In een wereld die nooit lijkt stil te staan, waarin we continu 'aan' staan en onze hersenen overspoeld worden met prikkels, is breinrust belangrijker dan ooit. Dr. Inge Declercq, gerenommeerd neuroloog en slaapexpert, wijdt haar werk aan het helpen van mensen om breinrot te voorkomen en hun mentale welzijn te versterken. Hoe zorg je voor gezonde deconnectie? Wat doet slaap met je brein op de lange termijn? En hoe kunnen we de rol van technologie beter beheersen? In dit interview deelt Dr. Declercq haar inzichten en praktische tips voor een gezonder en evenwichtiger leven.
U benadrukt het belang van breinrust. Wat verstaat u precies onder breinrust, en waarom is dit zo essentieel voor onze gezondheid en balans?
Breinrust betekent mentaal en fysiek loskomen van werk en andere stressfactoren, zowel tijdens pauzes als na het werk. Het gaat niet alleen om ontspanning, maar ook om daadwerkelijk herstellen en recupereren. Onze hersenen zijn niet gemaakt om 24/7 actief te zijn.
Een gebrek aan breinrust leidt tot overprikkeling, chronische stress en verstoringen in cognitieve functies zoals concentratie, geheugen en besluitvorming. Op lange termijn kan dit zelfs bijdragen aan hart- en vaatziekten en een verhoogd risico op burn-out.
Veel mensen worstelen met ‘breinrot’, zoals u het noemt. Wat zijn de eerste tekenen hiervan, en hoe kunnen we het voorkomen of aanpakken?
Breinrot is een term die al 170 jaar bestaat en in 2024 door Oxford Dictionary werd uitgeroepen tot woord van het jaar. Hoewel de term door TikTok-gebruikers nieuw leven werd ingeblazen, draagt overmatig gebruik van TikTok juist bij aan het breinrotgevoel.
Het beschrijft een staat van mentale overprikkeling en vermoeidheid door overmatig schermgebruik en een gebrek aan echte mentale rust. Tekenen van breinrot zijn hersenmist, moeite met concentratie, een gebrek aan motivatie en het gevoel dat alles te veel is.
De oplossing? Korte, kwalitatieve pauzes doorheen de dag, mindful omgaan met schermgebruik en het creëren van een bewuste 'uit-knop' na het werk.
Hoe kunnen we in ons dagelijks leven een balans vinden tussen productiviteit en het geven van voldoende rust aan ons brein?
Het geheim zit in je ‘ontkoppelingsbalans©’. Begin al ’s ochtends met bewuste keuzes, zoals niet meteen op je telefoon kijken bij het opstaan. Overdag helpt het om echte momenten van focus af te wisselen met kwalitatieve micropauzes. ’s Avonds is het essentieel om een ritueel te hebben waarmee je mentaal loskoppelt van je werk. En stel jezelf eens de vraag: stuur ik die mail nog omdat het écht nodig is, of omdat ik denk dat anderen dat van mij verwachten?
U bent een groot voorstander van gezond deconnecteren. Wat houdt dit precies in, en welke praktische tips kunt u geven om dit in ons dagelijkse leven te integreren?
Gezond deconnecteren betekent bewust afstand nemen van werk en digitale prikkels om zo letterlijk en figuurlijk breinrust te creëren en je hersenfuncties optimaal te benutten. Enkele effectieve strategieën zijn:
- Korte, kwalitatieve micropauzes zoals even bewegen, naar buiten kijken of een ademhalingsoefening van één minuut doen.
- Na het werk een ritueel hanteren om de overgang naar ontspanning te maken.
- Minstens twee uur voor het slapengaan schermen vermijden en social media aan de kant leggen.
- Anders naar je werk en verantwoordelijkheden leren kijken, en de lat lager durven leggen, zijn ook enorm waardevol. In mijn boek Breinrust besteed ik een heel hoofdstuk aan dit onderwerp, met haalbare en toegankelijke oefeningen. Een belangrijke tip: als je “ja” zegt tegen iets of iemand, wees dan zeker dat je niet “nee” zegt tegen jezelf!
Hoe beïnvloeden slaap en mentale rust ons brein op de lange termijn, en welke risico’s lopen we als we dit verwaarlozen?
Een gebrek aan breinrust en slaap heeft serieuze gevolgen. Op korte termijn verlies je tijd (het kan 55% meer tijd nemen om je taken uit te voeren) en verdubbel je je risico op burn-out. Op lange termijn verhoogt een structureel slaaptekort het risico op hart- en vaatziekten met 10 tot 40% en kan het zelfs je levensverwachting verkorten met 13 tot 20%.
Goed slapen en regelmatig herstellen is dus geen luxe, maar een noodzaak.
Welke rol speelt technologie in het ondersteunen of juist verstoren van ons mentale herstel en hoe kunnen we hiermee omgaan?
Technologie is een fantastische hulp, maar enkel als we meester blijven over het gebruik ervan. Zoals Gretchen Rubin zegt: “Technologie is een goede dienaar, maar een slechte meester.” Laat je smartphone niet bepalen hoe je je dag indeelt. Creëer bewuste technologie-vrije momenten en vraag jezelf af: gebruik ik mijn telefoon, of gebruikt mijn telefoon mij?
Wat is het belangrijkste dat u hoopt dat lezers zich realiseren over het belang van mentale rust in een hectische wereld?
Wacht niet tot je écht moe bent om voor breinrust te zorgen. Nu investeren in mentale rust is de sleutel om over 20 tot 30 jaar nog steeds cognitief en mentaal optimaal te functioneren. Het is een investering in je toekomst, net zoals gezond eten of bewegen.
Dr. Inge Declercq deelt haar expertise niet alleen via haar praktijk en boeken, maar ook als spreker op Generation WOW Health Talks: Mind Matters.
Wil je meer inzichten over hoe je breinrust en mentale balans in je leven kan integreren?
Mis haar talk dan niet op 20 februari! Meer info via: Generation WOW Health Talks.
