Is het een feestdag als de medische kosten voor complicaties zoals diabetes, hypertensie, lipidenstoornissen en coronaire ziekten in België jaarlijks 600 miljoen euro bedragen, wat bijna 6% van het RIZIV-budget is[2]?

Volgens de World Obesity Federation lopen de economische kosten van obesitas en overgewicht in België zelfs op tot 9,2 miljard euro per jaar als je ook zorgkosten en werkverzuim meerekent[3].

Lichtpunten

Toch is er niet alleen slecht nieuws. Onze kennis over de oorzaken van obesitas groeit. Behandelingen voor obesitas worden doeltreffender. Er komt nieuwe – helaas nog niet terugbetaalde – medicatie voor obesitas op de markt. Heel langzaam sijpelt het bewustzijn door dat obesitas niet iemands "eigen schuld" is, maar een complexe en multifactoriële chronische ziekte. Daardoor veranderen langzaam maar zeker ook het discours en de beeldvorming over obesitas. We spreken niet meer van "obese mensen" maar van "mensen die leven met obesitas". Je bent immers veel méér dan je ziekte, je wordt er niet door bepaald.

Obesitas in het nieuws

Obesitas krijgt veel aandacht in de media. Maar de boodschappen die we krijgen spreken elkaar soms tegen. Wij gingen te rade bij een paar specialisten van BASO, de Belgian Association for the Study of Obesity, en legden hen 5 stellingen voor die recent in de pers verschenen.

Stelling 1: De Body Mass Index (BMI) als meetinstrument voor obesitas is achterhaald.

Sander Ovaere, chirurg in het obesitascentrum van het H. Hartziekenhuis Leuven: “De Body Mass Index, waarbij je het gewicht (in kilogram) deelt door de lengte (in meter) in het kwadraat, heeft zeker beperkingen, maar “achterhaald” zou ik de BMI niet noemen: in het kader van de screening op obesitas geeft BMI een goede eerste inschatting, en is daarom als meetinstrument nog steeds relevant.

Om een behandelplan op te stellen voor een patiënt moet je echter met meer zaken dan alleen BMI rekening houden. Zo wordt bijvoorbeeld steeds meer aandacht gegeven aan de buikomtrek. We weten namelijk dat overtollig buikvet veel meer risico inhoudt dan vet op andere plaatsen in of op het lichaam. Het meten van de buikomtrek, en de verhouding ervan tot de grootte van de patiënt, is daarom een belangrijke toevoeging aan de BMI.

Tot slot is het ook belangrijk om na te gaan wat de impact van iemands zwaarlijvigheid is op de gezondheid, het dagelijks functioneren en het mentaal welzijn van de patiënt. Met de resultaten van deze verschillende metingen en analyses kunnen we een individueel, multidisciplinair behandelplan opstellen voor elk van onze patiënten.”

Stelling 2: Obesitasmedicatie zoals Ozempic en Mounjaro werkt veel beter dan een klassiek dieet.

Roman Vangoitsenhoven, endocrinoloog in de obesitaskliniek van het UZ Leuven: “Een klassiek dieet (met caloriebeperking en focus op gezonde voeding en beweging) kan zeer effectief zijn en heeft, zeker indien we spreken van een gewichtsverlies van minstens 5% à 10%, positieve effecten op o.m. bloeddruk, cholesterol en bloedsuikerspiegel. Door de biologische compensatiemechanismen in het menselijk lichaam is een klassiek dieet echter vaak moeilijk vol te houden (jojo-effect). Klinisch onderzoek heeft aangetoond dat medicijnen zoals semaglutide (Wegovy°, Ozempic°) en tirzepatide (Mounjaro°) binnen een jaar een gemiddelde daling van 10-15% van het lichaamsgewicht kunnen opleveren. Bovendien zijn er steeds meer gegevens dat dergelijke medicatie (in combinatie met een gezond dieet en lichaamsbeweging) ook effectief is om de talrijke complicaties van obesitas te verbeteren, zoals suikerziekte, leververvetting, slaapapneu en hart- en nierproblemen.

Een nadeel is wel dat deze medicatie bijwerkingen kan hebben, zoals maagklachten en misselijkheid. Bovendien zijn deze medicijnen voorlopig erg duur.

Samenvattend is medicatie dus niet per definitie beter dan een klassiek dieet, maar het is een welkome en krachtige manier om – in combinatie met een gezond dieet en lichaamsbeweging – (bijkomend) te vermageren, indien dat nodig is om gezondheidsredenen.”

Stelling 3: De dramatische stijging van overgewicht en obesitas bij kinderen en jongeren is een gevolg van meer beeldschermtijd en minder buiten spelen.

Inge Gies, kinderendocrinoloog en verantwoordelijke van de obesitaskliniek voor kinderen binnen het UZ Brussel: “Deze stelling bevat een kern van waarheid: meer beeldschermtijd en minder buiten spelen kunnen bijdragen aan overgewicht en obesitas bij kinderen en jongeren.
Het zijn echter niet de enige oorzaken: obesitas is een multifactorieel probleem dat ook wordt beïnvloed door voeding, genetica, socio-economische omstandigheden en levensstijlgewoonten.
De stelling is dus gedeeltelijk correct, maar te simplistisch om de stijging van obesitas (bij kinderen) volledig te verklaren. Willen we de stijging van obesitas bij kinderen en jongeren keren, dan moeten we niet alleen de schermtijd beperken, maar ook meer aandacht hebben voor de toegankelijkheid van gezonde voeding, het beperken van reclame voor ongezonde voeding, de toegankelijkheid van sport voor kinderen in alle socio-economische omstandigheden, bewustwordingscampagnes rond het gevaar van obesitas, en vroegtijdige screening en diagnose van obesitas door zorgverleners.”

Stelling 4: Mensen die een obesitasoperatie hebben gehad lopen een hoog risico op een alcoholverslaving.

Matthias Lannoo, chirurg in de obesitaskliniek van UZ Leuven en AZ Diest: “Die stelling is helaas waar, tenminste wanneer we spreken over een gastric bypass-operatie, waarbij de maag verkleind wordt tot ongeveer 5% van de oorspronkelijke grootte, en drank en voedsel vanuit die kleine “maagpouch” rechtstreeks in de tweede helft van de dunne darm terechtkomen. We zien dat alcoholverslaving bij ongeveer 10% van deze patiënten voorkomt – vooral jonge mannen met een geschiedenis van psychische aandoeningen lopen wat dit betreft gevaar -, tegenover 6% bij mensen (met obesitas) die geen gastric bypass-operatie ondergingen.

Hiervoor zijn verschillende redenen, die zowel te maken hebben met de opname van alcohol (door de omleiding van voedsel en drank kan het maagslijmvlies de alcohol niet in dezelfde mate afbreken als bij andere mensen, en de alcohol wordt ook sneller opgenomen), als met processen in ons brein (het beloningscentrum in de hersenen wordt sterker geprikkeld bij mensen na een obesitasoperatie). Men vermoedt ook dat alcohol vaak dient als surrogaat voor voedsel bij het omgaan met moeilijke emoties en stress, maar dat laatste is tot nog toe niet bewezen.

Dat we deze risico’s kennen is erg belangrijk. Zo kunnen we mensen die een gastric bypass-ingreep ondergaan ervoor waarschuwen, en vaak is dat al een afdoende strategie om een alcoholverslaving te voorkomen. Lukt dat niet, dan is het belangrijk om in te grijpen van zodra de eerste symptomen zich voordoen.”

Stelling 5: Niet alle (ultra)bewerkte voeding is slecht.

Nele Steenackers, docent voedingswetenschappen aan de Universiteit van Maastricht: “Ultrabewerkte voedingsmiddelen zoals snacks, bewerkt vlees en frisdranken bevatten doorgaans hoge hoeveelheden toegevoegde suikers, verzadigde vetten en zout, terwijl ze arm zijn aan vezels, vitaminen of mineralen.

Epidemiologisch onderzoek heeft aangetoond dat een hoge consumptie van ultrabewerkte voeding in verband staat met een verhoogd risico op obesitas, depressie en vroegtijdige sterfte. Toch is het onterecht om alle (ultra)bewerkte voedingsmiddelen over dezelfde kam te scheren. Sommige bewerkingen of toevoegingen van additieven kunnen de houdbaarheid van voedingsmiddelen verlengen en de voedselveiligheid beter garanderen (o.a. conserven of gepasteuriseerd voedsel).
Zo werd in een recente grootschalige studie met meer dan 266.000 deelnemers duidelijk dat regelmatige consumptie van ultrabewerkt vlees en suikerhoudende dranken samenhing met een hoger risico op chronische aandoeningen, maar ook – en dit was opmerkelijk – dat sommige soorten (ultra)bewerkt brood en ontbijtgranen geen negatief effect op de gezondheid hadden, maar zelfs – wellicht door hun hoger vezelgehalte – beschermend werkten.

Conclusie? De term “ultrabewerkte voeding” is te weinig genuanceerd om als betrouwbare maatstaf voor (on)gezondheid te dienen. Uiteindelijk draait gezondheid om een evenwichtig voedingspatroon, waarin zowel onbewerkte als (verantwoord) bewerkte producten een plaats kunnen hebben.”

Nieuwsgierig naar meer?

Infobees, een project van de Patiëntenraad van BASO dat sinds september 2024 bestaat, geeft genuanceerde informatie over obesitas. Op vrijdag 7 maart 2025 organiseert Infobees een evenement in LDC E. Remy te Leuven met lezingen van chirurg Sander Ovaere en endocrinoloog Bart Van der Schueren, gevolgd door een wandelzoektocht en persvoorstelling. Deelname is gratis, inschrijven via: belgium.easo.org/infobees/calendar.

[1] www.sciensano.be/nl/gezondheidsonderwerpen/obesitas/cijfers#overgewicht-en-obesitas-in-belgi-
[2] www.sciensano.be/nl/gezondheidsonderwerpen/obesitas/cijfers#kostprijs-van-overgewicht-en-obesitas- (cijfers van 2000)
[3] data.worldobesity.org/country/belgium-19/#data_economic-impact (cijfers van 2019)

Het bericht Wat je écht moet weten over obesitas: de grootste misverstanden uitgelegd verscheen eerst op Gezond.be.

Hoewel obesitas al in 1948 door de Wereldgezondheidsorganisatie erkend werd als ziekte, beschouwt een groot deel van onze samenleving – inclusief heel wat mensen met obesitas zelf – overgewicht en obesitas nog steeds louter als een gevolg van te veel eten en te weinig bewegen. Dit werkt stigmatisering en schaamte in de hand, waardoor heel wat mensen met obesitas geen beroep durven doen op professionele hulp. Op die manier krijgen zij niet alleen geen behandeling, maar ook geen (goede) informatie over de oorzaken en gevolgen van obesitas. Zij kunnen hun verhaal niet kwijt, raken geïsoleerd en belanden vaak in een vicieuze cirkel.

Nieuwe inzichten

Overgewicht en obesitas zijn echter niet alleen het gevolg van ongezonde eetgewoontes en een gebrek aan beweging. Gelukkig is ons inzicht in de oorzaken van obesitas de voorbije jaren enorm gegroeid.

Bart Van der Schueren, voorzitter van de Belgian Association for the Study of Obesity(BASO): “De huidige obesitaspandemie is het resultaat van verschillende factoren. Voedselconsumptie is er natuurlijk een van, maar er zijn tal van andere factoren, onder andere biologische factoren – daaronder ressorteren endocrinologische en genetische factoren – , psychologische factoren, activiteit, de omgeving van iemand en de manier waarop voedsel wordt geproduceerd. Al die factoren samen leiden tot obesitas in bepaalde individuen die aanleg hebben tot het ontwikkelen van overgewicht of obesitas.”

Begrijpen dat overgewicht niet het resultaat is van een gebrek aan wilskracht, maar dat aanleg, hormonale processen en omgevingsfactoren een cruciale rol spelen, is van wezenlijk belang om het schuldgevoel van mensen met obesitas te verminderen en hen de stap te doen zetten naar een professionele zorgverlener – huisarts, diëtist, psycholoog, kinesist – of een gespecialiseerd obesitascentrum.

Een drempelverlagend project

Toch blijft de drempel hoog. Daarom start de Patiëntenraad van BASO in september met INFOBEES. Elke eerste vrijdag van de maand, van 14u tot 18u, kunnen mensen met obesitas of overgewicht en mensen uit hun omgeving binnenlopen in het Lokaal Dienstencentrum Edouard Remy te Leuven.

Ines Van Houtte, coördinator van Infobees: “Onze vrijwilligers, die vaak zelf ook ervaring hebben met obesitas, creëren eerst en vooral een veilige omgeving, waar niemand beoordeeld wordt. Zij beantwoorden basisvragen over de oorzaken, de risico’s en de mogelijke behandelingen van obesitas. Zij bieden een luisterend oor voor wie zijn verhaal kwijt wil. En indien iemand aangeeft daar klaar voor te zijn, kunnen ze de weg wijzen naar professionele hulp.”

De inloopnamiddagen op vrijdag zijn een eerste stap. Eens het project loopt wil Infobees zijn activiteiten uitbreiden en ook rondetafelgesprekken voor specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld ouders van kinderen met obesitas), infosessies rond specifieke thema’s (bijvoorbeeld obesitas en eetstoornissen) en activiteiten (zoals een wandeling of een yogaworkshop) organiseren.

Ines Van Houtte: “De droom is om op termijn een eigen inloophuis te openen. Maar we starten klein en hopen gaandeweg onze ploeg vrijwilligers uit te breiden, de nodige fondsen te verwerven en vooral: meer en meer mensen met obesitas te bereiken. Want daar gaat het tenslotte om.”

Bronnen:
– Wereldgezondheidsorganisatie over obesitas en overgewicht
– Website Infobees
– Website BASO
– OPB White Paper Policy Recommendations for a Holistic Approach to Obesity as a Chronic Disease

Coverfoto: ECPO Media

https://www.linkedin.com/company/baso-belgian-association-for-the-study-of-obesity/

Het bericht Mensen met obesitas vinden in Leuven een luisterend oor verscheen eerst op Gezond.be.

Deze trend benadrukt de noodzaak om factoren te begrijpen die bijdragen aan obesitas, waaronder de invloed van ouderlijke zwaarlijvigheid op het risico dat kinderen dit probleem ook ontwikkelen.

Ouder-kind relaties en obesitas

Recent Noors onderzoek, gebaseerd op gegevens uit de Tromsø Study, toont een duidelijke correlatie tussen obesitas bij ouders en hun kinderen. Kinderen van ouders met obesitas hebben een aanzienlijk verhoogd risico om zelf zwaarlijvig te worden. Bij kinderen van wie beide ouders op middelbare leeftijd te zwaar waren, was het risico op obesitas zes keer hoger. Zelfs als slechts één ouder overgewicht had, was het risico voor het kind nog steeds aanzienlijk verhoogd (3,44 keer bij een moeder met obesitas en 3,74 keer bij een vader met obesitas).

Aanleg en omgeving als sleutelspelers

Hoofdonderzoeker Mari Mikkelsen van de Universiteit van Noorwegen wijst erop dat de bevindingen wijzen op een combinatie van erfelijke aanleg en omgevingsfactoren. Kinderen nemen vaak de eet- en bewegingsgewoonten van hun ouders over, wat kan leiden tot een vergelijkbaar BMI. Daarnaast spelen genen een cruciale rol in de gevoeligheid voor gewichtstoename, vooral in omgevingen waar ongezonde voeding gemakkelijk beschikbaar is.

De impact van overgewicht bij kinderen is zorgwekkend, aangezien dit vaak levenslang aanhoudt. De studie suggereert dat kinderen van ouders met obesitas een verhoogd risico hebben om later zelf ook zwaarlijvig te worden, zelfs na het verlaten van het ouderlijk huis. Hoewel het moeilijk is om precies vast te stellen of dit voornamelijk door genetica of omgeving komt, lijkt een combinatie van beide factoren waarschijnlijk.

Obesitas: een uitdaging voor toekomstige generaties

Obesitas bij ouders heeft niet alleen gevolgen voor henzelf, maar ook voor toekomstige generaties. Kinderen die opgroeien in huishoudens waar obesitas voorkomt, worden vaak blootgesteld aan vergelijkbare ongezonde voedings- en leefgewoonten, wat hun eigen risico op zwaarlijvigheid vergroot. Dit onderstreept het belang van vroege interventies en educatie over gezonde leefstijlkeuzes zoals beweeggedrag en het eten van fruit en groenten, zowel thuis als op school.

Naast genetische invloeden spelen omgevingsfactoren een cruciale rol in de ontwikkeling van obesitas. Kinderen van ouders met obesitas bevinden zich vaak in een omgeving waar ongezonde voeding en verleidingen overvloedig aanwezig is en waar fysieke activiteit mogelijk beperkt is. Deze omgevingsinvloeden kunnen bijdragen aan het ontstaan en voortbestaan van overgewicht.

Preventie: educatie en toegang tot gezonde alternatieven

Het is essentieel om meer aandacht te besteden aan de preventie en behandeling van obesitas, vooral in gezinnen met een verhoogd risico. Dit omvat educatie over gezonde voeding, het bevorderen van lichamelijke activiteit, en toegang tot adequate gezondheidszorg en ondersteuning.

De stijgende obesitascijfers in België benadrukken de dringende noodzaak tot actie. Door samen te werken aan een gezonde leefomgeving en het bevorderen van een gezond gewicht en een gezonde levensstijl, kunnen we de negatieve trend van obesitas keren en de gezondheid van toekomstige generaties beschermen.

Het bericht Hoe beïnvloeden erfelijkheid en omgevingsfactoren obesitas bij ouders en hun kinderen? verscheen eerst op Gezond.be.

Er bestaan nog steeds heel wat misvattingen over obesitas en mensen met de ziekte hebben vaak te maken met barrières en moeilijkheden. Obesitas is namelijk een chronische ziekte die niets te maken heeft met luiheid of een gebrek aan wilskracht, terwijl dat wel nog vaak gedacht wordt. Het zijn immers fysiologische, psychologische, sociale en omgevingsfactoren alsook genetica die bijdragen tot obesitas. Mensen met obesitas hebben daarom baat bij de juiste hulpverlening, om zo schuldgevoelens weg te nemen en de motivatie te vergroten.

Opvallende cijfers

De cijfers van overgewicht en obesitas zijn om achterover te vallen. Zo is obesitas sinds 1975 wereldwijd bijna verdrievoudigd en kampt in Europa meer dan de helft van de volwassen bevolking (53%) met overgewicht. Ook kinderen blijven niet gespaard. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kampten in 2020 wereldwijd 39 miljoen kinderen onder de vijf jaar met overgewicht. In België heeft één op de vijf (19%) jongeren tussen twee en zeventien jaar overgewicht en lijdt 5,8% aan obesitas. Een recente studie van Kind en Gezin toont aan dat overgewicht bij tweejarigen de laatste tien jaar is toegenomen. De laatste jaren was die toename zelfs nog sterker, vermoedelijk heeft ook hier de coronacrisis (duh!) invloed op gehad. Momenteel heeft één op negen peuters in Vlaanderen overgewicht, tien jaar geleden was dat slechts 6,8%.

De gevolgen

Het is belangrijk om kinderen en adolescenten die leven met overgewicht of obesitas goed op te volgen. Zij lopen onder andere een hoger risico op het ontwikkelen van ernstige gezondheidsproblemen. Uit een recente studie blijkt dat kinderen onder achttien jaar met obesitas meer kans hebben op een ziekenhuisopname. En dan hebben we het nog niet over de psychische gevolgen gehad, want overgewicht bij kinderen draagt wel degelijk bij aan emotionele problemen en kan leiden tot stigmatisering.

Het bericht Wereld Obesitas Dag: 39 miljoen kinderen onder de 5 jaar hebben overgewicht verscheen eerst op Gezond.be.

Vandaag is het Wereld Obesitas Dag. In dit opiniestuk maakt licenciate voedings- en dieetleer Hella Van Laer duidelijk waarom obesitas een ziekte is én pleit ze ervoor om die ziekte samen aan te pakken.

‘Obesitas is een ziekte, punt. Mensen zijn niet obees, ze hebben de ziekte obesitas. En dat is een heel andere invalshoek. Alle gezondheidswerkers (specialisten, huisartsen, verplegend personeel…) moeten op een respectvolle en empathische manier (leren) omgaan met mensen die aan obesitas lijden. Er is dus nood aan een degelijke opleiding en/of bijscholingen voor onder andere artsen om dit multifactorieel probleem goed aan te pakken.’

‘Bovendien is ongezonde voeding (met de rechtstreekse en onrechtstreeks gevolgen ervan) nog steeds doodsoorzaak nummer één! Dat lijken we soms even te vergeten.’

‘Praktisch voorbeeld: in een ziekenhuis, dat toch een gezondheidscentrum in de brede zin van het woord is, vind je helaas nog steeds drankautomaten met, op ooghoogte, een breed aanbod van calorierijke frisdranken terwijl het water onderaan staat.  Als je dan even signaleert bij een dokter-specialist dat zoiets toch niet kan, krijg je te horen dat zij de mensen niet hoeven te betuttelen.  Met zo’n mentaliteit bij onze gezondheidswerkers zet je geen stap vooruit op de moeilijke weg naar een gezonde voeding.’

Dweilen met de kraan open zolang overheid niks doet

‘En neen, niet enkel het individu is verantwoordelijk. Zo lang onze overheid dit probleem niet au sérieux neemt en duidelijke regels oplegt, ook naar de voedingsindustrie toe, blijft het vaak dweilen met de kraan open.’

‘Ons oerbrein is gewoon niet bestand tegen onze huidige hectische omgeving vol stress, chronisch slaaptekort en een overvloed aan ongezonde, bewerkte voedingsproducten. Zoals een diëtiste uit Londen gisteren terecht opmerkte: hoe moeten we nu de strijd op lange termijn blijven aangaan als kant-en-klaar junkfood (zoals lasagne) gewoon al goedkoper is dan verse groenten apart én het bovendien ook geen moeite vereist dit te bereiden.’

Kennis doet niet altijd gezond leven

‘En neen: zelfs het medisch personeel kan niet als rolmodel dienen. Door een hoge werkdruk, slaaptekort of slechte gewoontes die er zijn ingeslopen vallen ook zij  helaas vaak ten prooi aan overgewicht en een omgeving met ongezonde voeding. Een duidelijk bewijs dat beschikken over alle kennis ons nog niet altijd effectief gezond doet leven. Ons brein is gewoon niet bestand tegen onze maatschappij die enorm snel geëvolueerd is.’

Obesitas samen aanpakken: starten in België

‘We moeten gewoon meer samenwerken op Europees vlak en laat ons al starten hier in België. Welke concrete stappen die wél effect hebben kunnen er genomen worden?’

‘Laat ons dus obesitas samen aanpakken: de overheid, scholen, voedingsindustrie, retail, gezondheidsmedewerkers … Want het is een multifactorieel probleem.’

Hella Van Laer is licentiate voedings- en dieetleer (KU Leuven) en erkend diëtiste, voedingscoach en afslankingsconsulente.

Ze bracht ook twee boeken uit. In ‘Breek met hoe je eet‘ kon Hella volop haar eigen passie én uitgebreide kennis over de link tussen ons brein en onze (ongezonde) eetgewoonten verwerken. Het resultaat is een duidelijk, motiverend boek dat je kan helpen (di)eetvalkuilen te vermijden, slechte eetgewoontes te doorbreken, jezelf te motiveren. In ‘Dieet Anders‘ biedt Hella dan weer een voedingsplanner die je helpt om alle mogelijke voedingsvalkuilen te vermijden.

Bekijk ook eens Hella’s site en blog Gezonde Drukte.

Het bericht Wereld Obesitas Dag: ‘Mensen ‘zijn’ niet obees, ze hebben de ziekte obesitas’ verscheen eerst op Gezond.be.

Obesitasepidemie

We weten al lang dat te veel vet ongezond is. Mensen met overgewicht leven gemiddeld vijf jaar minder lang. De kans op chronische ziekten neemt zienderogen toe en diabetes, hartaandoeningen, hersenbloedingen en darm- en borstkanker komen vaker voor. 

Ter info: artsen raden aan om een Body Mass Index (BMI) te hebben tussen 18,5 en 25. Dat cijfer drukt de verhouding uit tussen je lengt en gewicht.

We weten wat we moeten doen, maar doen het niet

De belangrijkste oorzaak voor overgewicht is nochtans bekend: we eten meer dan we verbruiken. Velen hebben slechte eetgewoonten en bewegen amper. Slechts 30 procent van onze landgenoten beweegt 2,5 uur per week matig intensief, en dat is het minimum dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ons aanbeveelt. Verder blijkt uit onderzoek dat maar 38 procent van de Belgen de aanbevolen twee porties fruit per dag eet. Slechts 33 procent komt aan de aangeraden dagelijkse hoeveelheid groenten. Maar een mens moet natuurlijk iets eten. Dat verklaart ook waarom 38 procent van de Belgen wel dagelijks zoute of zoete versnaperingen eet en frisdrank drinkt.

Obesitas is een indicator voor een zwaar verloop

In welke mate overgewicht het verloop van covid-19 beïnvloedt, is nog niet geheel duidelijk. Er zijn wereldwijd wel steeds meer aanwijzingen dat personen met obesitas meer kans maken om na besmetting met het coronavirus ernstige complicaties te ontwikkelen. Daardoor lopen ze dus een groter risico om in het ziekenhuis te belanden. Dat verklaart waarom er in veel ziekenhuizen een overrepresentatie van patiënten met obesitas is.

Hoe komt het dat het coronavirus harder toeslaat bij zwaarlijvige mensen?

Diabetes

Wanneer het coronavirus toeslaat bij mensen met obesitas, kampen zij vaak al met andere lichamelijke klachten. Artsen treffen vaak in het bloed van zware coronapatiënten verhoogde suikerwaarden aan omdat ze kampen met diabetes type 2. Veel zwaarlijvige patiënten zijn hier zelfs niet van op de hoogte. Wie als persoon met diabetes covid-19 krijgt, maakt meer kans op het ontwikkelen van ernstige symptomen omdat hun afweersysteem al op voorhand verzwakt is.

Vetmassa maakt beademing moeilijker

Dat obesitaspatiënten die het coronavirussen stevig te pakken hebben, het extra moeilijk hebben om te ademen, staat als een paal boven water. De vetmassa die rond de longen zit, biedt weerstand wanneer de longen zich proberen te vullen.

Als een coronapatiënt moeilijk kan ademen, leggen dokters hem of haar op de buik omdat die positie de doorbloeding van de longen verbetert. Maar als die buik in de weg ligt en te hard duwt op de matras, blokkeert hij het bloed dat vanuit de benen naar boven stroomt waardoor vervolgens ook de bloeddruk zakt. En dat is niet echt de bedoeling. Het is bovendien voor de verpleging ook geen evidente taak om iemand van pakweg 130 kilo om te draaien…

Experts vrezen voor landen met overgewicht

Bovenstaande factoren verklaren waarom veel experts zich grote zorgen maken over wat de verdere verspreiding van het coronavirus in de Verenigde Staten zal teweegbrengen. Maar liefst twee op de drie Amerikanen kampt met zwaarlijvigheid. De dodentol in de VS dreigt dus ook erg hoog op te lopen.

Het bericht Is het coronavirus gevaarlijker voor zwaarlijvige mensen? verscheen eerst op Gezond.be.

Overgewicht en obesitas lijken wel de problemen van de moderne tijd. Fastfood, vetten, suikers en alcohol zijn een groot deel van onze dagelijkse voeding gaan uitmaken. 

“Globaal gezien is obesitas bijna verdrievoudigd tijdens de laatste veertig jaar. Dat blijkt uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). In 2016 bleek meer dan 39 procent van de volwassenen wereldwijd overgewicht te hebben en zelfs 13 procent obees te zijn met een BMI van hoger dan 30. We lijken het ook door te geven aan onze kinderen. Zo’n 41 miljoen kinderen onder de 5 jaar en 18 procent van de kinderen tussen 5 en 18 jaar heeft overgewicht. Bovendien gaan de cijfers nog steeds in stijgende lijn.”

Hoe ontstaat obesitas eigenlijk?

“Obesitas is het resultaat van een chronisch onevenwicht tussen je energie-opname en energieverbruik. Je gewicht neemt toe door het eten van voedsel rijk aan vetten en suikers in combinatie met een gebrek aan beweging. Naast voeding en sport kunnen echter ook genetische of medische factoren een invloed hebben op je gewicht. Een hoog BMI kan tot gezondheidsproblemen leiden, van cardiovasculaire aandoeningen tot diabetes type 2, bepaalde soorten kanker en arthritis. Een BMI tusen de 30 en 35 vervijfvoudigt het risico op diabetes type 2 en slaapapneu en bij een BMI tussen de 40 en 45 is het risico zelfs acht keer groter.”

Wat doet Pro Well om dat probleem op te lossen? 

“De beste manier om overgewicht of obesitas te vermijden, is een gezonde levensstijl. Een evenwichtige voedingsstijl en voldoende beweging vormen daarbij de belangrijkste elementen. Bij alle programma’s die Pro Well uitwerkte, is het uiteindelijke doel hetzelfde: de patiënt laten afslanken met als doel zijn gezondheid te verbeteren en de patiënt stap per stap te laten evolueren naar een gezonde levensstijl met een evenwichtig voedingspatroon op basis van Mediteraanse voeding en een aangepast bewegingspatroon. De eerste weken van alle programma’s bestaat uit een zeer laag calorisch ketogeen dieet en zijn echter wel de belangrijkste in het verlies van vetmassa. Tijdens die ketogene fase streven we naar 5 tot 10% gewichtsverlies. Pro Well werkte verschillende programma’s uit voor allerlei doelstellingen en profielen:

1. Metabolic FAST programma voor mensen met een BMI tussen 25 en 30. Het bestaat uit vier weken ketogene fase en zes weken controlefase.
2. 4-fasen-dieet voor mensen met een BMI hoger dan 30 of met morbide obesitas, kiezen voor dat dieet in vier fasen. De duur van dit programma is afhankelijk van het gewichtsverlies in elke fase en ligt dus niet op voorhand vast.
3. De Bariatric Box. Wie een medische ingreep laat uitvoeren om gewicht te verliezen, doet er goed aan zijn of haar lichaam daarop voor te bereiden. Met dit voorbereidingsprogramma van twee weken verlies je gewicht en krimpt het levervolume voor je operatie waardoor je het risico op complicaties vermindert en na de ingreep een groter gewichtsverlies behoudt.
4. De Sarco Box. Dit pakket bevat producten rijk aan proteïnen, specifiek ontwikkeld om tijdens je gewichtverlies geen spiermassa kwijt te raken. Ideaal dus voor wie minder vet wil en meer spieren. 
5. Bariawell. Tot slot bestaat er bij Pro Well ook een heel aangepast gamma aan voedingssupplementen na vermageringschirurgie om je vitaminen en mineralen op peil te houden.”

Pro Well doet ook meer dan het aanbieden van voedingsproducten?

“We bieden ook toegang tot een app die je sportieve activiteiten opvolgt én tot verschillende bewegingstherapeuten of persoonlijke trainers die je kunnen helpen met sporten. Pro Well werkt nauw samen met de medische sector om een gezonde levensstijl, voeding, beweging en kwalitatieve voedingssupplementen aan te bieden.”

Waarom is het verhelpen van obesitas zo belangrijk? 

“Zoals gezegd, kan een verhoogd BMI (>25) heel wat gezondheidsproblemen met zich meebrengen. Je BMI met 1 eenheid naar beneden halen, resulteert in een stijging van 0,09 QALY voor mensen met overgewicht en een stijging van 0,14 QALY voor mensen met obesitas. QALY staat voor Quality Adjusted Life Year en is een maateenheid voor zowel levenskwaliteit als kwantieit (uitgedrukt over een termijn van meestal 20 jaar). Eén QALY staat gelijk aan één levensjaar in perfecte gezondheid.” Dat wil dus zeggen dat als je overgewicht hebt en je je BMI met 1 eenheid verlaagt, je levenskwaliteit de komende 20 jaar stijgt met 0,09. “Naast de gezondheisbevorderende effecten van het afvallen, is er eveneens een economische impact. Als elke Belg met overgewicht of obesitas zijn BMI met 1 eenheid zou verlagen, zou dat resulteren in een besparing van 2,8 miljard aan gezondheidskosten. Vandaar ook het belang van de gezondheidssector om steeds meer in te zetten op preventie.”

Soms is een vermageringsoperatie toch nodig. Wanneer is zo’n ingreep succesvol? 

“Het succes staat of valt met de juiste nazorg. Zo’n ingreep is een kantelpunt in de strijd tegen de kilo’s, maar het werk is nog niet gedaan. Meer dan dertig procent van de patiënten verwaarloost de nazorg, waardoor één op de drie nadien opnieuw bijkomt en soms zelfs meer weegt dan voor de ingreep. Je moet dus op een andere manier gaan eten en bewegen. Pro Well werkte daarom speciaal een programma uit voor die doelgroep.”

Hoe zorgt Pro Well ervoor dat ze na die ingreep op gewicht blijven en gezond blijven?

“We zetten mensen aan tot een langdurige verandering in levensstijl: met het gebruik van onze lifestyle-app kunnen we de patienten een voedings-of beweegschema toewijzen en kunnen patienten hun voeding en beweging bijhouden. Door de ingreep worden de inname en opname van calorieën en micronutriënten beperkt, waardoor de kans op tekorten aan micronutriënten stijgt en mensen zich minder fit kunnen voelen. Daarom bieden wij een gamma aan specifieke voedingssupplementen aan om dagelijks voldoende vitamines en mineralen binnen te krijgen. Bovendien is de eiwitinname van patiënten na de ingreep in heel veel gevallen onvoldoende. Door het aanbieden van eiwitrijke voeding, die dient als aanvulling van de gewone gezonde voeding, willen we ervoor zorgen dat patienten na hun operatie voldoende eiwitten innemen, om zo het verlies van spiermassa en spierkracht te voorkomen.” 

Het is dus ook belangrijk om je spiermassa niet uit het oog te verliezen…

“Een tekort aan eiwitten en spierversterkende beweging, zorgt er samen voor dat je spieren wegsmelten als sneeuw voor de zon. Je verliest dan wel gewicht, maar in de vorm van spieren in plaats van vet en dat is natuurlijk niet de bedoeling. Je voelt je futloos en slap in plaats van energiek. Spieren wegen meer dan vet en kunnen dus je BMI verhogen, maar om dat in perspectief te plaatsen, vergelijk je jouw percentage vetmassa met je percentage spiermassa. Daarnaast is ook het vetgehalte rond je buikstreek een belangrijke indicator van je gezondheid.”

Het bericht Bewegingscoach Yves Devos: “Pro Well ondersteunt na obesitaschirurgie” verscheen eerst op Gezond.be.

Overgewicht bepalen met BMI

Om te bepalen of je overgewicht hebt, kun je de Body Mass Index (BMI) gebruiken. Hoe hoger de Body Mass Index, hoe hoger het overgewicht en hoe meer kans je hebt op gezondheidsproblemen die bij overgewicht komen kijken.

Je kunt je BMI gemakkelijk online berekenen, door een calculator voor de BMI te gebruiken. Als je een BMI hebt tussen de 18,5 en 25, heb je een gezond gewicht. Is je BMI hoger dan 25, dan is er sprake van overgewicht. En heb je een BMI van hoger dan 30, dan is er zelfs sprake van obesitas.

De oorzaak van overgewicht

Zoals al eerder vermeld, ontstaat overgewicht door een te grote hoeveelheid calorieën. Als je meer calorieën binnenkrijgt dan je verbrandt, slaat je lichaam de overtollige calorieën namelijk op in vet. Hoe meer calorieën je eet, des te meer vet je krijgt. Zo ontstaat uiteindelijk overgewicht.

In de meeste gevallen is overgewicht dan ook een direct gevolg van een verkeerde leefstijl, waarbij men te veel eet, niet gezond eet, te weinig beweegt of een combinatie van deze factoren heeft. Zo kan men overgewicht krijgen als men te veel eet en niet gezond eet, maar ook als men te veel eet en ook niet voldoende beweegt. In het laatste geval kan men alsnog gezond eten, maar als de calorieën die het lichaam binnenkomen niet verbrand worden, ontstaat er alsnog overgewicht. In feite neem je bij overgewicht dus meer calorieën dan je in feite nodig hebt. Daarnaast beweeg je te weinig in verhouding met de calorieën die je binnenkrijgt, waardoor het lichaam de overtollige energie opslaat in de vorm van vet. Hierdoor stijgt het gewicht en ontstaat er overgewicht.

In sommige gevallen kan overgewicht ook ontstaan als complicatie van een bepaalde aandoening of als bijwerking van een bepaald medicijn, maar dit komt minder vaak voor. De meeste mensen met overgewicht hebben dit te danken aan het eten van te veel calorieën in vergelijking met de calorieën die men verbrandt.

De symptomen van overgewicht

Om erachter te komen of je overgewicht hebt, kun je eenvoudig de BMI berekenen en de resultaten van deze test bekijken. Is je BMI hoger dan 25, dan is er sprake van overgewicht. Daarnaast is overgewicht te herkennen een enkele duidelijke symptomen, zoals het opslaan van vet en lichamelijke problemen, zoals een verminderde conditie, kortademigheid en moeite hebben met bewegen.

De gevolgen van overgewicht

Als je overgewicht hebt, heb je meer kans om bepaalde aandoeningen te krijgen. Zo heb je meer kans om diabetes type 2 te ontwikkelen, hart- en vaatziekten te krijgen, een verhoogde bloeddruk te krijgen, bepaalde vormen van kanker te ontwikkelen en galziekten en gewrichtsaandoeningen te krijgen. Daarnaast voelen mensen met overgewicht zich vaak niet gelukkig, omdat zij ontevreden zijn met hun lichaam en veel beperkingen ervaren in het dagelijks leven. Zo kan overgewicht niet alleen lichamelijk voor problemen zorgen, maar ook geestelijk. Het is dan ook noodzakelijk om zo snel mogelijk af te vallen in het geval van overgewicht, om de gevolgen van overgewicht te uit de weg te gaan.

Het bericht Overgewicht bepalen met BMI verscheen eerst op Gezond.be.

Mogelijke gezondheidsriscio’s hoge middelomtrek

Een hoge middelomtrek gaat gepaard met een aantal belangrijke gezondheidsrisico’s zoals meer kans op:

• Hart- en vaatziektes
• Hoog cholesterolgehalte
• Hoge bloeddruk
• Diabetes

Te veel buikvet is dan ook gevaarlijker dan bijvoorbeeld te veel vet ter hoogte van je billen en dijen.

Middelomtrek meten

Je middelomtrek meet je met een lintmeter tussen de onderste rib en de bovenkant van het bekken, op het einde van een normale uitademing. Span de lintmeter niet aan tijdens de meting.

Referentiewaarden middelomtrek

De waarden die gepaard gaan met een gezonde middelomtrek verschillen voor vrouwen en mannen.

Vrouwen

Mannen

Wat te doen bij verhoogde middelomtrek?

Is je middelomtrek te hoog? Probeer dan af te vallen en vraag raad aan je huisarts of diëtist (voor gezonde voeding).

Let op: meestal is bij een te hoge middelomtrek ook de BMI te hoog. Maar ook als je BMI niet te hoog is, geldt bovenstaand advies. Je dient dan namelijk rekening te houden met de gezondheidsrisico’s die gepaard gaan met te veel vet op buikhoogte.

Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven

Het bericht Wat je middelomtrek je vertelt over je gezondheid verscheen eerst op Gezond.be.

Symptomen van overgewicht

De symptomen van iemand die lijdt aan overgewicht zijn bij de meeste mensen wel duidelijk. Niet alleen is het lichaam ongezond zwaar, ook zullen de verschillende delen van het lichaam rond en dik zijn. De huid staat vaak strak gespannen en de desbetreffende persoon kan zelfs een speciaal waggeltje hebben ontwikkeld om zich nog enigszins voort te kunnen bewegen. 

Tijdens de kleinste beweging kan iemand met overgewicht al gaan hijgen en kreunen omdat er dan telkens weer aardig wat gewicht verplaatst dient te worden. Om te bewegen moet er bovendien extra zuurstof door het lichaam worden gepompt waardoor je longen en je hart harder aan de slag moeten. Kortom: een beetje bewegen kost voor veel mensen met overgewicht flink wat energie en gaat dan ook vaak gepaard met extra transpiratie.

Lichamelijke gevolgen van overgewicht

Op het moment dat je (veel) te zwaar bent dan zal dit grote gevolgen hebben voor je lichaam en je gezondheid. Zo zullen er verschillende problemen ontstaan die je gezondheid in gevaar kunnen brengen en je dagelijks functioneren zullen belemmeren. Hierbij kun je onder andere denken aan:

• kortademigheid,
• benauwdheid,
• lage rugpijn,
• spierpijn,
• artrose,
• (meer) transpireren,
• slaap problemen of –stoornissen,
• hart- en vaatziekten,
• verhoogde bloeddruk,
• bepaalde vormen van kanker,
• diabetes type 2 (en alle gevolgen die dit met zich mee kan brengen zoals onder andere nier-, oog-, zenuw, hart- en vaataandoeningen).

Psychische gevolgen van overgewicht

Te zwaar zijn is niet alleen iets dat met je lichaam te maken heeft. Ook op het mentale vlak kun je er behoorlijk veel last van hebben. Veel mensen met overgewicht hebben bijvoorbeeld een erg laag zelfbeeld en het kan zelfs gebeuren dat zij depressieve klachten ontwikkelen of in een sociaal isolement terechtkomen omdat zij zich schamen voor hun zware lijf. 

Overgewicht kan je leven dus totaal in de war schoppen en zelfs ruïneren. Doordat er bijvoorbeeld te krappe stoelen aanwezig zijn, kun je niet meer zo gemakkelijk met het vliegtuig reizen of ga je minder snel een avondje naar het theater. Ook een dagje naar het strand wordt vaak afgeslagen om de starende blikken van de andere strandgasten maar niet te hoeven voelen. Het vinden van een leuke relatie kan voor een heleboel mensen met overgewicht eveneens een enorm probleem zijn. Er worden nu eenmaal geen leuke partners bij je voordeur afgeleverd. 

Praktische gevolgen van overgewicht

Aan het hebben van overgewicht zijn verder nog een heleboel praktische gevolgen verbonden. Een aantal hebben we hieronder voor je op een rijtje gezet.

• reizen gaat vaak lastiger omdat je minder makkelijk kunt zitten (en veiligheidsgordels soms zelfs niet meer passen) in een auto of het openbaar vervoer,
• kleding kopen wordt steeds lastiger en je kunt steeds minder makkelijk iets leuks vinden (je koop vaker iets omdat het je past in plaats van omdat het je mooi staat),
• jezelf verzorgen en aankleden levert steeds meer problemen op (veters strikken lukt soms bijvoorbeeld niet meer),
• als je gaat solliciteren naar een leuke baan zullen slankere kandidaten in de regel voorrang krijgen (soms volkomen onterecht),
• de kans om eerder arbeidsongeschikt te raken neemt toe,
• je persoonlijke verzorging vraagt steeds meer tijd en aandacht (je gaat niet alleen meer transpireren maar je kunt je ook vaak minder goed zelf wassen),
• doordat bewegen steeds moeilijker gaat, en steeds meer moeite kost, kom je in een soort vicieuze cirkel terecht

Het bericht Overgewicht Symptomen verscheen eerst op Gezond.be.