Misofonie is een relatief jonge aandoening, waarvan onderzoekers en behandelaars nog niet exact weten hoe deze geclassificeerd dient te worden. Hierbij wordt onder meer gekeken naar het verschil tussen een psychiatrische aandoening en een neurologische aandoening. In België en Nederland werkzame onderzoekers scharen Misofonie momenteel onder de eerste klasse, terwijl Amerikaanse onderzoekers uitgaan van een neurologische aandoening. Een kleine groep denkt dat misofonie gezien kan worden als een SPD, wat staat voor Sensory Processing Disorder.
Onder misofonie verstaan we een hersenaandoening, waarbij specifieke geluiden een extreem gevoel van woede, walging of haat kunnen opwekken bij een patiënt. Dit gevoel van woede is niet te vergelijken met dat van een ergernis of een irritatie. De naam van deze aandoening verwijst naar de betekenis van het Griekse misos en phónè, wat staat voor haat en geluid.
Opvallend aan misofonie is dat deze aandoening niet geactiveerd wordt bij algemene geluiden, maar bij zeer specifieke geluiden. Daarbij hangt misofonie sterk samen met misokinesie, wat een dergelijke woede opwekt bij bewegingen. Ook hierover is nog weinig bekend, waardoor niet met zekerheid gesteld kan worden dat misokinesie een losse aandoening is of onderdeel is van misofonie.
In dit artikel vertellen we je meer over de symptomen en triggers van misofonie, de behandelingen van misofonie, hetgeen je zelf tegen misofonie kunt doen en de mate waarin deze aandoening erkend wordt.
Symptomen en triggers
Veel mensen hebben een hekel aan luide of scherpe geluiden. Denk aan het laten vallen van bestek, het te hard dichtslaan van een deur, iemand die met zijn mond smakt of met een vork over een bord schraapt etc. Zij hebben echter de keuze om dit naast zich neer te leggen. Iemand die te maken heeft met misofonie heeft die keuze niet, maar moet handelen met een vecht-of-vluchtreactie. Daarbij gaat deze reactie vaak samen met een sterke emotionele respons. Die emotionele respons verklaart het gevoel van woede en haat dat door de geluiden veroorzaakt wordt.
De gevoelens van woede en haat zijn niet het enige symptoom van misofonie. Ook zullen veel patiënten met deze hersenaandoening vermijdingsgedrag vertonen. Denk bijvoorbeeld aan het ontlopen van personen die in het verleden voor een trigger hebben gezorgd, het veelvuldig dragen van oordopjes of een koptelefoon etc. Op deze manier wordt een patiënt minder snel geconfronteerd met de geluiden die de misofonie kunnen activeren. Op het moment zelf kan een patiënt de ruimte verlaten of de woede uiten op de persoon die het geluid veroorzaakt (heeft).
Ook op het sociale leven van een persoon kan misofonie een grote impact hebben. Doordat patiënten personen zullen ontlopen als zij voor het activeren van de misofonie gezorgd hebben, kan hun sociale leven steeds beperkter worden. Daarbij kan misofonie van invloed zijn op het zelfbeeld en de eigenwaarde van patiënten. Hoe ernstig deze symptomen zich zullen uiten, is afhankelijk van het aantal triggers dat een patiënt ervaart. Dat kan bijvoorbeeld enkel thuis zijn, maar ook op de werkvloer, op straat en in het openbaar vervoer. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat de patiënt niet meer naast zijn partner wil slapen door de snurkgeluiden of een bepaalde collega op het werk gaat vermijden.
Overige regelmatig voorkomende symptomen van deze aandoening zijn: een verhoogd spanningsniveau, concentratieproblemen, een gevoel van schuld, schaamtegevoelens, ernstige vermoeidheid en het gevoel niet begrepen te worden. Veel mensen in de omgeving van een patiënt zullen de luide geluiden immers naast zich neer kunnen leggen.
Triggers van misofonie
Zoals reeds beschreven werd, kan misofonie door verschillende triggers geactiveerd worden. De precieze triggers kunnen per persoon verschillen. Denk aan geluiden als slikken, smakken, ademen, kuchen, fluiten, iemands lach enz. Ook het klikken met pennen, het gebruik van hakken op een harde vloer, het tikken van een klok en het gekraak van chipszakken kunnen een trigger vormen voor iemand met misofonie. Dit zijn slechts voorbeelden van triggers, want in principe kan ieder geluid als trigger dienen van de gevoelens van haat en woede.
Eerder werd al aangehaald dat misofonie vaak sterk verbonden wordt aan misokinesie, waarbij de triggers geen geluiden maar bewegingen zijn. In dat geval gaat het bijvoorbeeld om iemand die met zijn been wiebelt, iemand die voortdurend aan zijn haar of gezicht zit etc. Ook hierbij kunnen de triggers per persoon sterk verschillen.
Behandeling van misofonie
Over misofonie is nog relatief weinig bekend, mede doordat de aandoening nog niet geclassificeerd is door onderzoekers en artsen. Wel is duidelijk dat deze aandoening over het algemeen tussen het 8ste en 12de levensjaar van iemand ontwikkeld wordt. Wat de oorzaak van het ontstaan is kan helaas nog niet worden vastgesteld. Evenals de reden dat de een wel last heeft van misofonie, terwijl anderen dat niet hebben. Artsen denken dat misofonie vaak begint bij een geluid, gemaakt door een persoon. Dat zorgt voor een bepaalde hyperfocus op dit geluid, wat zich langzaamaan uitbreidt naar soortgelijke geluiden. Zo ontstaat een enorm netwerk van vertakkingen met gerelateerde geluiden.
Doordat er nog bijzonder weinig bekend is over misofonie en het aantal mensen dat aan deze aandoening lijdt, is het lastig te bepalen hoe deze aandoening het beste behandeld kan worden. Vaak wordt aangeraden om gebruik te maken van therapie. Deze therapie omvat vaak een combinatie van oefeningen uit verschillende gerelateerde onderzoeksgebieden. Denk aan cognitieve gedragstherapie, ontspanningsoefeningen en aandachttraining. In het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam wordt er bijvoorbeeld succcesvol gedragstherapie toegepast. Er wordt achterhaald welke geluiden triggerend werken, om vervolgens voor die geluiden een nieuwe associatie te maken met iets anders wat op deze geluiden lijkt.
Wat kan ik zelf tegen misofonie doen?
Er bestaan momenteel nog geen medicijnen die helpen de gevolgen van misofonie in te perken. Wel kun je als patiënt zorgen voor een verminderd gevoel van stress, wat het gevoel van woede en haat minder snel zal opwekken. Zorg dat je tijdig rust neemt als het erg druk wordt en voer bijvoorbeeld op dagelijkse basis ontspanningsoefeningen uit. Ook voldoende nachtrust is essentieel om het gevoel van stress binnen de perken te houden. Ervaar je toch nog stressgevoelens? Ga in dat geval een uurtje joggen, wandelen of fietsen! Door te sporten kun je het hoofd legen, wat de stressgevoelens of frustraties zal verminderen.
Zoals eerder werd beschreven kiezen veel patiënten met misofonie voor het dragen van een koptelefoon of oordopjes om het geluid en daarmee triggers te vermijden. Het gebruik van een koptelefoon wordt echter sterk afgeraden. De hersenen zullen nu nog sterker zoeken naar bijgeluiden die buiten de koptelefoon om opgemerkt kunnen worden. Dat versterkt de hyperfocus van een patiënt en daarmee ook de misofonie. Daarbij kan een patiënt gevoelens van paniek ervaren als de koptelefoon een keer vergeten wordt.
Erkend als aandoening?
Doordat er nog zeer weinig bekend is over misofonie, de oorsprong ervan en de manier waarop de aandoening het beste behandeld kan worden, is deze aandoening nog niet officieel erkend. Dat geldt zowel voor België als voor omliggende landen. Wel zijn er al verschillende onderzoeken naar misofonie gedaan waarin geprobeerd is de oorsprong en een geschikte aanpak voor de aandoening te achterhalen. Dat heeft er tot op heden echter niet voor gezorgd dat misofonie als aandoening erkend is.
Voor patiënten met misofonie betekent dat dat een behandeling van deze aandoening niet door hun verzekeraar terugbetaald zal worden. Belgische wetenschappers dringen er echter wel op aan om misofonie als aandoening te erkennen. Dat maakt het voor patiënten makkelijker om zich te laten behandelen, waardoor de problemen al in een vroeg stadium kunnen worden aangepakt. Tot het zover is kan je je naar de huisarts gaan die voor jou de beste behandeling zal bepalen of je zal doorverwijzen.
