Gastroschisis

Een gastroschisis is een zeldzame, aangeboren afwijking die is ontstaan tussen de achtste en elfde zwangerschapsweek. Als er sprake is van een gastroschisis dan heb je te maken met een defect in de buikwand aan de rechterzijde naast je navel. Als gevolg van een dergelijk defect zullen de buikorganen naar buiten stulpen en dus vrij in de baarmoeder of de buikholte liggen. Het defect kan echter qua grootte van geval tot geval verschillen. Organen die buiten de buik komen te liggen door gastroschisis zijn:

• de dunne darm,
• de dikke darm,
• de maag,
• de milt,
• in sommige gevallen ook de lever.

Op het moment dat je darmen echter buiten je buik komen te liggen, kunnen deze geïrriteerd raken met verdikkingen als gevolg.

Het stellen van de diagnose

In de loop van de zwangerschap zullen er verschillende echo’s van de ongeboren vrucht worden gemaakt. Op deze echo’s wordt doorgaans al duidelijk of een baby een gastroschisis heeft. Helaas wordt niet in alle gevallen een gastroschisis tijdens de zwangerschap ontdekt en komt deze pas na geboorte aan het licht.

Een kind met een gastroschisis heeft meer kans om te sterven in de baarmoeder dan een kind zonder deze afwijking. Om dit de kans op overlijden van de ongeboren vrucht zoveel mogelijk te voorkomen zal het nodig zijn om extra echo’s te maken gedurende de zwangerschap en de baby tot aan de geboorte goed in de gaten te houden. Nadat een baby met een gastroschisis is geboren, zal de afwijking al snel duidelijk worden bij het uitvoeren van een lichamelijk onderzoek.

Gevolgen van een gastroschisis

Een kind dat last heeft van een gastroschisis heeft een verhoogde kans:

• op uitdroging,
• een verlaagde temperatuur,
• orgaanbeschadigingen omdat deze niet bedekt, en als gevolg daarvan extra kwetsbaarder, zijn.

Direct na de geboorte van een baby met een gastroschisis zal het buikje en het onderlichaam in een steriele, transparante plastic zak worden gelegd. Deze maatregel moet ervoor zorgen dat het kleintje niet uitdroogt of onderkoeld raakt. Gedurende de eerste tijd na de geboorte zal de baby in een couveuse worden gelegd. Dit is immers een beschermde omgeving waardoor de kans op complicaties wordt verkleind. Tevens zal er infuus worden gegeven met vocht eveneens om uitdroging tegen te gaan. Vaak bevat het infuus ook antibiotica om de infectiekans zo klein mogelijk te maken.
De baby zal verder een maagsonde krijgen die opengezet wordt. Dat wil zeggen dat de maagsappen de maag kunnen verlaten zonder dat deze de darmen hoeven te passeren. Op die manier zal de prikkeling van de darmen tot een minimum worden beperkt. De maag van het kleintje wordt bovendien leeg gehouden om spugen te voorkomen.

Operatief ingrijpen

In het gros van de gevallen zal de pasgeboren baby direct worden geopereerd. De grootte van het defect, buiten de buik liggende organen en de grootte van de buikholte bepalen of tijdens de operatie de buik direct gesloten kan worden. De algehele conditie van een pasgeboren baby met een gastroschisis kan van geval tot geval wisselen. In bepaalde gevallen kan het bijvoorbeeld nodig zijn om de baby eerst in een betere conditie te brengen. Hierbij kan worden gedacht aan:

• de plaatsing aan een beademingsapparaat,
• het inbrengen van een infuus,
• het toedienen van bloeddruk ondersteunende geneesmiddelen.

Of de buik kan worden gesloten tijdens de operatie hangt onder andere af van de volgende factoren:

• de hoeveelheid darmen doe buiten de buik liggen,
• de mate van darmontstekingen,
• de grootte van de buikholte.

In circa 80 procent van alle gevallen kunnen de darmen in de buik terug worden geplaatst en de buikwand worden gesloten. In bepaalde gevallen kan echter alleen de navelhuid gesloten worden. Indien de darmen niet in de buik passen, zal er een zogenaamde silo in worden gehecht. Een silo is een kunststof zakje, of matje, dat aan de buikwand wordt gehecht of met een ring aan de buikwand wordt vastgehecht. Hierdoor kan de darmzwelling afnemen en kunnen de darmen geleidelijk in de buikholte zakken. Soms duurt dit enkele dagen, in andere gevallen echter gaan er weken overheen. Zodra de darmen in de buik passen, zal deze tijdens een tweede operatie worden dichtgemaakt.

Tijdens de eerste operatie wordt gekeken of de darmen volledig aangelegd zijn. Sporadisch heeft een baby met een gastroschisis namelijk eveneens een darmatresie. Afhankelijk van aard van deze darmatresie:

• zullen de darmen direct hersteld worden,
• zal er een stoma aangelegd worden,
• gewacht worden tot de darmontsteking tot rust gekomen is (de darmen worden dan tijdens een vervolgoperatie hersteld).

Indien verwacht wordt dat het enige tijd zal duren voordat er gestart kan worden met het geven van voeding, zal er een slangetje in de halsader onder de huid door naar de borstkas worden geleid. Via een opening in de huid zal op dat punt infuusvoeding worden gegeven.