de weken die daarop volgen alleen maar erger. Na ongeveer vier maanden nemen de krampjes af en na ongeveer zes maanden hebben de meeste kinderen geen last meer van de krampjes. Volgens experts komt dit omdat de darmen van het kind op dit moment beter ontwikkeld zijn, waardoor de darmen beter werken en minder verkrampen. 

Wat kun je zelf doen tegen darmkrampjes?

Als jouw kind last heeft van darmkrampjes, hoef je je geen zorgen te maken. Groeit je kind goed en heeft je kind alleen krampjes tijdens en na de maaltijd, dan is er niets aan de hand. Weet je niet zeker of je kind wel moet huilen door de krampjes en is er mogelijk meer aan de hand? Dan kun je het beste even naar de dokter gaan met jouw kind. Heeft je kind pieken op andere momenten dan tijdens en na de voeding, dan wordt het maken van een afspraak met de dokter ook aangeraden.

Er zijn enkele dingen die je zelf kunt doen om de krampjes van jouw kind te verminderen. In onderstaande tips lees je wat je kunt doen om jouw kind minder krampjes te laten ervaren. 

1. Tip 1: laat je kind rustig drinken. Krampjes worden erger als er veel lucht in de darmen zit en je kind krijgt automatisch meer lucht in de darmen als hij of zij snel drinkt. Geef je de borst, dan is het belangrijk om de kleine de tepel goed vast te laten pakken en niet te gulzig te laten drinken. 
2. Tip 2: let op de voeding die je zelf eet. Als je borstvoeding geeft, is het belangrijk om goed op te letten wat je zelf eet. Gasgevormde groenten als spruiten en kolen zijn niet goed voor jouw kindje en maken de krampen alleen maar erger. Voedingsmiddelen die je ook beter kunt mijden als je borstvoeding geeft, zijn voedingsmiddelen als specerijen, citrusvruchten, druiven, chocola, bonen, uien, knoflook en prei. 
3. Tip 3: gebruik homeopathische middelen om de krampjes te verminderen, zoals CinaBaby van VSM. Houd er wel rekening mee dat deze middelen slechts tijdelijk werken en dat je kind ook aan de middelen gewend kan raken, wat betekent dat het gewenste effect steeds minder groot wordt. 

Het bericht Baby last van Darmkrampjes? verscheen eerst op Gezond.be.