Stichting tegen Kanker

De Stichting tegen Kanker heeft de afgelopen jaren miljoenen euro’s opgehaald om de strijd tegen kanker aan te gaan. Met als doel de wetenschap de mogelijkheid geven zich verder te ontwikkelen op het gebied van onderzoek naar kanker, weet het veel geld in te zamelen.

Onderzoek naar kanker loopt al jaren en heeft ervoor gezorgd dat diverse vormen steeds beter te behandelen zijn. Zo is de overlevingskans van mensen met borstkanker extreem toegenomen en zijn we hard op weg om ook op andere vlakken terreinwinst te boeken.

Maar dat is niet alles waar Stichting Tegen Kanker zich voor inzet. Ook de begeleiding voor de patiënten en naaste familie moet en kan volgens deze stichting beter. Door vrijwilligers hiervoor te trainen, hoopt Stichting tegen Kanker dat het gehele proces op een nieuwe manier kan worden ingezet.

Kom Op Tegen Kanker

Kom Op Tegen Kanker is voornamelijk gericht op het motiveren van wetenschappelijk onderzoek naar diverse vormen van kanker. Het is dan ook mogelijk voor onderzoekers om hun onderzoek bij deze stichting aan te melden om vervolgens in aanmerking te komen voor een ‘investering’. Of het onderzoek nu van medische of psychologische aard is, om bijvoorbeeld te helpen beter om te gaan met kanker, maakt voor Kom Op Tegen Kanker niet uit.

Steun Medisch Onderzoek & Draag bij aan een Betere Behandeling

Door te doneren aan bovenstaande stichtingen kunnen mensen zelf actief bijdragen aan beter medisch onderzoek. Zo kunnen Belgen zelf evenementen organiseren, waarin zij de lokale bevolking en het eigen netwerk kunnen vragen om geld te doneren. Het totaalbedrag kan vervolgens aan Stichting tegen Kanker en Kom Op tegen Kanker worden gedoneerd, welke de donaties weer doorgeven aan artsen en onderzoekers die bezig zijn met het produceren van medicijnen tegen huidkanker.

Het bericht Hoe kan jij medisch onderzoek naar melanoom steunen? verscheen eerst op Gezond.be.

In veel gevallen komt het melanoom voort uit een reeds aanwezige moedervlek. Hierdoor is het niet eenvoudig een melanoom te herkennen, waardoor bij enige twijfel een doktersbezoek aan te raden is.

Wat is precies een melanoom?

Veel experts noemen het melanoom het meest verraderlijke stukje lichaam dat we hebben. Doordat het zo lastig is een kwaadaarde moedervlek van een goedaardige te onderscheiden, ontdekken veel dragers pas laat dat ze huidkanker hebben. Een melanoom is namelijk een teken dat de drager huidkanker heeft.

Overal op het lichaam kan deze kwaadaardige moedervlek zich voortdoen. Per leeftijdsgroep, komen bepaalde plekken vaker voor dan andere plekken. Bij de leeftijdsgroep boven 65 jaar en ouder, komen bijvoorbeeld melanomen vaker voor rond de hals en het hoofd dan bij dragers onder 65 jaar.

Een melanoom komt dan ook regelmatig voor bij mensen van boven de 65 jaar, waar een verhoogd risico aanwezig is door bijvoorbeeld langdurige blootstelling aan bepaalde stralen waar we later dieper op ingaan. Overigens blijkt uit recent onderzoek dat ook jongeren met bepaalde vormen van huidkanker worden geconstateerd. Bij twijfel kan een doktersbezoek nooit kwaad.

Symptomen van een melanoom

De symptomen van een melanoom doen zich het duidelijkst voor rondom de kwaadaardige moedervlek. Beginnende symptomen kunnen daardoor te herkennen zijn aan een verdikking aan de moedervlek. Ook kan een moedervlek van kleur of vorm veranderen, wat mogelijk gepaard kan gaan met een verhoogde irritatie of jeuk.

Andere veelvoorkomende symptomen rondom de moedervlek, waarvan een deel weliswaar vaak in een latere fase voorkomt, is pijn aan de moedervlek of het ontstaan van een korst zonder duidelijke oorzaak.

Daar komt bij dat het alsnog niet zo hoeft te zijn dat alle melanomen donker zijn van kleur. Zo kan een melanoom zich ontwikkelen in een gladde huid, waardoor het in het begin alleen lijkt alsof er een nieuwe moedervlek ontstaat. Naarmate de moedervlek in grootte blijft toenemen, zouden de alarmbellen moeten gaan rinkelen.

Deze melanomen welke niet perse zwart van kleur zijn, worden ook wel amelanotisch genoemd. Alhoewel deze vorm zeldzaam is, kunnen ze wel degelijk hetzelfde effect hebben als de overige kwaadaardige moedervlekken. Het is dus niet verstandig om volledig af te gaan op het symptoom van ‘een donkere moedervlek’. Factoren als pijn rondom de moedervlek, verdikking en vervorming moeten altijd worden meegenomen.

Herkennen en reageren

Op basis van de bovenstaande symptomen voldoen waarschijnlijk veel moedervlekken aan de basisvoorwaarden van een melanoom. Echter is maar een klein deel echt kwaadaardig en zullen de meeste moedervlekken geen kwade bedoelingen hebben.

Het herkennen van een melanoom is meer een kwestie van het zekere voor het onzekere nemen. Wanneer er twijfel is of een bepaalde moedervlek een melanoom is, is het verstandig direct een dokter te raadplegen. De dokter zou vervolgens kunnen nakijken of er daadwerkelijk een melanoom aanwezig is of niet.

De bekende ABCDE-regel kan worden gebruikt om een mogelijk melanoom te beoordelen. Deze vijf letters staan voor de volgende vijf woorden

• Asymmetrie
• Border
• Color
• Diameter
• Evolving

Op basis van deze vijf kernwoorden kan een melanoom herkend worden. Zo zal bijvoorbeeld een melanoom niet symmetrie in kleur ofwel vorm zijn. Ook de rand van een melanoom is in veel gevallen niet rond en de kleur is niet te vergelijken met die van een normale moedervlek. Ook is de doorsnede van de moedervlek tenminste 6 millimeter, wat relatief ongebruikelijk is voor een moedervlek. Ook jeukt de moedervlek regelmatig, waardoor er hevige irritaties kunnen ontstaan.

De bovenstaande ABCDE-regel is uiterst bruikbaar voor het herkennen van een melanoom. Wanneer meerdere onderdelen afgevinkt kunnen worden, is een tijdige aanpak onmisbaar.

Het bericht Wat is een melanoom en hoe herken ik de symptomen? verscheen eerst op Gezond.be.

Bij het vaststellen van een uitgezaaid melanoom zal altijd sprake zijn van minimaal stadium 3. Dit wordt door de huisarts vastgesteld. Hierbij heeft de uitzaaiing de lymfeklieren bereikt en is deze het weefsel aan het aantasten. Het laatste stadium, stadium 4, houdt in dat de uitzaaiing inmiddels ook de organen in het lichaam heeft bereikt, en dat het hier orgaanweefsel kan aantasten. Indien er sprake is van een uitgezaaid melanoom dan is het noodzaak om hier direct bij de huisarts onderzoek naar te laten doen. Een melanoom is een kwaadaardige variant van huidkanker en kan grote gevolgen voor de gezondheid hebben. Melanoomkanker staat ook wel bekend als moedervlekkanker.

Wanneer is er sprake van een uitgezaaid melanoom?

We spreken van een uitgezaaid melanoom als een enkele moedervlek zich onderhuids heeft kunnen vestigen. Hierbij bereikt de tumordikte gemiddeld 2 tot 4 millimeter, maar de dikte kan ook oplopen tot ruim boven de 4 millimeter. De tumor heeft zich vanuit de moedervlek inmiddels ook kunnen verspreiden in andere delen van het lichaam. Dit kan in dezelfde regio zijn, zoals de regionale lymfeklieren, maar de uitzaaiing kan ook ver tot in de organen in het lichaam worden verspreid. Vooral in het laatste geval is het zorg dat er zo snel mogelijk een diagnose wordt gesteld, omdat driekwart van de Nederlanders waar een uitgezaaid melanoom is vastgesteld op dit moment nog komt te overlijden. Hoe eerder een huisarts erbij is, hoe sneller de juiste geneesmiddelen kunnen worden ingezet.

Het is altijd duidelijk voelbaar wanneer een moedervlek een bepaalde dikte heeft bereikt. Indien er bij de patiënt op dit moment onder de moedervlek een duidelijke onderhuidse bult aanwezig is dan kan dit inhouden dat inmiddels stadium 3 of 4 is bereikt. Houd de moedervlekken dan ook altijd goed in de gaten, omdat dit een goede indicatie geeft of er de tumor dikker wordt. Wanneer er over de periode van een aantal maanden gesproken kan worden over een stijgende dikte, is het van belang zo snel mogelijk contact op te nemen met de huisarts.

Hoe wordt een uitgezaaid melanoom behandeld?

Volgens de laatste cijfers overlijdt 63% van de Belgen binnen een jaar nadat er een uitgezaaid melanoom is vastgesteld. Deze patiënten zijn gemakkelijk te redden als er veel eerder een melding wordt gemaakt. De medicijnen die op dit moment verkrijgbaar zijn om huidkanker en de uitzaaiing hiervan te voorkomen zijn nog niet op voldoende sterkte om iedereen met huidkanker te genezen. Dit percentage daalt wel ieder jaar, maar nog niet snel genoeg om alle gevallen van melanoomkanker te behandelen.

Een groot aantal van deze sterfgevallen kan worden voorkomen wanneer er ruim op tijd wordt gehandeld. In ruim 80% van de gevallen kan de tumor op tijd worden verwijderd, waardoor er geen sprake is van verdere uitzaaiing. Dit is voor huisartsen relatief eenvoudig vast te stellen, waarna er door middel van een operatie wordt gezorgd dat het melanoom geen kans krijgt zich verder te ontwikkelen. Houd het lichaam dan ook altijd gezond door bij elke verdachte moedervlek in ieder geval langs de huisarts te gaan en de juiste voorzorgsmaatregelen te laten nemen.

Kan een uitgezaaid melanoom genezen?

Nee, een uitgezaaid melanoom kan zichzelf niet genezen. Zodra er sprake is van uitzaaiing is het voor het lichaam niet meer mogelijk om hier lichamelijke middelen voor aan te maken. We spreken hierbij van een kwaadaardige tumor, waar het lichaam helaas niet een sterk genoeg verdedigingsmechanisme aan te maken. Het DNA van een cel wordt aangetast en de cellen kunnen zich hierdoor gaan delen. Dit gaat niet bij iedere patiënt met dezelfde snelheid, maar kan in een aantal maanden een dusdanige uitzaaiing veroorzaken dat het lichaam vol met kwaadaardige cellen zit. Genezing zit er op dat moment helaas niet meer in.

Het bericht Een uitgezaaid melanoom, wat nu? verscheen eerst op Gezond.be.

Het is belangrijk om een melanoom tijdig op te merken, want dan is de kans op slagen van de behandeling nog vrij groot. Wanneer een patiënt een melanoom pas in een later stadium ontdekt, zijn andere methodes nodig om de kanker te kunnen behandelen.

Hoe wordt een verggevorderd melanoom behandeld?

Bij een melanoom hangt het type behandeling van verschillende factoren af: het stadium waarin de kanker zich bevindt, de kenmerken van de tumor en de risico's die de behandeling meebrengt voor de patiënt. In de eerste stadia van een melanoom is een operatie typisch de hoofdbehandeling. Wanneer echter reeds uitzaaiingen optraden (ofwel regionaal, in de lymfeklieren, ofwel in andere organen), zijn aanvullende behandelingen, zoals radiotherapie, chemotherapie, doelgerichte therapie, immunotherapie of een klinische studie, aangewezen.

1. Radiotherapie

Bij radiotherapie wordt gebruik gemaakt van radioactieve bestraling om de kankercellen te beschadigen of doden. Vanuit een uitwendige bron wordt bestraling op de tumor, de uitzaaiing of lymfeklieren gericht. Vaak volgt radiotherapie na een gedeeltelijk operatieve verwijdering van de tumor of uitzaaiingen. Soms wordt radiotherapie echter ook gebruikt om de pijn te verlichten die veroorzaakt wordt door uitzaaiingen in de hersenen of het bot.

2. Chemotherapie

Bij chemotherapie worden chemische stoffen gebruikt om de kankercellen te doden of om ervoor te zorgen dat ze zich niet meer kunnen delen. Die stoffen kunnen ofwel via een infuus ofwel via tabletten worden toegediend. Via het bloed verspreiden ze zich dan door het lichaam.

3. Doelgerichte therapie

Bij deze behandeling wordt geprobeerd om een mechanisme te blokkeren dat belangrijk is voor de tumorgroei. Bij melanoom is een mutatie van het BRAF-gen vaak verantwoordelijk voor de celdeling van de kankercellen. Doelgerichte therapie zorgt ervoor dat het gemuteerde gen uitgeschakeld wordt en de kankercellen stoppen met groeien. De patiënt neemt in de vorm van pillen BRAF-remmers in.

Kankercellen kunnen ook ontstaan door een mutatie in het MEK-pad, een ketting van eiwitten die een signaal dat waargenomen wordt aan de buitenkant van de cel doorgeeft aan de celkern. Bij een mutatie kan het doorgeven van dat signaal verstoord worden, waarbij bijvoorbeeld steeds dezelfde boodschap doorgegeven wordt (en niet de boodschap die ontvangen werd). Door die verstoorde communicatie is het mogelijk dat een cel zich ongecontroleerd begint te vermenigvuldigen en dus een kankercel wordt. Binnen een doelgerichte therapie worden dan eveneens remmers toegediend die de over-activering van het MEK-eiwit beïnvloeden.

Sinds 2015 is ook de combinatie van de twee types medicatie goedgekeurd voor patiënten met een BRAF V600 gen-mutatie.

4. Immunotherapie

Bij immuuntherapie wordt het immuunsysteem van de patiënt versterkt zodat het de kankercellen beter kan aanvallen. Via een infuus krijgen patiënten ipilimumab toegediend. Die stof zorgt ervoor dat het immuunsysteem de kankercellen kan herkennen en opruimen. 

5. Klinische studies

In sommige gevallen komt een patiënt voor geen enkele van bovenstaande behandelingen in aanmerking. Het is ook mogelijk dat een bepaalde behandeling niet aanslaat. In dat geval komt een patiënt eventueel wel in aanmerking voor een klinische studie. Bij een klinische studie wordt een geneesmiddel dat nog niet beschikbaar is voor het grote publiek onder strikt toezicht toegediend aan mensen. Door deel te nemen aan zo’n studie kunnen melanoom-patiënten een medicijn dat nog niet geregistreerd is als medicijn, maar hen mogelijk wel kan helpen, uitproberen.

Beter voorkomen dan genezen

Het spreekt uiteraard voor zich dat men bij het vaststellen van een verdachte pigmentvlek zo snel mogelijk de huisarts dient te verwittigen. Te lang wachten kan immers nefaste gevolgen hebben: ongeveer 55% van de patiënten met uitgezaaide melanomen overlijden wanneer niet op tijd wordt ingegrepen. 

Help mee aan deze klinische studie voor Melanoom

Bronnen

• http://www.melanoompunt.be/index.php?page=behandelingen
• https://www.esmo.org/content/download/6620/115137/file/NL-Melanoom-Gids-voor-Patienten.pdf

Het bericht Behandelen melanoom met uitzaaiingen verscheen eerst op Gezond.be.

Traditionele biopsie vs. Vloeibare biopsie 

Standaard wordt om een diagnose te stellen of een behandeling te bepalen een stuk weefsel bij de patiënt weggenomen voor onderzoek onder de microscoop. In dat geval moet de patiënt eerst onderzocht worden om te bepalen waar het tumorweefsel kan weggenomen worden. Daarna neemt een chirurg of radioloog het staal af. Via een laborant komt dat staal uiteindelijk terecht bij een patholoog die het zal bestuderen. De resultaten van die analyse zijn uiteindelijk pas twee à drie weken na het eerste onderzoek beschikbaar. In die tijd kunnen sommige kankers, zoals huidkanker, al verder geëvolueerd zijn. 

Sinds kort is het echter mogelijk om de tumorcellen via een bloed-, urine- of plasmastaal op te sporen. Daartoe wordt een toestel (zoals bijvoorbeeld IdyllaTM van Biocartis) gebruikt dat twee belangrijke componenten heeft. Enerzijds is er een console die de testen opstart en de resultaten laat zien. Anderzijds is er een cartridge die als een soort mini-lab het vloeibaar staal verwerkt en die stoffen opspoort die duiden op een ziekte.

Wat zijn de voordelen van een vloeibare biopsie? 

Een vloeibare biopsie heeft in elk geval verschillende voordelen ten opzichte van een traditionele, vaste biopsie. Ten eerste brengt een vloeibare biopsie minder risico’s en kans op complicaties met zich mee: een bloedstaal nemen is bijvoorbeeld minder ingrijpend dan het verwijderen van eens stuk weefsel. 

Ten tweede verkrijgt de arts via een dergelijke test meteen de meest actuele informatie over de tumor. Dat is van groot belang, omdat zo de fase waarin de tumor zich bevindt precies kan vastgesteld worden en vervolgens zo snel mogelijk de meest gepaste behandeling kan gestart worden. Dat kan een operatie zijn, maar ook radiotherapie, chemotherapie, immunotherapie of een doelgerichte therapie. Bij een vaste biopsie kan dat pas na een paar weken wachten op het resultaat van de biopsie. De info die verkregen wordt aan de hand van een traditionele biopsie is dus minder actueel dan bij een vloeibare biopsie.  

Ten slotte kan een vloeibare biopsie ook gebruikt worden om na te gaan of de gekozen behandeling aanslaat. Indien dat niet het geval is, kan snel beslist worden om de huidige behandeling te staken en met een nieuwe te beginnen. Op die manier kunnen ook onnodige kosten vermeden worden. 

Melanoom opsporen aan de  hand van een vloeibare biopsie

Ongeveer de  helft van de mensen met een uitgezaaid melanoom blijkt een mutatie in het BRAF-gen te hebben. Dat gen codeert voor een eiwit dat een rol speelt bij de celdeling. Door de mutatie wordt het BRAF-eiwit echter overactief, wat leidt tot overmatige celgroei en het ontstaan van een tumor.  Aangezien een melanoom betrekkelijk snel groeit en al in een vroeg stadium kan uitzaaien, is het dan ook erg belangrijk om zo snel mogelijk de BRAF-mutatie op te sporen en met een behandeling te beginnen.  

Als dat twee à drie weken duurt, zoals bij een traditionele biopsie, is de kans groot dat de kanker in de tijd ondertussen al weer geëvolueerd is. Met een vloeibare biopsie is het nu echter mogelijk om in ongeveer twee uur tijd de diagnose te stellen, het stadium waarin de kanker zich bevindt te bepalen en een doelgerichte behandeling te starten. 
Hoop voor de toekomst

Het is duidelijk dat een vloeibare biopsie een revolutionaire en bovenal risicoloze manier is om de ziekte op te sporen en, belangrijker nog, het stadium waarin de patiënt zich bevindt te bepalen. Verder onderzoek naar dit nieuwe soort test biedt dan ook mooie perspectieven voor de toekomst: wellicht zal men dan via een eenvoudig bloedstaal kunnen bepalen welke patiënten tot een bepaalde risicogroep behoren. Dat zou, zeker in het geval van melanoom, levensreddend kunnen zijn.

Bronnen:
https://nieuws.kuleuven.be/nl/2017/vloeibare-biopsieen-zijn-een-revolutionaire-manier-om-kanker-op-te-sporen
https://www.tijd.be/connect/wereldspelers/biocartis/Een-cassetje-voor-elke-patient/9709441
https://www.tijd.be/connect/wereldspelers/biocartis/Het-medische-belang-van-een-snelle-diagnose-is-enorm/9709437

Het bericht Genetische diagnose van melanoom kan voortaan met vloeibare biopsie verscheen eerst op Gezond.be.

Om al deze sterfgevallen te voorkomen is het noodzakelijk dat er zowel gezonde mensen als patiënten zijn die deelnemen aan klinische studies. Tijdens deze studies krijgt een testgroep een medicijn toegediend en worden zij  gemonitord]. Voor gezonde vrijwilligers in fase 1 studies zal dit enkele dagen in beslag nemen. Met patiënten in fase 2 en 3 studies kan dit over verschillende weken tot maanden gaan.  Zo kunnen medicijnproducenten en dokters direct zien welke bijwerkingen bepaalde medicijnen hebben. Er is hierbij niet altijd sprake van deelnemers die zelf kwaadaardige tumoren hebben. Door een testgroep samen te stellen van gezonde mensen die het medicijn testen, kan eenvoudig worden achterhaald of deze medicijnen op dit moment nog andere bijwerkingen veroorzaken. Klinische studies bieden dan ook een duidelijk inzicht in de aanpassingen die dokters en producten eventueel moeten doorvoeren bij het produceren van medicijnen.

Voordelen van deelname aan klinische studies

Een van de grotere voordelen van deelname aan fase 1 klinische studies is het feit dat hier een mooie vergoeding wordt voor uitbetaald. Dit resulteert al snel in enkele honderden en soms zelfs duizenden euro’s per week. Het is dan ook een uitstekende manier om extra geld te verdienen. Voor deelname aan fase 2 en 3 studies is een financiële vergoeding wettelijk niet toegestaan. In sommige gevallen worden wel deverplaatsingsonkosten vergoed. Tijdens deze klinische studies wordt het te onderzoeken medicijn toegediend. Deze medicijnen zijn over het algemeen al op andere groepen getest. Er worden steeds pre-klinische proeven gedaan op dieren in labo’s, een nieuw medicijn wordt nooit onmiddellijk op mensen getest, dit om de grootste bijwerkingen in ieder geval uit te sluiten.

Daarbij dragen mensen die deelnemen aan klinische studies ook direct bij aan het verlagen van het aantal sterfgevallen als gevolg van huidkanker. Het is dan ook belangrijk dat er ieder jaar diverse klinische studies plaatsvinden waarin zowel gezonde mensen als patiënten bepaalde medicijnen krijgen toegediend. Natuurlijk wordt dit allemaal onder het oog van dokters uitgevoerd, zodat dit geen zware nadelige gevolgen voor de patiënten kan hebben. Het kan voorkomen dat de dokters nog maanden en soms zelfs jaren na de klinische studies onderzoek doen naar de patiënten, om ook bepaalde bijwerkingen op langere termijn te kunnen uitsluiten.

Klinische studies zijn vandaag de dag een van de meest efficiënte manieren om te zorgen dat medicijnen op de beste manier op de markt gebracht kunnen worden. Vooral binnen de wereld van huidkanker biedt dit grote voordelen voor patiënten die op dit moment met deze dodelijke aandoening te maken krijgen.

Het bericht Waarom deelnemen aan klinische studies? verscheen eerst op Gezond.be.

De kenmerken van goedaardige pigmentvlekken

Iedereen heeft pigmentvlekken, het zijn simpelweg kleine en grote moedervlekken die zich tussen het derde en twintigste levensjaar vormen. Zo vallen onder andere sproeten en geboortevlekken onder de noemer goedaardige pigmentvlekken. Je kunt deze het beste herkennen aan de dikte van de vlek en het feit dat deze vooral bovenhuids groeien. Goedaardige pigmentvlekken bereiken over het algemeen nooit een dikte van meer dan 1 millimeter. Daarbij groeien deze dus altijd bovenhuids. Veel mensen hebben sproeten op het gezicht, welke zich gedurende de eerste levensjaren vormen. Dit zijn goedaardige pigmentvlekken die dus geen reden tot zorg zijn.

Goedaardige pigmentvlekken kunnen zich echter wel vormen naar kwaadaardige melanomen. In dat geval bereiken zij een dikte van meer dan 1 millimeter en groeien zij onderhuids. Een ander kenmerk aan kwaadaardige melanomen is het feit dat dit moedervlekken, sproeten en geboortevlekken zijn die na het twintigste levensjaar plotseling verschijnen.

De kenmerken van kwaadaardige melanomen

Het is handig als men een kwaadaardig melanoom kan herkennen, omdat dit helpt om sneller te handelen en de genezing in gang te zetten. Kwaadaardige melanomen kenmerken zich onder andere door:

• Een dikte van meer dan 1 millimeter, waarbij de moedervlek ook onderhuids groeit. Hierbij is een duidelijke verdikking onder de moedervlek te voelen, welke hard aanvoelt. Dit is onder andere het gevolg van het DNA van de cellen dat rondom de moedervlek wordt aangetast, welke door middel van celdeling een andere DNA-structuur krijgen en hierdoor harder zullen aanvoelen.
• De lymfeklieren rondom de moedervlek zijn bij kwaadaardige melanomen inmiddels aangetast. Dit betekent dat de DNA-structuur van de cellen van de lymfeklieren niet meer op de juiste manier kan functioneren. Bij het aantasten van deze DNA-structuur is er ook sprake van uitzaaiing.
• Een belangrijk kenmerk van een kwaadaardig melanoom, wat niet bij iedere moedervlek het geval is, is het feit dat de sproet of moedervlek pas na het twintigste levensjaar tevoorschijn is gekomen. Iedere moedervlek of sproet die zich na het twintigste levensjaar ontwikkelt is direct verdacht. Neem hierbij direct contact op met een lokale huisarts, zodat er direct een onderzoek kan worden gestart en de juiste diagnose kan worden gesteld.

Niet iedere moedervlek is kwaadaardig

Zoals je uit bovenstaande kenmerken kunt opmaken is niet iedere moedervlek per definitie kwaadaardig. Het is mogelijk dat een bepaalde moedervlek wel op een kwaadaardig melanoom lijkt maar dat er simpelweg sprake is van een goedaardige pigmentvlek. Zo zijn geboortevlekken, indien zij zich niet verder ontwikkelen, samen met sproeten over het algemeen goedaardige pigmentvlekken. Het is in dit geval dan ook niet nodig om langs de huisarts te gaan. Is er toch twijfel? Dan kan het nooit kwaad om voor de zekerheid toch een bezoek aan de huisarts te brengen en zekerheid te krijgen over de aard van de moedervlek of pigmentvlek.

Wat te doen bij kwaadaardige melanomen?

Bij het vaststellen van een kwaadaardig melanoom is het direct noodzaak om de huisarts hierover te berichten. Deze kan in korte tijd op basis van een aantal onderzoeken vaststellen in welk stadium de kwaadaardige melanoom zich bevindt en of er al sprake is van uitzaaiing naar regionale lymfeklieren, lymfeklieren die zich op andere plekken in de huid bevinden en ook organen. Op dit moment komt circa 55% van de patiënten met uitgezaaide melanomen te overlijden wanneer er niet tijdig wordt ingegrepen. Gelukkig is het bij ruim 80% van de patiënten met een kwaadaardig melanoom dat nog niet is uitgezaaid mogelijk om deze ruim op tijd te verwijderen, waarna het melanoom geen kans meer heeft om verder in het lichaam uit te zaaien.

Het bericht Hoe onderscheid je goedaardige pigmentvlekken en kwaadaardige melanomen? verscheen eerst op Gezond.be.

Bij het vaststellen van het juiste stadium is het voor de huisarts essentieel om op een aantal factoren te letten. Binnen deze factoren vallen onder andere het vaststellen van de dikte van de tumor, wat ook wel beschreven wordt als de Breslowdikte. Daarbij kijkt de huisarts altijd of er sprake is van celdelingen binnen de tumor, omdat dit een duidelijke indicatie geeft in hoeverre de melanomen zich hebben ontwikkeld. Een andere factor is de uitzaaiing in lymfeklieren, wat vaak inhoudt dat de melanomen een verder stadium hebben bereikt en dat er op basis hiervan een specifiek geneesmiddel moet worden ingezet. Een laatste factor is de uitzaaiing van tumoren in andere plekken in het lichaam, waaronder de organen.

De stadia bij melanomen

Binnen melanomen wordt gesproken van 5 verschillende stadia. Hoe hoger het stadium, hoe acuter de zorg die nodig is om verdere verspreiding te vermijden en de tumoren te verwijderen.

Stadium 0 bij melanomen

In stadium 0 is er slechts sprake van bovenhuidse melanomen, welke zich dus nog niet onderhuids hebben kunnen vestigen. Dit betekent onder andere dat de tumoren zich niet in het lichaam hebben kunnen verspreiden en dat hier dus nog geen sprake is van uitzaaiing in andere organen of naar de lymfeklieren.

Stadium 1 bij melanomen

Binnen stadium 1 wordt gesproken van 1A (IA) en 1B (IB):

IA staat voor een tumordikte van minder dan 1 millimeter zonder dat er sprake is van zweervorming. Hierbij is ook geen sprake van celdelingen onder de huid van de patiënt.

IB staat voor een tumordikte van 1 millimeter met zweervorming. Hierbij is er ook sprake van celdelingen. Mocht er geen sprake zijn van zweervorming, maar is de dikte van de tumor 1 tot 2 millimeter, dan spreken we hierbij nog steeds van stadium IB.

Binnen stadium 1 is er nog geen uitzaaiing naar de lymfeklieren.

Stadium 2 bij melanomen

Bij stadium 2 spreken we van 3 verschillende scenario’s: 2A (IIA), 2B (IIB) en 2C (IIC):

IIA: De dikte van de tumor heeft 1 tot 2 millimeter bereikt en er is sprake van zweervorming of de dikte van de tumor heeft 2 tot 4 millimeter bereikt en er is geen sprake van zweervorming.

IIB: De dikte van de tumor heeft 2 tot 4 millimeter bereikt en er is sprake van zweervorming. Of de dikte van de tumor heeft meer dan 4 millimeter bereikt en er is geen sprake van zweervorming.

IIC: De dikte van de tumor heeft 4 millimeter bereikt en er is sprake van zweervorming In stadium 2 is de tumor nog niet uitgezaaid naar de lymfeklieren.

Stadium 3 bij melanomen

In dit stadium is de tumor inmiddels uitgezaaid naar de lymfeklieren, waarbij er in de meeste gevallen ook sprake is van zweervorming en een tumordikte van meer dan 4 millimeter. Dit is echter niet in alle situaties het geval. Het kan ook voorkomen dat de tumor is uitgezaaid en dat er geen zweervorming voorkomt of de tumordikte nog niet dikker is dan 4 millimeter.

Binnen stadium 3 vallen ook satelliet uitzaaiingen en in-transit uitzaaiingen.

Stadium 4 bij melanomen

De regionale lymfeklieren zijn inmiddels aangetast door de uitzaaiing en er is ook sprake van een uitzaaiing buiten de regionale lymfeklieren. Daarbij valt hier ook de uitzaaiing naar andere delen van de huid onder.

Indien de uitzaaiingen inmiddels ook de organen hebben aangetast dan valt de patiënt ook onder stadium 4. Een uitbreiding naar organen heeft grote gevolgen voor het lichaam, waardoor er bepaalde geneesmiddelen ingezet worden om verdere uitzaaiing te voorkomen en om de huidige uitzaaiing te laten afnemen.

Melanomen bij de huisarts

Ga bij enige twijfel altijd naar de huisarts, omdat deze de juiste onderzoeken kan starten naar het ontstaan van de melanomen en de verdere uitzaaiing. Zo wordt eenvoudig voorkomen dat de uitzaaiing verdere gevolgen voor het lichaam zal hebben.

Het bericht De stadiumindeling bij melanomen verscheen eerst op Gezond.be.

Lentigo Maligna melanoom

Het Lentigo Maligna melanoom komt vaak voor bij ouderen. De meeste dragers bevinden zich rondom het 65e levensjaar en daarboven. Dit soort is het best te herkennen aan de donkerbruine vlek. In sommige gevallen zal de moedervlek tegen het zwart aanzitten, waardoor een Lentigo Maligna melanoom vaak gekarakteriseerd kan worden door de zeer donkere moedervlekken.

Nodulair melanoom

Een ander, relatief, weinig voorkomend melanoom is het Nodulair melanoom. Dit type groeit al vroeg diep in de huid, wat betekent dat het ongelofelijk lastig te herkennen is. Waar andere melanomen een stuk sneller te herkennen zijn, is bij Nodulair het melanoom een stuk minder snel te herkennen. Dit type is dan ook zelfs door de huisarts niet direct waarneembaar.

De vlek/knobbel neemt doorgaans een zwarte/bruine gedaante aan. Er zijn ook gevallen bekend waar er juist een rode of blauwe knobbel zichtbaar werd. Wanneer je een knobbel hebt die zeer snel groeit en pijnlijk is, bestaat de kans dat er een Nodulair melanoom zit.

Dit type is bij vrijwel alle leeftijdsgroepen voorgekomen, waardoor het niet aan een leeftijdsgroep verbonden kan worden. Recente data laat echter wel zien dat mannen vaker met een Nodulair melanoom gediagnosticeerd worden dan vrouwen.

Acrolentigineus melanoom

Ook dit melanoom, het Acrolentigineus melanoom, komt maar weinig voor. Als het voorkomt, dan is het terug te vinden op je hand, voet of nagel. De plekken waar je dit type tegenkomt zijn weliswaar makkelijk te vinden, echter is het ingewikkeld om een schuldige moedervlek aan te wijzen.

Vaak krijgen mensen namelijk het idee dat het Acrolentigineus melanoom aanwezig is, terwijl het simpelweg een normale moedervlek is. De plek hoeft dus niet alles te zeggen. De meeste moedervlekken op bijvoorbeeld je hand zullen geen kwaad kunnen doen.

Als je een Acrolentigineus melanoom op je nagels ziet, dan zal het te herkennen zijn aan de sterk gepigmenteerde patronen rondom de moedervlek. Dat komt doordat het melanoom zich deels in de nagels heeft laten vergroeien.

Oppervlakkig spreidend melanoom

Van alle types, komt dit type melanoom het meest voor. Ook wel bekend als oppervlakkig spreidend melanoom, regelmatig afgekort als SSM, is dit een soort dat zich in meerdere jaren weet in te nestelen. In het begin, weet dit type zich te verspreiden over de huid en zoekt pas later de verdieping op. Deze diepere huidlagen zorgen ervoor dat het melanoom in een hoog tempo kan doorgroeien, wat vaak tot het punt leidt dat de drager het melanoom ontdekt. Niet lang daarna zal de grootte sterk toenemen en voor extra irritatie zorgen.

Dit type melanoom herkennen? Bij mannen komt dit type het meest voor op het bovenlichaam terwijl het bij vrouwen juist op de kuiten en dijen voorkomt.

Melanoom in situ

Tenslotte is daar nog het melanoom in situ, ook wel bekend als de makkelijkst te herkennen melanoom. De cellen van deze melanoom zijn alleen nog maar te vinden in de bovenlaag, wat betekent dat we nog in een vroeg stadium zitten. Een tijdige aanpak zou in dit geval vrijwel altijd het probleem verhelpen.

Het bericht Welke types Melanomen bestaan er? verscheen eerst op Gezond.be.