Galstenen

Op het moment dat er wordt gesproken van een galsteen dan wordt een vaste structuur bedoeld die zich je galblaas of de gangen van je galsysteem bevindt. Het fenomeen waarbij er zich galstenen in je galwegen bevinden wordt ook vaak aangeduid met de medische term Cholelithiasis. Galstenen worden gevormd uit gal en bestaan in de meeste gevallen (ongeveer 80 procent) uit cholesterol. De overige 20 procent van de galstenen zijn zogenaamde pigmentstenen en bestaan uit bilirubine (een afvalstof die ontstaat bij de afbraak van rode bloedcellen) en kalkzouten.

Bij wie komen galstenen voor?

Bij circa één op de drie mensen komen galstenen voor. In het bijzonder bij mensen die inmiddels op een gevorderde leeftijd zijn gekomen. De meeste mensen die galstenen hebben, zullen hier weinig van merken omdat er zich geen symptomen openbaren. Een behandeling van galstenen is in dergelijke situaties meestal niet noodzakelijk.

Galstenen die je galblaas niet verlaten zullen in de regel geen klachten veroorzaken. Dit wordt echter een heel ander verhaal op het moment dat deze galstenen in de afvoerende galgang naar de dunne darm belanden. In dergelijke gevallen zullen galstenen namelijk vaak voor een verstopping zorgen die vaak gepaard gaat met erg pijnlijke galkolieken. De pijn straalt in een heleboel gevallen zelfs uit naar je rug of je rechterschouder en kan worden uitgelokt of erger worden door het gebruiken van een (vettige) maaltijd. Gal speelt immers een essentiële rol bij de vertering van vetten. Je galblaas zal onder invloed van het hormoon cholecystokinine samentrekken waardoor galstenen eenvoudiger in je galwegen zullen belanden.

Als je last hebt van galstenen kan er zich echter nog een symptoom voordoen, namelijk het ontstaan van geelzucht (icterus). Geelzucht ontstaat doordat de gal niet langer af kan vloeien en galkleurstoffen door je lever in je bloedbaan zullen worden gebracht. Op het moment dat je gedurende een langere tijd te maken hebt met een volledig geblokkeerde afvoer van gal dan zal je ontlasting gaan ontkleuren: de typische bruine kleur van ontlasting wordt immers veroorzaakt door de kleurstoffen in gal.

Indien je te maken hebt met zogenaamde symptomatische galstenen (dit wil zeggen galstenen die gepaard gaan met pijnaanvallen) dan is een operatieve ingreep (cholecystectomie) noodzakelijk. Het stelen van de diagnose is in de regel vrij eenvoudig: de pijnaanvallen rechtsboven in je buik die optreden zijn immers vrij typisch. Bovendien kunnen galstenen in je galblaas door middel van een echoscopie duidelijk in beeld te brengen.

Complicaties door galstenen

Galstenen kunnen in zeldzame gevallen leiden tot een ontsteking van je galblaas (cholecystitis). Een echoscopie van je buik zal dan verdikkingen van de galblaaswand laten zien. Bovendien zal bij een ontstoken galblaas sprake zijn van pijn in de rechtsboven in je buik, soms gepaard gaand met een verhoogde lichaamstemperatuur (koorts) en een algeheel gevoel van ziek zijn. De aanwezigheid van een galsteen kan verder ook een alvleesklierontsteking (pancreatitis) uitlokken.

Behandelen van galstenen

Galstenen die geen klachten, hoeven niet behandeld te worden. Deze galstenen komen meestal per toeval aan het licht, bijvoorbeeld omdat er een beeldvormend onderzoek van de buik wordt uitgevoerd omdat er andere klachten zijn. Indien er wel klachten worden veroorzaakt door één of meerdere galstenen dan dient er wel actie ondernomen te worden. Een, in een galgang, vastzittende galsteen kan in de regel met behulp van een ERCP (voluit: endoscopische retrograde choledocho-pancreatografie) weg worden genomen.

Indien je last hebt van een galblaasontsteking of galstenen die klachten veroorzaken dan kan er worden besloten om de galblaas, door middel van een (kijk)operatie ofwel cholecystectomie) weg te nemen. Een dergelijke operatieve ingreep kan worden beschouwd als één van de meest uitgevoerde laparoscopische ingrepen. Na een operatieve verwijdering van je galblaas kun je verder gelukkig een normaal leven leiden. Sommige mensen kunnen echter wel een beetje last ondervinden als zij een zeer vette maaltijd eten.