Ganglion

Ganglion is een medische term die naar een tweetal situaties kan verwijzen:

• Een zenuwknoop, dit is een groep van neuronen die buiten het centrale zenuwstelsel allemaal een gelijke taak vervullen.
• Een holte die meestal pijnlijk is en zich in een peesschede of een gewrichtskapsel bevindt.

Zenuwknoop

Een ganglion, in de betekenis van een zenuwknoop, is een groep zenuwcellen die zich buiten het centraal zenuwstelsel bevindt. Vaak wordt er ook wel gesproken van neuronen die onderling dezelfde taak uitoefenen. Dergelijke zenuwcellen worden door zogenaamde mantelcellen omgeven. Mantelcellen kunnen worden vergeleken met de oligodendrocyten die zich in het centraal zenuwstelsel bevinden.

Dit soort ganglia kunnen zich weliswaar in heel je lichaam bevinden, maar zijn in het bijzonder vaak geconcentreerd in de zintuigen en in je wervelkolom (de zogenaamde ganglia spinalia). Een dergelijk ganglion krijgt informatie van de zintuigen en geeft deze op zijn beurt door aan je hersenen. Verder worden opdrachten van je hersenen doorgegeven aan uiteenlopende klieren en spieren in je lichaam. Ganglia zijn overigens ook in staat om rechtstreeks informatie, die wordt ontvangen van je zintuigen, om te zetten in opdrachten aan je spieren, zoals het geval is bij een reflex.

In je autonome zenuwstelsel kunnen zowel sympathische- als parasympathische ganglia worden onderscheiden.

In je oog kan een onderscheid worden gemaakt tussen grote- en kleine ganglia. De grote ganglia, ofwel magnicellulaire cellen, doen in het bijzonder dienst als verzenders van informatie die door de staafjes aan wordt geleverd, (deze hebben dus betrekking op de lichtintensiteit). De kleine ganglia, ofwel parvicellulaire cellen, verzenden voornamelijk informatie die verkregen wordt door de kegeltjes (informatie met betrekking tot kleur). Een ganglion dat in het Centraal zenuwstelsel is gelegen (zoals de basale ganglia) wordt in de regel aanduid met de term nucleus. Een groep ganglia die met elkaar een verbinding heeft gevormd wordt een plexus, ofwel een netwerk, genoemd.

Voorbeelden van ganglia in de betekenis van zenuwknopen zijn onder andere:

• het ganglion van Gasser,
• het ganglion mesenterium superius,
• de zonneknoop, ofwel de plexus solaris.

Holte

Een ganglion kan verder een holte betreffen die zich in, of bij een kapsel van een gewricht of een peesschede bevindt. In een dergelijk geval is een ganglion een holte die is gevuld met een gelige glijstof. Een ganglion zelf zal geen pijn veroorzaken. Op het moment dat een ganglion echter gepaard gaat met pijn dan worden deze klachten meestal veroorzaakt door een onderliggende kwaal, bijvoorbeeld slijtage van je gewrichten (artrose).

Een gangli­on komt in het bijzonder vaak voor aan de binnenkant van je pols en aan je vingers. Dit wil overigens niet zeggen dat een ganglion niet op andere plaatsen kan ontstaan.

Behandelen van een ganglion

Om een ganglion te behandelen kan er gebruik worden gemaakt van een drietal methoden:

• Het aannemen van een afwachtende houding; ongeveer vier op de tien ganglia zal immers spontaan verdwijnen.
• Het leegzuigen van het ganglion en de holte vervolgens inspuiten met corticosteroïden. Indien deze methode niet, of niet voldoende, werkt (bij ongeveer zes van de tien gevallen, zal er dikwijls nog een injectie worden gegeven.
• Operatief ingrijpen, kan eveneens tot de behandelmogelijkheden van een ganglion behoren als de eerdere methode niet, of niet voldoende, resultaat laten zien. Tijdens de operatie zal het ganglion volledig weg worden genomen. Helaas is dit ook geen volledige garantie op succes omdat in ongeveer vier op de tien gevallen het ganglion terugkomt. Bovendien zal er in acht op de honderd gevallen sprake zijn van complicaties (in het gros van de gevallen in de vorm van littekenklachten).

Het operatief verwijderen van een ganglion biedt dus, ten opzichte van het aannemen van een afwachtende houding, geen duidelijk voordelen.