Endocarditis is de medische term die gebruikt wordt om een ontstekingsreactie aan te duiden die de hartkleppen aan heeft gedaan. Deze aandoening kan onder worden verdeeld in een infectieuze en een niet-infectieuze variant. Er is sprake van een infectieuze endocarditis op het moment dat er een micro-organisme in het ontstekingsproces betrokken is.
Infectieuze endocarditis
Indien er sprake is van een infectieuze endocarditis dan zijn de hartkleppen niet doorbloed, met als gevolg dat witte bloedcellen de infectie niet op kunnen ruimen. Normaliter zal namelijk de bloedstroom voorkomen dat dergelijke infecties zich in je hart kunnen ontwikkelen. Indien de hartklep echter schade op heeft gelopen, bijvoorbeeld door acute reuma of na een operatieve ingreep, dan kunnen infecties zich veel eenvoudiger nestelen.
Infecties in je mond, bijvoorbeeld als gevolg van een minder goede mondhygiëne, worden als een belangrijke oorzaak van endocarditis beschouwd. Bloed kan daardoor immers gemakkelijk in contact komen met de buitenwereld en met de bacteriën die in je mond voorkomen. In dat geval zijn vaak verschillende soorten streptokokken verantwoordelijk voor de ontstane infectie. Wanneer de bacteriën via je huid toegang tot je lichaam hebben gekregen, zoals bij intraveneus drugsgebruik, dan wordt er in de regel een kweek gemaakt van de stafylokokken in je bloed. Zodra er één of meerdere klepvervangende operaties plaats hebben gevonden en er kunstkleppen zijn geplaatst, zal de kans op endocarditis toe zijn genomen. Vaak zullen er in dergelijke gevallen eveneens huidbacteriën aan worden getroffen.
Niet-infectieuze endocarditis
Een niet-infectieuze endocarditis komt slechts sporadisch voor. Een vorm van niet-infectieuze endocarditis is Libman-Sacks endocarditis en komt in het bijzonder voor bij mensen die lijden aan lupus erythematodes en het antifosfolipidensyndroom. Niet-infectieuze endocarditis kan echter ook aan worden getroffen bij mensen die lijden aan kanker.
Het stellen van de diagnose
De diagnose van een infectieuze endocarditis kan worden gesteld met behulp van de zogenaamde Dukes-criteria. Deze criteria zijn onder te verdelen in major- en minor criteria.
Major criteria
- Er dienen minimaal twee positieve bloedkweken te zijn van micro-organismen die kenmerkend zijn voor infectieuze endocarditis,
- Er dient een bewijs geleverd te worden voor endocardiale (met betrekking tot de binnenzijde van je hart) betrokkenheid door het uitvoeren van een echocardiografie. Dit bewijs kan bestaan uit:
- aan de klep, de kunstklep of het kunstklepapparaat bevindt zich een oscillerende intracardiale massa,
- er is een abces aanwezig,
- een nieuwe klepprothese heeft (deels) losgelaten,
- er is een nieuwe lekkage ontstaan bij een hartklep.
Minor criteria
- De aanwezigheid van een predisponerende hartafwijking, dus een hartafwijking waardoor je vatbaarder wordt voor een endocarditis, bijvoorbeeld door een klepprothese, of het intraveneus gebruik van drugs,
- Een verhoogde lichaamstemperatuur (koorts) boven de 38.0 graden Celsius,
- De aanwezigheid van zogenaamde vasculaire (met betrekking tot je bloedvaten) verschijnselen:
- bindvliesbloedingen,
- splinterbloedingen,
- Janeway lesions.
- Immunologische (met betrekking tot je afweer) verschijnselen:
- reumafactor,
- glomerulonephritis,
- Osler’s nodes,
- Roth spots,
- Positieve bloedkweken van micro-organismen die niet typisch zijn voor endocarditis,
- Er dient een aerologisch bewijs geleverd te worden voor de aanwezigheid een actieve infectie van een, voor endocarditis, typisch micro-organisme.
De diagnose infectieuze endocarditis kan worden gesteld bij de aanwezigheid van minimaal:
- 2 major criteria,
- 1 major en 3 minor criteria,
- 5 minor criteria.
Behandelen van endocarditis
Infectieuze endocarditis kan worden behandeld door middel van het, lange tijd, toedienen van antibiotica direct in je bloedbaan. Op het moment dat een hartklep ernstige schade op heeft gelopen, wanneer er zich een abces heeft gevormd rond de hartklep, of er complicaties zijn ontstaan zoals embolie die is ontstaan door een geïnfecteerde trombi, zal de behandeling bestaan uit het operatief vervangen van de hartklep.
