Automutilatie wordt ook omschreven als zelfbeschadiging of als zelfverminking. Het is een term die niet alleen wordt gebruikt in de medische wereld maar ook in de psychiatrie en de zorg verstandelijk gehandicapten. In de maatschappij is, nog altijd, weinig begrip voor mensen die zichzelf pijn doen. De onderliggende problemen worden in veel gevallen niet gezien door de directe omgeving waardoor iemand die aan automutilatie doet vaak als aandachtsziek, gek of gestoord wordt gezien.
Wat is automutilatie?
De ernst van automutilatie verschilt van bijna niet merkbaar (zoals het openkrabben van de huid als je jeuk hebt) tot destructief gedrag dat zelfs kan leiden tot blindheid, doofheid, volledig geamputeerde ledematen en zelfs de dood. Wel moet hierbij worden gezegd dat zelfdoding absoluut niet de bedoeling is van iemand die zichzelf beschadigd.
In sommige gevallen is het doel van automutilatie het opzettelijk pijnigen van het eigen lichaam. Dit kan op een heleboel verschillende manieren gebeuren zoals:
- krassen in je eigen huid,
- snijden in je eigen huid,
- jezelf opzettelijk schaven,
- jezelf opzettelijk branden,
- jezelf slagen toebrengen,
- je haren uittrekken,
- je hoofd tegen een muur bonken,
- jezelf schoppen,
- je botten breken,
- giftige producten eten of drinken.
In veel gevallen is automutilatie een symptoom van een psychiatrische aandoening, zoals borderline, maar niet in alle gevallen zal daar sprake van zijn. De manier waarop automutilatie plaatsvindt, geeft in bepaalde gevallen meer opheldering over de achterliggende redenen voor dit gedrag. In het gros van alle automutilatievormen zal het probleem blijven bestaan zolang als de oorzaak ervan niet is gevonden. Helaas vertonen een heleboel patiënten na een behandeling zogenaamd restgedrag. Dit is een mildere automutilatievorm, dat uit gewoonte ontstaan.
Waarom doet iemand aan automutilatie?
De redenen waarom iemand aan automutilatie doet, verschilt van persoon tot persoon. Enkele redenen kunnen zijn:
- als straf voor zichzelf,
- uit minachting voor het eigen lichaam of de eigen persoonlijkheid,
- een schreeuw om hulp,
- het loslaten van spanningen,
- een uiting van agressie om weer rustig te worden,
- om bepaalde gevoelens te uiten (dit lukt niet langs een andere weg),
- een vorm van lichaamsversiering (scarificatie)
- het veranderen van een bepaalde mentale pijn in een fysieke pijn,
- de pijn gebruiken om andere problemen te vergeten of te verdringen,
- een gevoel van macht krijgen door zelf te beslissen wanneer je iets wel of niet wilt voelen,
- een bepaalde innerlijke leegte opvullen,
- om iets ergers te kunnen voorkomen, dus uit zelfbescherming,
- om bepaalde vervelende situaties te kunnen ontlopen,
- door een aanwezige een tic,
- door een aanwezige dwangstoornis,
- uit depressiviteit.
Het verslavend aspect van automutilatie
Iemand die automutileert kan vaak maar moeilijk stoppen met dit gedrag. Op het moment dat je je eigen lichaam pijn doet, zal er immers het verslavende hormoon endorfine vrijkomen. Endorfine is dan wel een natuurlijke pijnstiller maar kan er eveneens voor zorgen dat je een gevoel van euforie of geluk ervaart. De gewoonte om jezelf pijn te doen ontstaat doorgaans geleidelijk en zal lastig te doorbreken zijn. Bij automutilatie zal dan ook deskundige hulp gezocht dienen te worden. Helaas zijn niet alle mensen die automutileren bereid deze hulp aan te nemen.
Automutilisten ontwikkelen in een groot deel van de gevallen een mentale verslaving. De drang om jezelf pijn te doen zal immers worden geprikkeld door de lichamelijke verslaving aan endorfine, maar in het bijzonder ook door de mentale verslaving aan gevoelens die op worden gewekt, of juist worden onderdrukt tijdens de zelfbeschadiging. In de regel zullen de gevoelens, waar de automutilist aan verslaafd is geraakt, in verband staan met een (mogelijk aanwezige) psychische stoornis.
