Artrose: niet omkeerbaar, wel controleerbaar

Artrose kan erg pijnlijk zijn.
© istock

Eenvoudige bewegingen die je vroeger geen moeite kostten, zijn plots veel moeilijker… Artrose is geen pretje. De pijnlijke ziekte kan je levenskwaliteit grondig aantasten. Uit studies blijkt dat vorig jaar maar liefst 1,5 miljoen mensen de diagnose van artrose te horen kregen bij de huisarts. Voeg daar nog de mensen aan toe die nog niet op de hoogte zijn van de aanwezigheid van de ziekte, en je snapt hoe het kan dat artrose de meest voorkomende reumatische aandoening aan het bewegingsapparaat is. In onderstaand artikel lees je alles wat je over artrose of sleetreuma moet weten.

Wat is artrose?

Aantasting kraakbeen

Twee botten komen samen in een gewricht. Rond dat gewricht zitten schokdempende kussentjes die bestaan uit kraakbeen. Die moeten voorkomen dat de botten tegen elkaar schuren bij het bewegen. Er is sprake van artrose als de kwaliteit van het kraakbeen erop achteruitgaat. De kussentjes worden zachter en smaller waardoor ook het bot dat onder het kraakbeen ligt, beschadigd wordt. Artrose tast dus niet enkel het kraakbeen maar het volledige gewricht aan.

Vermindering synoviale vloeistof

Daarnaast vermindert artrose ook de synoviale vloeistof die in de gewrichten aanwezig is. De functie van die vloeistof is schokken absorberen waardoor het gewricht soepel blijft. De vermindering van de vloeistof in combinatie met de slijtage van het kraakbeen, zorgt ervoor dat de botten op lange termijn tegen elkaar gaan schuren. En dat is een erg pijnlijk gevoel.  

Artrose kan optreden in de vingers, ellebogen, polsen, schouders, rug, nek, heupen, knieën, enkels en voeten. Als je artrose in een bepaald gewricht hebt, kan het mogelijk een ander gewricht aantasten. Maar dat hangt volledig af van de oorzaak die aan de basis van de gewrichtsslijtage ligt. Je hebt dus zeker baat bij een vroege diagnose.

Wat is de oorzaak van artrose?

In de meeste gevallen kan men geen duidelijke oorzaak aanduiden voor het optreden van gewrichtsslijtage. Meestal is er sprake van een samenloop van verschillende factoren.

Artrose door erfelijke aanleg

In de ene familie komt artrose meer en sneller voor dan in de andere. Als jonge mensen zonder duidelijke oorzaak – zoals overbelasting of overgewicht – te kampen krijgen met artrose, is dat meestal omdat die erfelijke factor meespeelt.

Artrose: invloed geslacht?

Mannen hebben minder last van artrose dan vrouwen. Van de 1,5 miljoen mensen die vorig jaar gediagnosticeerd werden, waren twee van de drie vrouwen.

Factoren die het krijgen van artrose beïnvloeden

Artrose kan de kop opsteken door de volgende factoren:

  • Overgewicht. Een te hoog gewicht belast de gewrichten waardoor ze op termijn beschadigd geraken. Dat is vaak het geval met kniegewrichten.
  • Een botbreuk of kneuzing kan aanleiding geven tot artrose.
  • Zwakke gewrichtsbanden.
  • Overbelasting van de gewrichten. Dat is vooral bij (jonge) topsporters, die een zwaar belastende sport uitoefenen, het geval. Dat kunnen zowel bal- als vecht- en krachtsporten zijn.
  • Andere gewrichtsziekten zoals reumatoïde artritis of jicht.

Wat zijn de symptomen van artrose?

Stijfheid

Het gewricht voelt niet alleen pijnlijk maar ook stijf aan. Die stijfheid treedt vooral op na een periode van rust. Dat is bijvoorbeeld ’s ochtends, nadat je een hele nacht in je bed gelegen hebt, het geval. Het stijve gevoel gaat meestal na een halfuur over. Hoe meer je beweegt, hoe sneller het stramme gevoel verdwijnt.

Startpijn

Pijn is de meest voorkomende klacht. Het gewricht voelt geleidelijk pijnlijk aan, vooral wanneer je beweegt of het gewricht belast. Het spreekt dan ook voor zich dat patiënten vooral ’s avonds pijn hebben, na een actieve dag. Maar ook ’s ochtends, na een nacht stilgelegen te hebben, steekt de pijn opnieuw de kop op. Dat fenomeen wordt ochtend- of startpijn genoemd.

Merk wel op dat veel mensen onbewust artrose in een gewricht hebben. Zij merken dat niet op, omdat het gewricht niet pijnlijk aanvoelt. Die pijn komt pas eens het kraakbeen verder beschadigd is.

Krakende gewrichten

Doordat het kraakbeen en het onderliggende bot van structuur veranderen, kan het gewricht een krakend geluid maken. Dat wordt in de medische wereld ‘crepiteren’ genoemd. Het kraken kan akelig klinken maar is op zich niet schadelijk.

Zwelling

Artrose kan gepaard gaan met ontstekingen, wat aanleiding geeft tot de ophoping van vocht in het gewricht. Hierdoor voelt het warm en dik aan. Een koude bron op het gewricht leggen kan verlichting bieden.

Houdingsafwijking

In een vergevorderd stadium kan het zijn dat de stand van de botten tegenover elkaar verandert, waardoor je een andere houding gaat aannemen. Je knieën kunnen bijvoorbeeld naar binnen groeien of je handen kunnen er verkrampt uitzien.

Behandeling artrose

Artrose is een chronische aandoening die progressief verloopt. De slijtage wordt langzaam erger en zal nooit meer verdwijnen. Vaak stappen patiënten pas naar de dokter als de kwaliteit van het kraakbeen al veel verminderd is. Artrose genezen kan men vandaag nog niet. De klachten verminderen kan wel.  

Bewegen

De belangrijkste maatregel is dat je in beweging blijft zonder je gewrichten te veel te belasten. Met zwemmen, wandelen en fietsen zet je al je spieren in beweging en belast je je gewrichten matig.

Vermageren

Heb je last van overgewicht? Probeer om het cijfer op de weegschaal opnieuw onder controle te krijgen door evenwichtig en gevarieerd te eten. Je hoeft je echt niet alles te ontzeggen. Alles kan en mag met mate. Alleen zo hou je je gezonde levensstijl op lange termijn vol. Vind je het moeilijk om plots een ommezwaai te maken? Neem dan een diëtiste onder de arm die je motiveert en begeleidt.

Medicijnen

Bepaalde medicijnen kunnen de klachten van artrose verlichten. Als je veel last hebt van pijn, dan raden we je aan een arts te raadplegen. Die zal je, indien nodig, de gepaste geneesmiddelen voorschrijven.

Kunstgewricht

In ernstige gevallen kan men beslissen het gewricht te vervangen door een kunstgewricht. Dat is vooral het geval bij knie- en heupartrose.  De meeste mensen die een prothese krijgen zijn ouder dan 65.